بازسازی آثار تاریخی- فرهنگی آسیبدیده در تسهیل ارتباط با مخاطب و در مواردی حفاظت از آنها حائز اهمیت است. روشهای بازسازی آثار سفالین بسته به ویژگیهای تخریبی، قطعات مفقودی و نیازهای بستر فرهنگی- اجتماعی متفاوت بوده و در دورههای مختلف با استفاده از مواد و روشهای مختلفی انجام شده است. بالطبع با پیشرفت علوم در حوزه حفاظت و مرمت، این روشها و مواد نیز به روز خواهند شد. این مقاله ضمن معرفی برخی روشهای بازسازی آثار سفالی، به بررسی بازسازی انواع ظریف از این آثار با روش پاپیهماشه میپردازد. بازسازی اشیاء ظریف با توجه به موضوع استحکام و تعادل ایستایی به سبب وزن بخش افزوده، امری چالشبرانگیز است؛ زیرا وزن بسیاری از مواد پرکننده در بازسازی بخشهای مفقود میتواند در تعادل و ایستایی اثر مشکل ایجاد کند. ازاینرو بهمنظور ارزیابی روش پاپیهماشه در بازسازی مصنوعات ظریف و سبک سفالی، یک ظرف سفالی ظریف و سبک حاصل از کاوشهای باستانشناسی تپه سیلوه واقع در استان آذربایجان غربی مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت. هدف اصلی این مقاله اجرا و ارائه روش جدیدی برای بازسازی آثار ظریف سفالی با استفاده از پاپیهماشه است که با توجه به سبکی و استحکام، اصلاح راحت و حفظ تعادل و ایستایی آثار میتواند روشی قابل تأمل باشد.
سفالگری هنری- فناوری است که از پیش از تاریخ تاکنون در طول چندین هزار سال تداوم یافتهاست. این نوع آثار بهخصوص در ایران از تنوع سبکی و فنآورانه بالایی برخوردارهستند. در اغلب کاوشهای باستانشناسی همواره شاهد کشف انواع مختلفی از این آثار مربوط به دورههای تاریخی مختلف هستیم، که مطالعه فنی و بازیابی فرم آنها در بسیاری موارد میتواند اطلاعات خوبی را در اختیار پژوهشگران حوزههای مختلف قراردهد. از جمله این کاوشها، کاوش محوطه تپه سیلوه پیرانشهر است که سفالهای متنوعی مربوط به دورههای مس و سنگ، مفرغ قدیم، عصر آهن، و آثاری از دورهی اشکانی و پس از آن دوره اسلامی از آن بهدست آمدهاست. نمونه مورد مطالعه در این مقاله یک سفال نارنجیرنگ منقوش بارنگهای سیاه و قرمز و نقوش هندسی متعلق به عصر مفرغ از همین محوطه است. این اثر دارای رسوبات زیاد و آسیبهایی نظیر شکستگی و مفقودی است، که به شیوه نامناسب وصالی شدهاست. بنابراین نیازمند وصالی مجدد، پاکسازی و بازسازی بخشهای مفقود، با درنظرگرفتن اصول مبانی نظری مرمت است. در همین راستا پس از انجام مطالعات و بررسیهای ضروری آسیبشناسانه و فنشناسانه اثر با استفاده از روشهای آزمایشگاهی، روش مناسب پاکسازی انتخاب و اقدامات لازم در راستای حفاظت و مرمت آن انجامشد.
