جستجو در مقالات منتشر شده


6 نتیجه برای خدیر

پرستو نعیمی‌طرئی، شیبا خدیر،
دوره 1، شماره 1 - ( ویژه نامه شماره 1.1 1396 )
چکیده

به علت سازوکار پیچیدۀ خوردگیِ آثار برنزی، توضیح ساختار مختلف لایه‌های خوردگی در این آثار تنها در سطوح میکروسکوپی امکان­‌پذیر است. زمانی‌که‌ شی‌ء برنزی‌ خورده ‌می‌شود، معمولاً اکسید مس I، اولین لایۀ خوردگی بر سطح آثار برنزی [به ­ویژه آثار] مکشوفه از محوطه‌های تاریخی است. لیکن بسته به شرایط محیطی، صورت‌های مختلفی از لایه‌های خوردگیِ اکسیدیِ غنی از قلع یا مس شکل می­‌گیرد که در میزان مقاومت آثار در برابر خوردگی مؤثر است. شناسایی ترکیبات اکسیدی قلع یا ترکیبی از محصولات قلع ـ مس با استفاده از شیوه‌های تجزیۀ دستگاهیِ معمول ساده نیست. با این وجود در پژوهش صورت­گرفته با استفاده از قابلیت میکروسکوپ نوری در به تصویر کشیدن رنگیِ محصولات خوردگی با استفاده از نور قطبیده، روند شکل‌گیری اکسیدهای مس و قلع نمونه­‌هایی از آثار برنزی مکشوفه از محوطه‌های مختلف ایران بررسی شده و در برخی موارد از شیوۀ میکروسکوپی روبش الکترون مجهز به سیستم تجزیۀ عنصری (SEM-EDX) جهت تکمیل روند شناسایی لایه‌های اکسیدی استفاده شده است. با توجه به نتایج به ­دست­آمده، شناسایی شواهدی از اختلاف توزیع مس و قلع در ریزساختار حاصل از جدایش‌های ماکروسکوپی و میکروسکوپی، تشکیل محلول جامد مس در کنار مخلوط یوتکتیک مس ­ـ ­اکسید مس در حین مراحل انجماد، وجود آخال‌های اکسیدی مس در ریزساختار فلز، حرکت لایۀ غنی از قلع از میان لایۀ اکسیدی مس، شکل ­گیری لایه­ های ساندویچی اکسید مس ـ اکسید قلع، حل شدن انتخابی قلع در لایه‌های خارجی، پدیدۀ جدایش مس از لایه‌های خوردگی و تغلیظ قلع در مرکز نمونه و در نهایت روند رشد معمول لایۀ اکسیدی مس و یا تخریب آن تحت شرایط خاص در نمونۀ آثار برنزی انتخابی با استفاده از تصاویر میکروسکوپی مطالعه­ شده است. نتایج مذکور تأییدی بر قابلیت شیوه­‌های میکروسکوپی در مطالعۀ لایه‌های اکسیدی آثار برنزی است.

شیبا خدیر، پرستو نعیمی‌طرئی،
دوره 1، شماره 2 - ( ویژه‌نامه شماره 1.2 1396 )
چکیده

با توجه به ماهیت یون کلر و تمایل به نفوذ در لایه‌های درونی فلز، توجه به آن در حوزه حفاظت از آثار فلزی از اهمیت زیادی برخوردار است. در این مقاله به تاثیر یون مهاجم کلرید بر فلزات تاریخی پایه مس و نقره پرداخته شده است و با توجه به نتایج طرح پژوهشی بلندمدت بیماری‌شناسی آثار فلزی در ایران، نمونه‌های مختلف از آثار متأثر از حملات کلریدی به اختصار مطرح و مورد مقایسه قرار گرفته‌اند. در انجام مطالعات خوردگی در طرح مذکور برای تحلیل روند خوردگی از شیوه‌های تصویربرداری پرتو ایکس، میکروسکوپ نوری و روبش الکترون و روش‌های تجزیه تر و دستگاهی ((EDX, XRD, PIXE استفاده شده است. با توجه به مطالعات صورت‌گرفته، خوردگی‌های حفره‌ای شدید با شرایط پیش‌رونده در آثار موزه رشت و همچنین خوردگی فاز غنی از قلع و خارج شدن آن به‌صورت ترکیبات اکسیدی به شکل همزمان در بسیاری از آینه‌های موجود در این موزه مشاهده شد که در بسیاری از موارد با فراهم شدن شرایط موضعی نقطه آغازشی از زیر رسوبات سطحی داشته است. این روند در آثار موجود در موزه‌های جنوب ایران با شرایط رطوبتی زیاد و با کلریدهای تغلیظ‌شده در محصولات خوردگی باعث از بین رفتن مغزه فلزی در بسیاری از آثار به‌دست‌آمده از هرمز شده است. تغلیظ و تبلور کلرید در لایه‌های خوردگی و حملات ناشی از آن در آثار مناطق خشک ایران با وجود رطوبت‌های دوره‌ای یا شرایط نگهداری کنترل‌نشده بعد از حفاری، عامل از بین رفتن مغزه فلزی بسیاری از آثار به‌دست‌آمده از محوطه‌هایی چون صرم، قلی درویش و سیلک است که با سازوکاری متفاوت از نفوذ کلرید در لایه اکسیدی تا انحلال و خارج شدن مس از لایه‌های خارجی تحت تأثیر حملات کلریدی بوده‌اند. آثار نقره به‌دست‌آمده از محوطه‌های مختلف نیز با توجه به حضور ترکیبات کلریدی نقره شاخی (سیلک)، خوردگی‌های موضعی شدید (هرمز) و ته‌نشینی منقطع مس و ترسیب نمک‌های کلریدی آن (تپه حصار) از حملات کلریدی بی‌نصیب نبوده‌اند.

نرگس دوستی ثانی، مهشید ایلخانی، شیبا خدیر، افشین ابراهیمی،
دوره 2، شماره 1 - ( Special issue 1398 )
چکیده

مطالعۀ آثار فلزی محوطۀ ارگ بم همسو با طرح بیماری‌شناسی آثار فلزی در ایران انجام گرفته که هدف آن بررسی، مطالعه و آسیب‌شناسی آثار فلزی در ایران است. از محوطۀ ارگ بم آثار فلزی مختلفی ازجمله آهن، نقره و آلیاژهای مس به‌دست‌آمده است.در پژوهش حاضر بر تعدادی از آثار برنزی تمرکز شده است. مطالعات انجام‌شده با بهره‌گیری از روش‌های میکروسکوپی و ماکروسکوپی شامل متالوگرافی، شیمی تر، تفرق اشعۀایکس (XRD)، میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) و طیف‌سنجی پراش انرژی پرتو ایکس(EDX) بوده است. نتایج حاکی از آن است که با توجه به ساختار دندریتی، اغلب این آثار به روش ریخته‌گری ساخته شده‌اند. طبق نتایج پراش‌سنج پرتو ایکس  (XRD) محصولات خوردگی شامل کوپریت (اکسید مس)، آزوریت (کربنات مس)، بروکانتیت (سولفات مس)، کاسیتریت (اکسید قلع) و ترکیبات کلریدی آتاکامیت، پاراتاکامیت، نانتوکیت و ملانوتالیت Cu2OCl2 هستند. نکتۀجالب‌توجه آن است که وجود فاز حاوی آهن و گوگرد در تمامی نمونه‌ها نشان‌دهندۀ استفاده از سنگ معدن‌های سولفیدی در استخراج مس است.


شیبا خدیر،
دوره 3، شماره 4 - ( 12-1399 )
چکیده

سکه‌های تاریخی به عنوان یکی از مهمترین اسناد مادی تمدن‌های گذشته نه تنها ارزش مالی دارند بلکه شواهد زنده‌ای از تاریخ فرهنگ هنر و اقتصاد دوران مختلف هستند. در ایران با پیشینه‌ای غنی و تمدنی که به بیش از ۲۵۰۰ سال می‌زند سکه‌ها نقش مهمی در بازشناسی هویت ملی و فرهنگی ایفا می‌کنند با این حال حفاظت و مرمت این گنجینه‌های تاریخی به ویژه در مجموعه‌های خصوصی کشور با چالش‌های متعددی روبرو است. این یادداشت به بررسی این چالش‌ها و راهکارهای ممکن برای حفظ این میراث ارزشمند می‌پردازد.

شیبا خدیر،
دوره 6، شماره 1 - ( 3-1402 )
چکیده

مطالعات آزمایشگاهی در شناخت بهتر سکه‌های تاریخی و تکمیل اطلاعات پژوهشی کمک بسیار مؤثری هستند. شاید برخی از افراد خبره بتوانند با یک نگاه ماهیت سکه را تشخیص دهند ولی این امکان همیشه و به­خصوص در شرایطی که سکه پوشیده از رسوبات حجیم باشد و یا بحث تعیین اصالت آن مطرح باشد، وجود نخواهد داشت. لذا لازم است در کنار دید تجربی و مطالعات تطبیقی از روش‌های دقیق آزمایشگاهی نیز بهره گرفت. از طرفی شناسایی ماده و بستر اصلی یک اثر فرهنگی و همین‌طور رسوبات سطحی در روند فرآیند حفاظت و مرمت جزء ارکان اصلی بوده و نقش بسزایی در تعیین راه و روش و بقای اثر دارد. برای رسیدن به این امر استفاده از روش‌های آزمایشگاهی دستگاهی و میکروسکوپی اجتناب‌ناپذیر است. روش‌های زیادی در مطالعه سکه‌ها به منظور روشن شدن شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی زمان ضرب سکه استفاده می‌شود. روش‌هایی مانند پیکسی(PIXE) و فلورسانس اشعه ایکس(XRF) به دلایلی مانند دقت و غیر مخرب بودن بیشتر موردتوجه محققان قرارگرفته است. در این یادداشت با معرفی روش‌های مختلف در زمینه مطالعات مسکوکات ساخته شده با ضرب چکشی و ماشینی، به نقش و اهمیت مطالعات آزمایشگاهی از جنبه مطالعات تکمیلی و امر حفاظت و مرمت پرداخته می‌شود.

شیبا خدیر، فتح‌اله نیازی، کورش کوهستانی،
دوره 6، شماره 4 - ( 12-1402 )
چکیده

نعلین کعبه موزه فرش ایران یک جفت کفش فلز آلیاژ مس اثر استاد پرویز تناولی در فضای روباز است. این اثر به عنوان جزیی از یادمان کعبه در سبک ساده گرایی مینیمالیسم در محوطه موزه فرش ایران ساخته شده است. اندازه نعلین در مقیاس واقعی خلق شده است. روی سطح نعلین به وسیله شیارهای ریز و ظریفی به منظور القای حس زیبایی شناسانه و جلوی بصری بافت دار شده است. همچنین یک پاتین هنری تیره رنگ بر روی سطح اثر توسط هنرمند ایجاد شده است داخل نعلین محل تجمع گرد و غبار خس و خاشاک فضای سبز محیط پیرامون بوده است. علاوه بر این طی سالیان متمادی و ارتباط با زمین تحت تاثیر شرایط جوی مانند بارندگی‌های سالیانه اختلاف دمای در فصل مختلف سال و آلاینده‌های محیط شهری همچون بارانهای اسیدی قرار گرفته است. سطح نعلین با محصولات خوردگی سبز رنگ و رسوبات کربناتی شکل مخدوش شده است. همچنین در رسوبات سبز رنگ یون کلر به عنوان عامل بیماری برنز به حضور نانتوکیت و هیدروکسی کلریدهای مس همچون آتا کامیت پارا تا کامیت کلینو آتاکامیت و بوتالاکیت با خوردگی فعال آلیاژهای مس مرتبط می‌باشد. هدف از این عملیات حفظ پایداری و جلوگیری از قرارگیری بیشتر در برابر عوامل آسیب‌رسان محیط شهری تعریف شده است. به منظور ارزیابی و مستندنگاری وضعیت موجود اثر عکس برداری دیجیتال در مقیاس ماکروسکوپی و میکروسکوپی صورت گرفته است. به منظور پاکسازی و حذف رسوبات سطحی از روش‌های مکانیکی توسط اسکالپ و دستگاه التراسونیک بهره‌گرفته شده و از روش ضمادگذاری برای حذف رسوبات حجیم از محلول نمک راشل و اسید کلریدریک ۲ به صورت موضعی کنترل شده و محدود استفاده شد. به منظور ایجاد بازدارندگی سطح از محلول ۳ BTA و به عنوان پوشش دهنده سطحی اثر از محلول اپوکسی پلی آمید استفاده شده است.


صفحه 1 از 1