فرسایش زیستی ناشی از تعاملات پیچیده موجودات زنده و بسترهای مختلف الی و غیرالی است که باعث ایجاد تغییرات فیزیکی و شیمیایی روی چنین بسترهایی میشود. این پدیده به شدت به فعالیتهای متابولیکی موجودات زنده مرتبط است. یافتن رویکردی واحد و صحیح برای مقابله با فرسودگی میکروبی اغلب دشوار است و نیاز به درک نوع تغییرات ایجاد شده و استفاده از روشهایی دارد که برای آثار هنری و سلامت انسان و محیط زیست مضر نباشند. برای گردآوری اطلاعات از پایگاههای استفاده Web of Science, Scopus. Science Direct اطلاعاتی معتبر مانند گردید برای کنترل فرسایش زیستی از روشهای فیزیکی مکانیکی و شیمیایی استفاده میشود. در روشهای شیمیایی معمولا از آفتکشهای شیمیایی استفاده میشود اما به دلیل سمیت آفتکشها و مخاطرات زیست محیطیشان امروزه محدودیتهایی در استفاده از آنها وضع شده است. رویکردهای جدید مبتنی بر استفاده از راهکارهای جایگزین است. که اثرات نامطلوب نداشته باشند گیاهان حاوی ترکیبات شیمیایی طبیعی متنوعی مانند اسانسها، فنولها، فلاونوئیدها، آلکالوئیدها، کومارینها و تاننها هستند که معمولا به عنوان دارو مولکولهای فعال زیستی و یا مواد مغذی استفاده میشوند. این مطالعه با هدف مروری بر مطالعات انجام شده بر تأثیر اسانسهای گیاهی بر میکروارگانیسمهای فرسایش گر میراث فرهنگی انجام شده است.
اثرات مفید اسانسهای گیاهی از دیرباز شناخته شده است و اکنون نیز از اسانسهای گیاهی در زمینههای مختلفی مانند پزشکی و رایحهدرمانی و همچنین در صنایع غذایی و دارویی استفاده میشود. در چند سال اخیر استفاده از اسانسهای گیاهی برای مقابله با فرسودگی زیستی اشیاء و آثار میراث فرهنگی مطرح است که بهعنوان راهکارهای حفاظت سبز مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف ارزیابی تأثیر ضدمیکروبی 3 اسانس رزماری، اکالیپتوس و آویشن بر روی 5 سویه قارچی Aspergillus niger، Penicillium polonicum، Cladosporium limoniform، Aspergillus flavus،,PenicilliumchrysogenomParengyodontium albumو سه سویه باکتری Bacillus cereus، Bacillus licheniformis، Kocuria roseaجدا شده از بسترهای فرسوده مسجد جامع اصفهان انجام گرفت. نتایج نشان داد از میان اسانسهای استفاده شده، اسانس آویشن دارای بیشترین تأثیر روی میکروارگانیسمهای منتخب بود. این اسانس در رقت 50% مانع رشد میکروارگانیسمهای مورد بررسی شد. کمترین اثر ضدمیکروبی را اسانس اکالیپتوس از خود نشان داد. اسانس اکالیپتوس روی سویههای قارچ Penicillium chrysogenumاثر ضدمیکروبی نشان نداد،اما با قطر هاله عدم رشد 25، 28 و 15 میلیمتر به ترتیب روی سویههایBacilluscereus، Bacillus licheniformis،roseaKocuriaمؤثر بود.با توجه به نتایج مطالعه حاضر، اسانس آویشن میتواند برای کنترل عوامل فرسایشگر زیستی مورد اشاره استفاده شود.
