آثار باقی مانده از دوران حکومت کوتاه زندیه در شیراز بسیار متنوع بوده و با تزیینات مختلفی آراستهشدهاند. استفاده از سنگ در بخشهای مختلف این بناها قابل دیدن است بهطوری که در ازارههای بیرونی و داخلی بنا، ستونها، کف فرش حیاط و حوضها مورد استفاده قرار گرفته است. ازارهها گاهی با نقاشی و گاهی با حجاری مزین شدهاند و یکی از ازارههای منحصر به فرد حجاری نبرد رستم و اشکبوس در حیاط مجموعه دیوانخانه است. هدف از انجام این پژوهش آسیب نگاری علمی تغییرات و تخریبهای ایجادشده در حجاری عمارت دیوانخانه است. سؤال اصلی مطرح شده این است که چگونه فناوری فتوگرامتری برد کوتاه میتواند بهدقت در مستندسازی آسیبهای واردشده به آثار تاریخی کمک کند؟ روش تحقیق بهصورت کاربردی تجربی است؛ که با استفاده از تحقیقات پیمایشی و میدانی مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج حاصلشده بیان میدارد که استفاده از روش فتوگرامتری یک روش بیخطر بوده که در آسیب نگاری بسیار مؤثر است و میتواند میزان تغییرات ایجادشده در ساختار اصلی سنگ را به نمایش بگذارد. در این روش میزان پوسیدگی و تخریبهای مختلف اثر حجاری ارزیابی و آنالیز گردید که شامل جدایش، ترک و شکاف، از دست دادن مواد و فرسایش و تغییر رنگ و رسوب است.
بناهای تاریخی ساخته شده در ایران دارای ویژگیهای گوناگونی بوده و از آرایههای مختلف در تزئینات این بناها استفاده شده است. یکی از بهترین نمونه این تزئینات سقفهای چوبی است که در بناهای تاریخی بهخصوص در دوره قاجار در شیراز مورد استفاده قرار گرفته است و دچار آسیبهای مختلفی شدهاند. هدف از انجام این پژوهش آسیبنگاری دقیق تغییرات اعمال شده در سقفهای چوبی موسوم به مرجوئک در خانه کازرونیان شیراز است که با نقاشی تزیین شدهاند. سؤال اصلی مطرح شده این است که بهترین شیوه مستندسازی در آسیبنگاری این دسته از آثار کدام است و آیا فتوگرامتری برد کوتاه میتواند در این زمینه مؤثر باشد. روش تحقیق بهصورت کاربردی تجربی است که با استفاده از تحقیقات پیمایشی و میدانی مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج حاصل شده بیان میدارد که استفاده از روش فتوگرامتری یک روش بیخطر بوده که در آسیبنگاری بسیار مؤثر است و میتواند میزان تغییرات ایجاد شده در ساختار اصلی چوب را به نمایش بگذارد. در این روش میزان خمیدگی و تغییر حالت تیرهای چوبی سقف خانه کازرونیان ارزیابی و آنالیز گردید و در ادامه آن بهترین روش جهت استحکامبخشی و بازگرداندن به حالت اولیه اثر انتخاب و مورد استفاده قرار گرفت.
وران زندیـه، دوران کوتاهـی در حکومـتهـای شـکل گرفتـه در ایران اسـت که با فرماندهی در شـهر شـیراز به حیات خـود ادامـه داد. در این زمان خانـی اسـت. در این بنا بـا ویژگی خـاص معماری خـود از آرایه هـر چنـد کوتـاه آثـار مختلفی سـاخته شـد کـه یکی از مهمتریـن آنهـا، ارگ کریمهـای مختلـف تزیینـی اسـتفاده شـده و نقاشـی دیـواری یکی از آنهاسـت کـه متاسـفانه در دوران قاجار در زیـر الیه گچ مخفی شـده و دوبـاره رویهـای زندیـه از زیر گچ خارج شـده که تـا کنونهـا نقاشـی قاجـاری کشـیده شـده اسـت. امـروزه در برخـی بخش ها نقاشـی آن در برخـی قسـمتها شناسـی و ساختارشناسـی رنگدانههـای دوره زندیه صورت نپذیرفته اسـت. هدف در این پژوهش فن مطالعـات زیـادی بـر روی شناسـایی رنگدانه خانی اسـت. سـوال مطرح شـده این اسـت که ترکیـب این مواد رنگی شـامل چه نوع موادی اسـت. بادر نقاشـی دیـواری دوره زندیـه در ارگ کریـم دهندهبرای شناسـایی عنصری و ترکیبی مواد تشـکیل RAMAN و SSEM–ED، FT-IR توجـه بـه ایـن موضـوع، از روش آنالیزهای دسـتگاهی دارد که ترکیبات رنگدانه قرمز شـامل اکسـید سـرب (سـرنج) و احتماال اکسـید آهن های حاصل شـده بیان می شـده اسـت. یافتهها اسـتفاده رنگ (اخـرا)، رنگدانـه آبـی شـامل آبـی اولتاماریـن (الجـورد- الزولیـت) و رنگدانه سـبز شـامل مٌاالکیت (سـبز کوهی) بوده کـه بر روی بسـترهای گچی اجـرا شـده-اند و از یـک ترکیـب روغنـی بـه عنوان بسـت و بسـتر زیرینهـا دارای سـاختار معدنی بوده و بـا اینکه در اسـتفاده شـده اسـت. رنگدانه دوره قاجـار بـه طور کامـل در زیر الیه گـچ قرار گرفته ماندگاری مناسـبی شـود با وجود وارد شـدن انـد. همچنیـن دیده میداشـته و تخریـب نشـده هـای روغنـی اروپایـی در دوره زندیه در ایران از ایـن ترکیبات رنگی رنـگ در نقاشـی دیواری اسـتفاده نشـده است.
