دوره 7، شماره 1 - ( 3-1403 )
جلد 7 شماره 1 صفحات 74-55 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Agha-Aligol D, Lamehi-Rachti M, Moradi M, yazdani M, Amin Emami S M. Charactrization and Elemental Analysis of Mina'i Pottery from Alamut Castle Using Scanning Proton Microscope. KCR 2024; 7 (1) :55-74
URL: http://journal.richt.ir/kcr/article-1-190-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/kcr/article-1-190-fa.html
آقاعلی گل داود، لامعیرشتی محمد، مرادی محمود، یزدانی ملیکا، امامی سیدمحمدامین. مشخصهیابی و آنالیز عنصری سفالهای مینایی دژ الموت با استفاده از میکروسکوپ روبشی پروتون. دانــش حـفـاظـت و مـرمـت. 1403; 7 (1) :55-74
پژوهشگاه علوم و فنون هستهای، پژوهشکده فیزیک و شتابگرها، گروه فیزیک هستهای و تجربی، آزمایشگاه واندوگراف، تهران، ایران. & پژوهشگاه علوم و فنون هستهای، پژوهشکده فیزیک و شتابگرها، گروه فیزیک هستهای و تجربی، آزمایشگاه واندوگراف، تهران، ایران.
چکیده: (1817 مشاهده)
شناسایی و اندازهگیری عناصر سازنده ترکیبات سفالینههای تاریخی از اهمیت خاصی برخوردار است. با بررسی ترکیبات عنصری بدنه و لعاب زمینه سفالینههای تاریخی میتوان اطلاعات بسیار ارزندهای در زمینه تعیین مواد اولیه مورد استفاده در ساخت و تنوع آنها و همچنین فنشناسی این اشیاء تاریخی به دست آورد. در این پژوهش ۱۲ نمونه از سفالهای مینایی و لاجوردینه دژ الموت که قدمت آنها به سده 6-7 هجری قمری برمیگردد، با استفاده از روشهای آنالیز با باریکهی یونی مطالعه شده است. در این مطالعه ترکیبات عنصری بدنه، رنگدانههای مختلف استفاده شده در نقاشیها و همچنین لعاب زمینه با استفاده از روش میکروپیکسی اندازهگیری شدهاند. همچنین ضخامت لایه زراندود به کار رفته بر روی سطوح تعدادی از این سفالها نیز با استفاده از روش Micro-RBS مطالعه شدهاند. مهمترین اهداف پژوهش پیش رو، دستیابی به عناصر تشکیل دهنده و مواد اولیه استفادهشده در ساخت بدنه، لعاب زمینه و نوع رنگدانهها در ترسیم نقوش سفالهای مینایی و لاجوردینه است. اندازهگیری ضخامت لایه زراندود بهکار رفته در این تزیینات نیز یکی دیگر از اهداف پژوهش است. براساس نتایج بهدست آمده از بررسی ترکیبات عنصری بدنه و لعاب زمینه این سفالها میتوان دریافت که در ساخت نمونههای دژ الموت از منابع مختلف سیلیس و گدازآورها استفاده شده است. همچنین با بهرهگیری از نقشه توزیع عنصری بهدست آمده از روش میکروپیکسی، عامل عنصری ایجاد و تولید رنگدانههای قرمز، سفید، لاجوردی و فیروزهای به ترتیب؛ آهن، قلع، کبالت و مس مشخص شدهاند. ضخامت لایه زراندود استفاده شده در تزیینات نیز از 300 تا 800 نانومتر در نمونهها متغیر است.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
کاربرد علوم، فناوریها، تجهیزات، مواد و روشهای نوین
دریافت: 1402/10/27 | پذیرش: 1403/2/31 | انتشار: 1403/3/31
دریافت: 1402/10/27 | پذیرش: 1403/2/31 | انتشار: 1403/3/31
فهرست منابع
1. [کامبخشفرد، سیفالله. (1379). سفال و سفالگری در ایران از ابتدای نوسنگی تا دوران معاصر. تهران: انتشارات ققنوس.].
2. [ستوده، منوچهر. (1334). قلعه الموت-بلده الاقبال. نشریه فرهنگ ایران زمین، شماره 3، 21-5.].
3. [ویلسن، ج. کریستی. (1370). تاریخ صنایع ایران. ترجمه عبدالله فریار، تهران: انتشارات یساولی.].
4. [یزدانی، ملیکا؛ امامی، سیدمحمدامین؛ احمدی، حسین؛ لامعیرشتی، محمد؛ عبداللهخان گرجی، مهناز؛ آقاعلیگل، داود. (1396). مطالعه شیوه ساخت و اجرای تزیینات برجسته و زراندود در سفال مینایی دوران میانی اسلامی در ایران، هنرهای صناعی ایران، شماره 1، 5-5.].
5. [یزدانی، ملیکا؛ احمدی، حسین؛ امامی، سیدمحمدامین؛ عبداللهخان گرجی، مهناز. (1394). گاهنگاری سفال مینایی براساس نمونههای کتیبهدار، نشریه هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، دوره 20 ، شماره 3، 56-45.].
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |