http://journal.richt.ir/kcr دانش حفاظت و مرمت - مقالات نشریه - سال 1400 جلد5 شماره1 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1400/12/10 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_id=110&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">هدف از این پژوهش، سَمت و سودهی توجه به حفاظت از بنای تاریخی عینالی واقع در رشته کوه سرخاب تبریز از دیدگاه شناسایی و مکان یابی گسل های دارای پتانسیل زمین لرزه های مخرب بر اساس تحلیل واریوگرام ها و پهنه بندی الگوی تطابق فضایی داده های مرتبط با رخدادهای لرزه ای اخیر است. بنابراین می توان با راه گزینی حفاظتی و مقاوم سازی متناسب با خروجی های مقاله، اقدام به حفاظت ساختاری از بنای یاد شده نمود. برای این منظور، گام نخست شامل شناسایی گسل های پیرامون بنای تاریخی عینالی واقع در بخش مرکزی گسل شمال تبریز بر اساس واریوگرام های مرتبط با داده های فضایی زمین لرزه های اخیر است. از آنجایی که شناسایی مستقیم گسل ها به خصوص گسل های عرضی در مطالعات صحرایی تحت تاثیر محیط زمین شناختی منطقه هستند که برای مورد مطالعاتی، شامل پیچیدگی های ساختاری مانند درزه و شکستگی های فراوان پیرامون بنای عینالی و تراکم سازه های مسکونی در دامنه های کوه سرخاب است، ارائه یک ابزار تخمین گر در این مطالعه به منظور شناسایی و مکان یابی قطعه گسلی می تواند راه گشا و سودمند باشد چرا که انتخاب مناطق صحیح برای مطالعات صحرایی با داشتن موقعیت های تخمینی تعیین شده از روش شناختی ارائه شده در این مطالعه، با صرف زمان و هزینه کمتری امکان پذیر می شود. این مکان یابی شامل پردازش موقعیت فضایی داده های زمین لرزه های اخیر مبتنی بر واریوگرام ها است که منتج به تخمین داده های با تطابق فضایی بالا می شود. بنابراین با پیشنهاد یک الگوی فضایی ویژگی های پیوسته از مدل های واریوگرام و بررسی درون یابی کریجینگ و انتخاب بهترین واریوگرام تجربی، اقدام به پیش بینی تطابق فضایی میان مشاهدات برای دیگر مقادیر ناشناخته می شود. نتایج مطالعه نشان دهنده تطابق بسیار بالای جدایش آشکار شده با شواهد صحرایی و در نتیجه اعتبارسنجی روش ارائه شده در این پژوهش است. بنابراین بیشترین دریافت تخریب لرزه ای بنای عینالی، ناشی از فعالیت گسل عرضی مرتبط با گسل شمال تبریز پیشنهاد می شود.</span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span></div> پویا صادقی فرشباف http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_id=109&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">تخت جمشید یکی از شاخص ترین محوطه های سنگی برجای مانده در ایران و جهان است که آداب، فرهنگ و رسوم ایرانیان باستان را به نمایش می گذارد و از حیث معماری ساختاری و زیبایی بصری قابل توجه است. تالار صدستون بزرگترین تالار ستون دار تخت جمشید پس از آپادانا است که در مجموعه تختگاه و به زیبایی تمام با یکصد ستون مرتفع&nbsp; خودنمایی می کرده و امروزه عمدتاً بقایای پایه ستون های آن در مکان اصلی خود در این کاخ به جای مانده است. قطعات متعدد سنگ متعلق به دیگر اجزای ستون ها&nbsp; نیز همچون قطعات قلمه ستون، شالی ستون و گل ستون نیز به صورت پراکنده در فضای باز تالار اصلی کاخ و در معرض عوامل آسیب رسان طبیعی قرار دارند؛ از این رو اضطرار اقدامات حفاظتی را می طلبند. پژوهش حاضر بر روی یکی از پایه ستون های این کاخ (پایه ستون </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">4</span></span>D<span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) متمرکز بوده و&nbsp; ضمن مطالعات کتابخانه ای، میدانی و آنالیزی و اجرای برنامه اضطراری حفاظت سعی دارد آهنگ الگوی تخریب را در این پایه ستون آهسته تر کند. در گذشته عمده مرمت های انجام شده در تخت جمشید با مصالح ماسه سیمان بوده است ولی با تغییر در دیدگاه ها و مبانی نظری حفاظت از سنگ، استفاده از سیمان به دلیل تفاوت ضریب جذب و دفع آب، ضریب انبساط و انقباض و بازگشت ناپذیری منسوخ شده است. نتایج آنالیزهای </span></span>XRD<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> حاکی از آن است که اکسید کلسیم دارای بیشترین مقدار در </span></span><span b="" mitra="" style="font-family:">نمونه ها است، همچنین مقدار اندکی سیلیکات، آلومینیوم و آهن در ترکیب سنگ ها یافت شده است. سایر اکسید ها به عنوان عنصر فرعی نیز به مقدار بسیار کم وجود دارند و نوع سنگ های به کار رفته در اثر از جنس سنگ آهک با خلوص خوب و کم سیلیس است. از</span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> دستاوردهای این پژوهش استفاده از مصالح بر پایه آهک هیدرولیک موسوم به &quot;لدان&quot; است که در ترکیب با مواد افزودنی و پرکننده در بخش های کمبود و دارای شکستگی فعال اجرا شده است. اجرای این ملاط حفاظتی که تناسب زیادی با سنگ های آهکی دارد باعث شده که درزه ها و شکستگی های سنگ در برابر نفوذ عوامل رطوبتی مقاومتر عمل نمایند و نرخ فرسایش به طرز چشم گیری کاهش یابد.</span></span></span></span></span></span></span></div> حمید فدایی http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_id=113&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="AR-SA" style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">محوطه های باستانی به دلیل اهمیت و گستردگی ارزشها و اقدامات مورد نیاز جهت حفظ و انتقال این ارزش ها به آینده به راهبردهای حفاظتی جامع نیاز دارند. این راهبردها در ادبیات حفاظت و مرمت با اصطلاحات مختلفی از جمله برنامه ریزی مدیریت حفاظت، شناخته و عنوان میشود. شکی نیست که ارائه یک طرح حفاظتی و مرمتی جهت حفاظت از محوطه ای با ارزش های بسیار وسیع مادی دلیل در این پژوهش وگزارش مرمتی با گردآوری اطلاعات اولیه اعم از اطلاعات مربوط به شناخت محوطه و حفاظت در نهایت برنامه ای به صورت راهکارهای کلی جهت حفاظت و معرفی محوطه ارائه خواهد شد. چنین پژوهشهایی و اقدامات حفاظتی و مرمتی گرچه ابتدایی است اما میتواند گام نخستی جهت شروع اقدامات جدی ملی و جهانی جهت حفاظت، مرمت و معرفی محوطه های باستانی ارزشمندی از این دست محسوب شود.</span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"></span></span></span></span></span></span></span></div> عبدالمجید عابدی http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_id=112&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">مقاله ی پیش رو باهدف حفاظت و مرمت بخشی از &quot;درِ سنگی &quot;برج سنگی محوطه جهانی پاسارگاد است. قطعه سنگ موجود که متعلق به لنگه راست درِ سنگی برج سنگی است و با گل های نیلوفر شش تایی تزیین گشته است. این اثر آسیب های متعددی داشته که نگه داری و حفاظت اثر را به مشکلاتی همچون، شکستی و عدم یکپارچگی دچار کرده بود. به همین دلیل اقدامات حفاظتی و مرمت بر روی اثر انجام شد. انتخاب بهترین روش مداخله در پی شناخت تاریخی، فیزیکی و شیمیایی اثر حاصل می شود. در این خصوص پژوهش هایی در حوزه شناخت و بررسی تاریخ فرهنگی، معماری، ماهیت و کاربری برج سنگی انجام گشته و آنالیزهای دستگاهی همچون پتروگرافی، پراش اشعه ایکس </span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">(</span></span>XRD<span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">)</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">، فلورانس اشعه ایکس </span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">(</span></span>XRF<span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">جهت شناسایی ساختار فیزیکی و شیمیایی اثر انجام گرفته است. نتایج حاصله بیانگر این است که اثر متعلق به برج سنگی بوده و احتمالاً در زمان حکم رانی داریوش ساخته شده است. نوع سنگ استفاده شده از جنس سنگ رسوبی آهکی دولومیتی است. درنهایت با استفاده از نتایج آنالیزهایی که انجام پذیرفت و طبق اصول مبانی مرمت، اقدامات حفاظتی، مرمت پیشگیرانه در رابطه با اثر انجام شد و سنگ مذکور در داخل چارچوبی از جنس فوم پلی اتیلن برای نمایش قرار گرفت تا اثر دارای یکپارچگی بصری بوده و توانایی برگشت پذیری جهت مرمت های آینده را داشته باشد.</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span></div> ثنا کاظم زاد بقا http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_id=114&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="tab-stops:right 28.3pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">پژوهش حاضر به بررسی و شناخت سنگ قبر متعلق به اداره میراث فرهنگی شهرستان اسکو می پردازد. شهرستان اسکو، واقع در غرب استان آذربایجان شرقی، دارای آثار تاریخی متعددی است که سنگ قبرها یکی از این آثار است. این نمادها به عنوان یکی از ارزش های فرهنگی و اجتماعی منطقه به شمار می آیند و با دقت در آن ها می توان روند شکل گیری انواع مختلفی از نقوش و تزئینات را مطالعه کرد. سنگ نشان مورد مطالعه در این پژوهش از قبرستان تاریخی محله خسرق به دست آمده و در حال حاضر در اداره میراث فرهنگی شهرستان اسکو قرار دارد. در خلال این پژوهش وضعیت آسیب شناسی این سنگ بررسی شده و مطالعات تاریخی و تطبیقی به شناسایی دوره اثر و تطبیق با سنگ نشان های مشابه پرداخته است. همچنین به فن شناسی، نوع نقوش و شیوه سنگ تراشی آن توجه شده است. برای شناسایی نوع سنگ، مقاطع نازک تهیه و آنالیز پتروگرافی (سنگ نگاری) انجام شده است. در نهایت، پس از انجام اقداماتی نظیر مستندسازی، پاکسازی، وصالی و بازسازی قسمت های مفقودی، طرح پیشنهادی برای حفاظت، مرمت، نمایش و نگهداری اثر ارائه شده است.</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:" verdana=""><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span></div> ثمین اسحاقی فسقندیسی http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_id=111&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;">ایران با پیشینه ای بیش از ۷۰۰۰ سال در حوزه معدن کاوی و فلزکاری کهن یکی از پیشگامان باستانی در جهان به شمار می رود مطالعه پیرامون معدن کاوی و فلزکاری کهن به عنوان بخشی از میرات مهندسی و فرهنگی ایران نقش اساسی در شناخت تاریخچه این فناوری ها و توسعه دانش مرتبط و حفاظت از آن کمک می کند از دهه ۱۳۷۰ فعالیت های سازمان یافته ای در زمینه معدن کاوی و فلزکاری کهن در ایران آغاز شده که اجرای پروژه های ملی و بین المللی از جمله دستاوردهای مهم آن بوده است. این پژوهش با مروری بر مطالعات شاخص انجام شده در این حوزه نتایج فعالیت های انجام شده را مورد ارزیابی قرار داده است. از این منظر ضمن برشمردن ارزش های موجود در میراث معدن کاری و فلزکاری کهن بر ضرورت حفاظت از آن و نیز ثبت ملی نمونه های شناخته شده برتر از این معادن در کشور تاکید می کند.</div> امین اله کمالی http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_id=133&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;">صخره نیشته ای به خط میخی اورارتویی در قراجه لو در اسفند ۱۴۰۰ گزارش شده است. محوطه قراجه لو در استان آذربایجان شرقی در ده کیلومتری جاده اهر به مشکین شهر و دو کیلومتری جنوب شرقی روستای شاهوردی قشلاق واقع است. این محوطه پیشتر بررسی و شناسایی شده و همچنین مورد حمله حفاران قاچاق قرار گرفته است. کتیبه میخی اورارتویی با رسم الخطی نگاشته شده که در ابتدای دوران پادشاهی اورارتوها و همچنین در نیمه دوم آن استفاده می شده است. از آن روی که کتیبه های اورارتویی دیگر نزدیک محوطه به آرگیشتی دوم تعلق دارد شاید بتوان رسم الخط آن را به آن دوران نسبت داد. کتیبه آسیب فراوان دیده که از آن جمله هستند گلسنگ رطوبت ریختگی فرسایش و ساییدگی شدید این آسیب ها قرائت کتیبه را دشوار کرده است. کتیبه قراجه لو در سال ۱۴۰۱ در کنفرانس بین المللی اورارتو و ورای آن معرفی و مقاله آن در انتظار انتشار در مجموعه مقالات کنفرانس است.</div> مریم دارا