Knowledge of Conservation and Restoration

fa رد پای تولید توتیا در جنوب شرق ایران: مطالعات شیمیایی و مینرالوژیک بر روی میخ های سفالین به جای مانده از فلزگری با استفاده از آزمایش های پتروگرافی و ICP-OES Tracing Tutia Production in Southeastern Iran: Chemical and Mineralogical Studies of Ceramic Nails Associated with Metallurgical Activities Using Petrographic and ICP-OES Analyses کاربرد علوم، فناوری‌ها، تجهیزات، مواد و روش‌های نوین Application of modern sciences, technologies, equipment, materials and methods پژوهشي Research, Original, Regular <div style="text-align: justify;"><br> ناحیه کرمان با دارا بودن منابع عظیم و غنی معدنی، از مهم ترین مناطق در شناسایی و استخراج فلزات به شمار می‌آید. شهر بم در جنوب‌شرق این استان به دلیل شرایط خاص زمین‌شناسی و زمین‌ریخت‌شناسی از دیرباز به مرکزی استراتژیک برای پیوند مسیر جنوب‌خاوری ایران با سیستان تبدیل شده است. بررسی باستان‌شناختی بخش مرکزی شهرستان بم با هدف شناسایی مراکز ذوب فلز و معادن کهن در طول سال های (1397-1398 ه.ش) آغاز شد. در این مقاله، با استناد به نتایج بررسی‌های میدانی انجام‌شده در بخش مرکزی بم، مطالعات آزمایشگاهی شیمیایی و مینرالوژیک بر روی چهار نمونه از میخ‌های سفالین مکشوفه از چهار ناحیه مربوط به فعالیت‌های فلزگری انجام گرفته است. این آزمایشات با هدف شناسایی کاربری این میخ‌ها و بررسی فرآیندهای استحصال به کار رفته است. نمونه های میخ‌های سفالین مورد مطالعه از طریق تحلیل پتروگرافی و ژئو‌شیمیایی با استفاده از روش ICP-OES از چهار محوطه شناسایی‌شده انجام شده است. پتروگرافی میخ‌های سفالی، حاکی از درجه حرارت بالای ساخت این اشیاء و بافت پورفیری شامل مواد پرکننده عمدتاً آذرین است. نتایج آنالیز شیمیایی میخ‌های سفالی نشان می دهد که حدود 72 درصد از ترکیب شیمیایی این میخ‌ها متشکل از عنصر روی بوده و استحصال آگاهانه این فلز را اثبات می کند. وجود تکنولوژی کافی در راستای انجام فرایند اکسیداسیون روی و تولید توتیا در این محوطه می تواند دلیلی بر شروع یکی از پیچیده‌‌ترین و فن‌‌آورانه‌‌ترین فرایند‌‌های استحصال فلز در دنیای باستان باشد. نتایج آزمایش‌های انجام شده بر روی میخ‌های سفالین به دست آمده از برخی محوطه ها حاکی از استفاده از این میخ‌ها جهت استحصال اکسید روی (توتیا) بوده است.</div> <div style="text-align: justify;">Owing to its vast and rich mineral resources, the Kerman region is regarded as one of the most significant areas for the identification and extraction of metals in Iran. The city of Bam, located in the southeastern part of this province, has long served as a strategic center linking southeastern Iran with Sistan due to its distinctive geological and geomorphological conditions. Archaeological surveys conducted in the central district of Bam County during 2018–2019 aimed to identify ancient mining areas and metallurgical smelting centers. Drawing upon the results of these field investigations, the present study undertakes chemical and mineralogical laboratory analyses of four ceramic nail samples recovered from four areas associated with metallurgical activities. These analyses were carried out to determine the function of the ceramic nails and to investigate the extraction processes involved. The studied samples were examined through petrographic and geochemical analyses using the ICP-OES method across the four identified sites. Petrographic examination of the ceramic nails indicates high firing temperatures during manufacture and reveals a porphyritic texture containing predominantly igneous inclusions as temper materials. The results of the chemical analyses demonstrate that approximately 72% of the chemical composition of these ceramic nails consists of zinc, thereby confirming the intentional extraction of this metal. The existence of sufficient technological knowledge for the oxidation of zinc and the production of Tutia (zinc oxide) at these sites may indicate the emergence of one of the most sophisticated and technologically advanced metallurgical extraction processes in the ancient world. The analytical results obtained from the ceramic nails recovered from several of these sites further suggest that they were specifically employed in the extraction and production of zinc oxide (Tutia).</div> میخ های سفالین, فلزگری‌‌باستان, پتروگرافی, ICP-OES, جنوب شرق ایران, بم. Ceramic Nails, Archaeometallurgy, Petrography, ICP-OES, Southeastern Iran, Bam. 37 48 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-226-1&slc_lang=fa&sid=1 Farzad Mafi فرزاد مافی mafifarzad@gmail.com 0009-0006-0945-3294 Yes azad university دانشگاه آزاد اسلامی ابهر Nazanin Khojastehbehzadi نازنین خجسته بهزادی Nazanin.kh.behzadi@gmail.com 0009-0000-4224-6330 No Azad University دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر Mohammadamin Emami محمد امین امامی aminemami.Ae@gmail.com 0000-0002-7484-1991 No University of Esfahan دانشگاه اصفهان