برج گنبد کاووس بلندترین برج آجری جهان یکی از مهمترین آثار باستانی ایران در استان گلستان است. نظر به اهمیت حفاظت از آثار باستانی و تاریخی بررسی میزان فرونشست دشت گرگان در محدوده این برج به منظور ارزیابی تأثیر آن بر تغییر شکل برج حائز اهمیت است. به علت عدم مدیریت روند استخراج منابع آب زیرزمینی در دشت گرگان متأسفانه این دشت دچار فرونشست گسترده سطح زمین با بیشینه نرخ ۲۲ سانتی متر در سال شده است. یکی از سازههای حساس واقع در منطقه فرونشست دشت گرگان برج گنبد کاووس است. میزان فرونشست در محدوده این برج شش سانتیمتر در سال است. همچنین تغییرات نرخ فرونشست در محدوده برج و اطراف آن قابل توجه است. به منظور حفظ و نگهداری این برج اقدامات مقابلهای با آثار مخرب فرونشست بر برج و اقدامات جلوگیری از روند فرونشست دشت گرگان پیشنهاد میشود.
دکتر معصومه آمیغ پی، خانم فاطمه قرائیان، دوره 9، شماره 1 - ( 3-1405 )
چکیده
تختجمشید را می توان نماد شکوه و عظمت ایران باستان دانست. تختجمشید، در کنار دشت مرودشت و در کوهپایه کوه رحمت در استان فارس واقع در شهر مرودشت ایران است. متأسفانه استخراج بیرویه آب زیر زمینی در دشت مرودشت بهمنظور تأمین آب کشاورزی، موجب ایجاد فرونشست در این دشت شده است. نظر به اهمیت حفاظت از آثار باستانی و تاریخی، بررسی میزان فرونشست دشت مرودشت در محدوده میراث جهانی میراثفرهنگی تختجمشید و نقشرستم، بهمنظور ارزیابی تأثیر آن بر آسیبهای محتمل این میراث، حایز اهمیت است. محاسبات نشاندهنده فرونشست گسترده دشت مرودشت با بیشینه نرخ۲۲/۶ سانتیمتر در سال است. همچنین، نتایج محاسبات نشاندهنده گسترش فرونشست دشت مرودشت به سمت تختجمشید و نقشرستم در سالیان اخیر است. از طرف دیگر، تغییرات نرخ فرونشست در نزدیکی این آثار باستانی قابلتوجه است. بهمنظور حفظ و نگهداری این آثار باستانی ارزشمند، اقدامات مقابلهای با آثار مخرب فرونشست بر آن ها و مدیریت پایدار منابع آب زیر زمینی منطقه بهمنظور جلوگیری از روند فرونشست دشت مرودشت پیشنهاد می شود.