قالی به‌عنوان دست بافته‌ای پرز و گره‌دار با ساختاری متشکل از مواد آلی همواره در معرض آسیب‌هایی در طی پروسه زمانی مختلف ساخت، مصرف و انبارش قرار دارد که به‌طورکلی می‌توان آن‌ها را به دو دسته آسیب‌های درونی (عیوب قبل از بافت و حین بافت) و آسیب‌های برونی (عیوب حین استفاده و نگهداری) تقسیم نمود. نظر به اینکه دامنه نگرش بیشتر بر روی نمونه‌های موجود در موزه و مجموعه‌های خصوصی ست که فارغ از بعد مصرف نیازمند شرایط مساعد حفاظتی طولانی‌مدت هستند، در این پژوهش سعی گردیده با تشریح عوامل چهارگانه آسیب‌زا و زیر شاخه‌های آنکه شامل عوامل فیزیکی (نور، آلودگی‌های جوی و سه عامل دما و رطوبت)، شیمیایی (تأثیر اسیدها، قلیاها، اکسیدکننده‌ها)، بیولوژیک مایکروسکوپی (حشرات و جوندگان)، بیولوژیک میکروسکوپی (قارچ‌ها، کپک‌ها و باکتری‌ها) است، بینش وسیع‌تری را در فرآیند نگهداری این اشیای نفیس ایجاد و از ورود آن‌ها به ساختار ممانعت نمود.
قالی ایران به عنوان نمونه شاخص میراث فرهنگی منقول و شناخته شده در سطح جهانی است. به لحاظ کارکردهای دوگانه مصرفی و موزه ای- مجموعه داری قالی ها، شیوه های حفاظت و مرمت این آثار همواره در چالش رویکردها و روش های سنتی و بازار محور در مقابل روش های موزه ای بوده اند. لذا مسئله اصلی شایان توجه در دسترس نبودن معیار و راهنمای علمی و عملی در حفاظت و مرمت قالی های تاریخی و موزه ای است. ازاین رو سؤال اصلی پژوهش حاضر عبارت است از: فرآیند و مراحل اصلی در حفاظت و مرمت قالی های تاریخی از نگاه کارشناسان کدامند؟ به منظور پاسخ به این سؤال و با هدف تدوین راهنمای علمی این حوزه، تحقیق پیشروی با تکیه بر مصاحبه های علمی و منابع مکتوب در دسترس به انجام رسیده است. در گام نخست بامطالعه شیوه های سنتی که عموماً در بازار و توسط احیاگران قالی های تجاری (رفوگران) انجام می شود، آشکار شد که اساس کار بر مبنای باز زنده سازی نمونه ها و احیای ویژگی های بصری آن ها صورت می پذیرد که از منظر اصول و مبانی علمی کاستی های زیادی به همراه دارند. چراکه بازگرداندن اثر به شکل اولیه در رویکردهای علمی مرمت آثار تاریخی و فرهنگی مورد انتقاد قرارگرفته است. همچنین نتایج بررسی رویکردهای نوین مرمت آثار فرهنگی حاکی از آن بود که در این شیوه از ترمیم قالی ها، جهت گیری به سوی مداخله ی کمتر و حفاظت بیشتر با بهره مندی از فن آوری و دستاورد های جدید با تأکید بر مستندسازی تمامی مراحل اجرایی است.
