سازههای تاریخی که عموماً از مصالح متخلخل نظیر سنگ، آجر و ملاط ساخته شدهاند، طی قرنها در معرض عوامل محیطی و انسانی قرار گرفتهاند که منجر به تخریب تدریجی آنها شده است. استحکامبخشی، بهعنوان یک مداخله حیاتی در حفاظت از مصالح متخلخل تاریخی، با هدف افزایش پایداری مکانیکی، کاهش تخریب بیشتر و افزایش طول عمر این مصالح انجام میشود. این فرآیند زمانی ضرورت مییابد که تمامیت اثر تاریخی بهدلیل عواملی همچون هوازدگی، تبلور نمک و رشد بیولوژیکی، دچار آسیبهای ساختاری شده باشد. با این حال، اثربخشی روشهای استحکامبخشی بهطور قابلتوجهی به انتخاب مواد تثبیتکننده مناسب وابسته است. این مواد باید معیارهای خاصی از جمله نفوذ عمیق و یکنواخت، حداقل باقیمانده سطحی، سازگاری شیمیایی، برگشتپذیری و حفظ تنفسپذیری مصالح را دارا باشند. با وجود اهمیت این موضوع، چالشهای عمدهای در این حوزه از جمله عدم وجود دستورالعملهای استاندارد و درک جامع از عملکرد بلندمدت مواد استحکام بخش وجود دارد. این پژوهش با هدف پر کردن شکاف بین اصول نظری و کاربردهای عملی، به ارزیابی عملکرد مواد تثبیتکننده در محل و بهینهسازی راهبردهای مداخله برای مصالح متخلخل تاریخی میپردازد.
لیلی نعمانی خیاوی، حسین احمدی، سید محمدامین امامی، دوره 8، شماره 4 - ( 12-1404 )
چکیده
حفاظت از آجرهای تاریخی یکی از جنبههای حیاتی حفاظت از میراث است که نیازمند روشهای استحکامبخشی مؤثر برای اطمینان از یکپارچگی ساختاری و تداوم زیباییشناختی است چراکه استحکامبخشی بهعنوان یکی از مهمترین اقدامات حفاظتی و مرمتی است که برای پایدارسازی آثار آسیبدیده بهخصوص در یادمانهای تاریخی، مورداستفاده قرار میگیرد. این مقاله با تمرکز بر مواد معمول برای استحکامبخشی آجرهای تاریخی با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای، انجامگرفته و راهحلهای سنتی و نوآورانه را با بررسی مواد مختلف مرور نموده و ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی آجرهای تاریخی، چالشهای ناشی از تخریب آنها و تکامل شیوههای استحکامبخشی را بررسی کرده است. این بررسی، مواد استحکامبخش را به مواد مبتنی بر سیلیکات، پلیمر و مواد زیستی طبقهبندی و اثربخشی آنها را از طریق مطالعات موردی و معیارهای عملکردی ارزیابی میکند. علاوهبر این، مسائل مربوط به سازگاری، اثرات زیستمحیطی و ملاحظات زیباییشناختی را موردبحث قرار میدهد. این یافتهها نیاز به تحقیق و نوآوری مداوم در مواد استحکامبخش را برای افزایش تلاشهای حفاظتی و در عینحال حفظ اصالت ساختارهای تاریخی نشان میدهد.
