http://journal.richt.ir/kcr دانش حفاظت و مرمت - مقالات نشریه - سال 1400 جلد4 شماره4 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1400/11/12 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_id=138&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;">رشد میکروبی روی آثار باستانی و بناهای تاریخی اجتناب ناپذیر است. میکروارگانیسم ها آسیب های فیزیکی شیمیایی و زیباشناختی در آثار با ارزش هنری به جای می گذارند که منجر به از دست رفتن بخش قابل توجهی از ارزش فرهنگی و مالی این آثار می شود. به منظور پیشگیری و کنترل استقرار و رشد میکروبی از روش های فیزیکی شیمیایی و زیستی استفاده می شود روش های فیزیکوشیمیایی اغلب روی آثار هنری تیمار شده کم اثر و برای افرادی که در فرآیند حفاظت شرکت دارند خطرناک هستند به دلیل ویژگی های ذاتی مواد شیمیایی و آفت کش ها، این چنین ترکیباتی برای انسان حیوانات و محیط زیست خطر آفرین هستند. از آنجایی که این روش ها همگی دارای نقاط ضعف قابل توجه هستند امروزه برای کاهش تأثیر منفی میکروارگانیسم ها روی آثار هنری و باستانی رویکردهای جدیدی به طور مداوم در حال توسعه هستند. این رویکردهای جدید سازگار با محیط زیست ایمن، کم هزینه و کم خطر هستند. با این حال تحقیقات بیشتری برای اطمینان از ایمنی و اثر بخشی این رویکردها مورد نیاز است. فقدان سنجش های ساده قابل اعتماد و استاندارد به عنوان محدودیتی در انتخاب تیمارهای مؤثر هنوز مطرح است. آزمایش های میدانی به منظور ارزیابی اثر بخشی این رویکردها مفید و ضروری هستند با وجود این طراحی و اجرای آنها با چالش های متعددی مواجه است. از این رو محققین به دنبال معرفی روش هایی برای ارزیابی کارآمدی این رویکردهای جدید هستند استفاده از سیستم های مدل آزمایشگاهی ابزارهایی برای آزمایش اثربخشی ترکیبات ضد میکروبی قبل از کاربرد این ترکیبات در مطالعات میدانی و روی آثار هستند. در این مطالعه ابتدا مروری بر انواع روش های کنترل زیستی خواهیم داشت. سپس رویکردهای جدید و دوستدار محیط زیست که در این حوزه توسعه یافته اند را معرفی می کنیم در نهایت روش های بررسی اثر بخشی رویکردهای جدید با استفاده از سیستم های مدل های آزمایشگاهی ارائه می شود.</div> پریسا محمدی http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_id=139&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;">تخت آلودگی بیولوژیکی آثار کاغذی یکی از مهمترین آسیب هایی است که علاوه بر اینکه باعث آسیب به کاغذ می شود میتواند باعث مشکلاتی برای حفاظتگران و مرمتگرانی شود که در تماس نزدیک با این آثار هستند؛ بنابراین شناسایی نوع آلودگی در این آثار از مهمترین اقداماتی است که در امر حفاظت و مرمت باید بدان توجه کرد. از این رو در این مقاله به شناسایی نوع آلودگی بیولوژیکی در مجموعه آثار به دست آمده از امامزاده محمد تفرش پرداخته شده است. دربهای اولیه نشان از وجود شواهد آلودگی بیولوژیک از حمله لکه های حاصل از فعالیت عوامل بیولوژیکی بود این لکه ها در نتیجه فرسودگی زیستی در این آثار به وجود می آیند که باعث کاهش کیفیت ساختاری و هنری آن ها می شود جهت بررسی آلودگیهای بیولوژیکی بر روی آثار کاغذی نمونه برداری از بخش های مشکوک به آلودگی انجام و بر روی محیط های کشت سایرودکستروز آگار جهت بررسی آلودگی قارچی) و نوترینت آگار جهت بررسی آلودگی باکتریایی کشت شد. پس از انکوباسیون کلونی های رشد کرده مورد بررسی و شناسایی قرار گرفتند نتایج حاصل از شناسایی کلونی های قارچی و باکتریایی جداسازی شده در این مطالعه حاکی از آلودگی آثار مورد بررسی با انواع قارچ ها از جمله پنی سیلیوم اسپرژیلوس کلادوسپوریوم، مخمرها و همچنین باکتری های متعلق به خانواده اکینومیست ها و باسیلوس ها بود.</div> فضه رحیمی http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_id=140&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;">آلودگی قارچی و افزایش میزان اسیدیته از اساسی ترین عوامل فرسایش و تخریب نسخ خطی تاریخی از جمله نسخه خطی انجیل متعلق به سال ۱۱۵۰ میلادی است. این اثر در موزه اسقف اعظم آرداک مانوکیان کلیسای حضرت مریم (ع) تهران نگهداری می شود و گنجینه عظیمی از میراث فرهنگی و هنری ارمنی و هویت فرهنگی جامعه مسیحیت به شمار می رود. با توجه به اهمیت این موضوع هدف اصلی این پژوهش بررسی آسیب قارچی و میزان اسیدیته نسخه خطی مورد مطالعه است. این مطالعه از نوع تجربی با مطالعات آزمایشگاهی است که به مدت یک ماه در آزمایشگاه دانشکده حفاظت و مرمت دانشگاه هنر ایران انجام شد برای اندازه گیری میزان اسیدیته کاغذ از روش رنگ منجی کاغذ مطابق استاندارد تیتراسیون مستقیم و برای بررسی آلودگی قارچی پس از کشت نمونه ها در محیط سابورو دکستروز آگار از میکروسکوپ پلاریزان عبوری استفاده شد. در یک نمونه از هشت نمونه آزمایش شده قارچ های کتومیوم و پنیسیلیوم مشاهده شد و افزایش میزان اسیدیته در این نسخه گزارش گردید این نسخه به خاطر پیچیدگی های زیاد در مبحث فن شناسی، آسیب شناسی و حساس بودن زیاد نسبت به محیط دستورالعمل خاص خود را در موزه ها و مخازن نیاز دارد تا آلودگی قارچی و میزان اسیدیته کاغذ را به حداقل برساند.</div> ناهید فضائلی http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_id=141&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;">میراث فرهنگی به عنوان آینه نبوغ بشری منعکس کننده تنوع تمدن انسانی و پلی بین گذشته و حال است که درک و فهم جمعی ما را از تاریخ مشترکمان شکل می دهد حفاظت و حراست از این گنجینه غنی و ارزشمند، مسئولیتی حیاتی است که نیازمند استراتژی های جامع و چند جانبه بوده و تلاش های مشترک تمامی کارشناسان و متخصصین ذی ربط را طلب می کند در این میان اصول و شیوه های مهندسی بهداشت ایمنی و محیط زیست (HSE) می تواند به طور قابل توجهی به حفاظت از دارایی های فرهنگی و افراد درگیر در حفظ آن ها کمک کنند مهندسی HSE نقشی اساسی در ارزیابی و مدیریت ریسک در طول پروژه های بازسازی ایفا کرده و به توسعه شیوه ها و رویه های کاری ایمنی مخصوص برای حفاظت از میراث فرهنگی می پردازد. از این رو با به کارگیری مدیریت ریسک و اتخاذ تدابیر مربوطه می توان خطرات احتمالی متوجه آثار فرهنگی را تا سطح قابل قبولی کاهش داد در این مقاله سعی شده است پس از شناسایی و ارزیابی تهدیدات پیش روی میران فرهنگی ضمن تشریح کاربرد مهندسی HSE و ابزارهای مدیریت ریسکه پیشنهادها و استراتژی های نوآورانه ای جهت ایمنی و حفاظت از این ذخایر گران بها ارائه گردد.</div> سیدعلی فارغ http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_id=142&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;">پارچه های قلمکار دوره ی قاجار متعلق به کاخ گلستان برای مدت های مدیدی به صورت تا شده در صندوق های چوبی مخازن اقرار داشت. لذا در جهت جلوگیری از آسیب های فیزیکی و بیولوژیک پارچه ها، فرایند ساماندهی و مرمت آن ها مورد بررسی قرار گرفت. شیوه ی انتخاب این طرح با مطالعات کتابخانه ای و انجام آنالیزهای مورد نیاز صورت گرفته و داده های حاصل از آنالیزها بصورت کمی در طول مقاله به شرح آن پرداخته می شود فعالیت های صورت گرفته در راستای اهداف پروژه ی مذکور بدین شرح است پس از عکاسی و مستندسازی، اقدام به تهیه شناسنامه فنی و مرمتی کار نموده و شماره اصولی درج شده بر پارچه ای مقال نخی به پارچه قلمکار دوخته شد پاکسازی و غبار روی صاف کردن خطوط ناشده برای جلوگیری از تغییر شکل پارچه و آسیب فیزیکی در نقاط تا خورده انجام شد میزان اسیدیته اثر یا pH آن با نوارهای pH سنج بررسی شده بر روی برخی پارچه های قلمکار، کشت الخارج صورت گرفت و همچنین کشت نیز بر صندوق نگهداری پارچه های مخزن جدید تر و مخزن نگهداری پارچه ها انجام شد. آزمون ایمشناسی نیز جهت تشخیص ساختاری از پارچه انجام شد. نتایج آنالیزهای انجام شده گویای این است که pH پارچه ها در محدوده ی خشی قرار دارد. تالیز کشت قارچ نشان داد که قارچ آسپرژیلوس نایجر بر یک اثر و درب صندوق چھی نگهداری آثار رشد کرده است با توجه به خطرناک نبودن این نوع قارچ هوادهی منظم دوره ای پیشنهاد شد. آنالیز الیافخانی نیزلیف سلولزی پیه ای را نشان داد نهایتا پارچه های قلمکار با پارچه ی نخی متقال پوشش دهی شده با ریسمان های نخی در جای خود ثابت شدند. نگهای شناسایی تر به آن متصل شده و با تمهیدات و دلت کافی به مخزن استاندارد کاخ گلستان انتقال یافت همچنین راهکارهای حفاظتی و مرستی جهت نگهداری آثار در بهترین شرایط ممکن ارائه شد.</div> اعظم سهیلی پور http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_id=143&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;">ساختار موزه های باستان شناسی بر روی اشیاء تاریخی استوار است. در مواردی نیاز به جابه جایی اشیاء موزه ای در اولویت کارهای موزه ای قرار می گیرد. در این صورت بسته بندی اشیاء موزه ای یکی از مهم ترین قسمت های این روند جابه جایی خواهد بود تنوع اشیاء تاریخی از لحاظ جنس، ظرافت، فرم سلامت ظاهر اندازه وزن و غیره در انتخاب نوع بسته بندی بسیار تعیین کننده است. در کنار انتخاب شیوه بسته بندی انتخاب مواد مورد استفاده و رعایت اصول ارگونومی و استانداردهای جابه جایی و حمل اشیاء بسیار پر اهمیت است. در این مورد مراحل اصلی می توانند شامل تطابق اشیاء موزه با اطلاعات ثبت شده در موزه قبل و بعد از بسته بندی عکاسی از اشیاء موزه ای و مساری ها آن ها و انتخاب شیوه بسته بندی باشند. برای بسته بندی بهتر باید از بهترین مواد همچین زنده ترین نیروهای انسانی استفاده کرد شرایط محیطی از نظر آرامش، امنیت پاکیزگی و غیره برای بسته بندی بهتر باید مورد توجه قرار گیرد.</div> پیمان نعمتی موردراز http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_id=144&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;">بازخوانی مواجهه آدمی با تاریخ نشان می دهد انسان به صورت غریزی با گردآوری جستجو و توسل به شکوه گذشته به دنبال تثبیت جایگاه و موقعیت خود در آینده است. اشتیاق به شکوه گذشته با مدرنیته و نگاه انسان مدار اروپایی میل به حفاظت از آثار تاریخی را افزایش داد و موجب شد آثار گذشتگان رفته و رفته گردآوری و در مکان هایی با نام موزه نگهداری شوند از اواسط دوره قاجار به واسطه سفرهای ناصرالدین شاه به اروپا این رویکرد وارد ایران شد و به آرامی نوع مواجهه با گذشته و آثار تاریخی را دگرگون ساخت در روزگار بعد در پروژه های مدرن سازی و جنبش ملی گرایی موزه نماد تمدن و تجدد شد و بستری برای گردشگری فراهم ساخت به صورت کلی و در سطح جهانی رویکرد اروپا محور بیش از زمینه و ضرورتی که میراث فرهنگی به آن تعلق داشت بر کالید فیزیکی آثار میراثی متمرکز بود بازتاب این نگرش در موزه ها عدم توجه به ارزش های اشیائی بود که با عنوان اثر موزه ای بر میراث فرهنگی دلالت داشتند. جنبش های فرهنگی اجتماعی و سیاسی دهه شصت و هفتاد میلادی نگرش موزه داری را تغییر دادند. در این زمان جایگاه نهادی موزه بر پایه مسئولیت اجتماعی آن قوت گرفت اهمیت ارتباط موزه و جامعه سبب شد که ساختار کارکردی موزه بر مبنای بعد اجتماعی ان متحول شود در این یادداشت وجوه مختلف موزه در جایگاه نهادی اجتماعی از منظر حفاظت از میراث فرهنگی بررسی می شود.</div> محمد حکمت