بخش مهمی از آرشیو کتابخانهها و موزههای تاریخی هر کشور را آثار کاغذی تشکیل میدهند و عوامل مختلفی میتوانند سبب تخریب آنها شوند. عوامل مخرب شیمیایی از قبیل اکسیداسیون و اثرات هیدرولیز اسیدی کاغذ همواره از چالشهای بزرگ مرمتگران و محققان این حوزه است. از موثرترین و جدیدترین روشها برای کاهش سرعت تخریب، استفاده از نانوفناوری میباشد. در این پژوهش سعی شده از نانوچندسازههای اکسیدهای روی و تیتانیوم جهت توقف اکسیداسیون استفاده شود. برای این منظور نانوچندسازه اکسیدروی/ اکسیدتیتانیوم و همچنین ترکیب پلیمری نشاسته کاتیونی به کار گرفته شد. در این روش علاوه بر توقف اکسیداسیون، به طور همزمان و در یک مرحله، اسیدزدایی و استحکام بخشی نیز انجام میگیرد. در نتیجه با این روش میتوان چند مرحله مرمت را در یک مرحله خلاصه کرد که هم در مصرف ماده و هم زمان صرفهجویی میشود و احتمال آسیب به اثر به حداقل میرسد. برای انجام این پژوهش روشهای مختلف آنالیز دستگاهی از قبیل طیف سنجی مادونقرمز، تصاویر میکروسکوپ الکترونی، سنجش مقاومت کششی کاغذ و پیرسازی تسریع شده حرارتی جهت بررسی خواص شیمیایی و فیزیکی استفاده شد. نتایج نشان دادند که نمونه با پوشش نانوچندسازه اکسیدتیتانیوم/اکسیدروی/ نشاستهکاتیونی بهعنوان آنتیاکسیدانت مورد تأیید بوده و در مقایسه با نمونههای پوشاندهشده با نانوچندسازه اکسیدتیتانیوم/اکسیدروی یا نشاسته کاتیونی به تنهایی عملکرد بهتری داشته است.
گسترش داﻣﻨﻪ اﻧﺪیﺸﻪ ﻫﺎ و ﻧﯿﺰ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﻣﺮﻣﺖ، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان زﻣﯿﻨﻪ ای ﻣﯿﺎن ﺑﺨﺸﯽ، در دﻧﯿﺎی اﻣﺮوز ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﺑﺎ روﻧﺪ رﺷﺪ ﻋﻠﻢ در ﺳﺎیﺮ ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎ و زﻣﯿﻨﻪ ﻫﺎﺳﺖ. ایﻦ ﺣﺮﮐﺖ و ﺟﺮیﺎن ﺑﺎﻋﺚ ﻣﯽ ﺷﻮد ﺗﺎ ﻫﺮ روز ﻣﻘﻮﻟﻪ ﻫﺎ و ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ﺟﺪیﺪی ﺑﻪ ﻣﺒﺎﻧﯽ ﻧﻈﺮی و ادﺑﯿﺎت ایﻦ ﺣﻮزه وارد ﺷﻮد. زایﺶ اﻧﺪیﺸﻪ ﻫﺎ و ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ﺟﺪیﺪ ﺧﻮد ﺑﺎﻋﺚ دﮔﺮﮔﻮﻧﯽ ﻧﮕﺎه ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻠﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺗﺎ ﭘﯿﺶ از ایﻦ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺑﺪیﻬﯽ و ﺑﺪون ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ رﺳﯿﺪ. طبیعت ﺣﺮﮐﺖ ﺑﻪ ﺳﻮی ﮔﺴﺘﺮش ﻣﺮزﻫﺎی اﻧﺪیﺸﻪ و ﻣﻼﺣﻈﺎت در ﻋﻠﻢ ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﻣﺮﻣﺖ، ﻣﻮﺟﺐ ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪن دیﺪﮔﺎه ﻫﺎ و ﻧﯿﺰ ﻃﺮح ﻣﺴﺎﺋﻠﯽ ﺟﺪیﺪ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﺑﻪ ﺧﻮد ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮ ﻗﻀﺎوت و ارزیﺎﺑﯽ اﻗﺪاﻣﺎت ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﺪ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ. ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﺗﻔﮑﺮ در اﻧﺪیﺸﻪ ﻫﺎ و دیﺪﮔﺎه ﻫﺎی ﺟﺪیﺪ ﻣﻄﺮح ﺷﺪه در ﺣﻮزه ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﻣﺮﻣﺖ اﺷﯿﺎء تاریخی- فرهنگی، ﺧﻸ ﺑﺰرﮔﯽ را در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ آﮔﺎﻫﯽ ﻫﺎ و داﻧﺶ ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﻣﺮﻣﺖ ﮐﺸﻮر در ﺧﺼﻮص راﺑﻄﻪ ﺑﯿﻦ ﻣﺨﺎﻃﺐ و ﻣﺮﻣﺘﮕﺮ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﻋﺎﻣﻞ اﺻﻠﯽ اﻧﺘﺨﺎب و ﭘﺮداﺧﺘﻦ به موضوع ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺣﺎﺿﺮ ﺷﺪ. از ﻃﺮﻓﯽ، ﺑﺮﺧﯽ ﺑﻪ ایﻦ ﻧﮑﺘﻪ اﺷﺎره ﮐﺮده اﻧﺪ ﮐﻪ ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺨﺎﻃﺐ، یﮏ ﺑﺎر ﺑﺮای ﻫﻤﯿﺸﻪ ﻧﯿﺴﺖ. ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻫﻤﻮاره در ﻣﻌﺮض از دﺳﺖ رﻓﺘﻦ و ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪن اﺳﺖ و در ﻧﺘﯿﺠﻪ راﺑﻄﻪ ای مستقیم و پایدار میان ﻫﻨﺮﻣﻨﺪ و ﻣﺨﺎﻃﺒﺎﻧﺶ ﺿﺮوری اﺳﺖ. ﺑﺎ ﺳﻨﺠﺶ هریک از این ﻋﻮاﻣﻞ در ایران، ﺑﺎ ﮐﺎﺳﺘﯽﻫﺎی ﻓﺮایﻨﺪ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺳﺎزی ﺧﺼﻮﺻﺎً در زمینه میراث فرهنگی مواجه میشویم.
بقایایی مشتمل بر ساختارهای خشتی و گلی در وسعت 180 هکتار در 3 کیلومتری جنوب شهر کنونی "اِسفراین" در خراسان شمالی ایران قرار دارد. مطالعات باستانشناسی دو دهه اخیر علاوه بر یافتههای فرهنگی مختلف، ساختارهای معماری متنوعی را نیز آشکار کرده است که همراه با بقایای نارین قلعه (تنها اثر موجود در سطح زمین)، محوطه تاریخی بلقیس اسفراین را شامل میشود. با توجه به فرسایش مکرر خشت در برابر رطوبت ناشی از بارندگی اندک منطقه طی مداخلات حفاظتی، ضرورت پرداختن به ویژگی کیفیت خاک مطرح و شناسایی ساختارهای بلورین درروند فرسایش، هدف این تحقیق قرار گرفت. مطالعات آزمایشگاهی طی آزمونهای فیزیکی و شیمیایی، نشان داد کیفیت خاک به دلیل فقر رس و بالا بودن درصد سیلیس از یکسو و همچنین وجود ساختارهای بلورین مسکویت و کلسیت ثانویه، علت اصلی فرسایش خشتها است.
