fa تبیین راه حل‌های حفاظتی براساس شناخت و گونه شناسی و آسیب شناسی مقرنس‌ها در مساجد (نمونه موردی مجموعه مشتاقیه کرمان) حفاظت و مرمت اشیاء و آرایه‌های معماری تاریخی- فرهنگی. Conservation and restoration of historical-cultural architectural objects and decorations. پژوهشي Research, Original, Regular <p style="font-style: normal; text-align: justify;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:14px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span b="" nazanin=""><span lang="FA"><span b="" mitra="">مقرنس‌کاری به‌عنوان یکی از شاخص‌ترین جلوه‌های تزیین معماری اسلامی، همواره نقش مهمی در غنای بصری و هویتی بناهای تاریخی داشته است. مجموعه تاریخی مشتاقیه کرمان به‌عنوان یکی از آثار برجسته دوره قاجار در جنوب شرق ایران، دارای نمونه‌های ارزشمندی از تزئینات مقرنس‌کاری است که به‌مرور زمان دچار فرسایش و آسیب‌های متعددی شده‌اند. این پژوهش با هدف تبیین راهکارهای حفاظتی و مرمتی، بر پایه گونه‌شناسی و آسیب‌شناسی مقرنس‌های این مجموعه، به‌صورت یکپارچه و نظام‌مند انجام شده است. در مرحله نخست، با انجام مستندنگاری دقیق، ویژگی‌های فرمی، هندسی و ساختاری مقرنس‌ها شناسایی و طبقه‌بندی شده و در گام بعد، انواع آسیب‌های ساختاری و سطحی مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. در ادامه، طرح‌های حفاظتی، مرمتی و استحکام‌بخشی متناسب با اصالت و ارزش‌های تاریخی بنا ارائه شده است. همچنین بازسازی دیجیتالی سه‌بعدی وضعیت قبل و بعد از مرمت، به‌منظور مستندسازی دقیق و انتقال دانش مرمت، انجام پذیرفته است. نتایج این پژوهش می‌تواند الگویی کاربردی برای حفاظت و مرمت تزئینات مشابه در سایر بناهای تاریخی ایران فراهم آورد.</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:"Cambria",serif"></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</span></p> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span garamond="" style="font-family:">Muqarnas, a key element of Islamic architecture, holds both artistic and structural significance. The Moshtaghieh Historical Complex in Kerman, from the Qajar era, features remarkable examples in domes, entrances, and niches. Over time, these elements have deteriorated due to environmental factors, aging materials, seismic events, and improper restorations.</span> <span garamond="" style="font-family:">This study aims to develop effective conservation strategies through detailed typological and pathological analysis. Documentation included high-resolution photography, measurements, and architectural drawings to classify muqarnas into types such as stalactite-shaped, modular, and layered forms based on their architectural context. Damage assessment revealed issues like discoloration, biological growth, salt efflorescence, cracks, material loss, and deformation.Conservation proposals follow international heritage standards of minimal intervention, reversibility, and authenticity. Strategies include environmental control, compatible mortar consolidation, structural stabilization, and traditional restoration techniques. A significant aspect of the study is the use of 3D digital reconstruction through photogrammetry, enabling damage visualization and restoration planning.This research offers a practical and replicable model for the conservation of Islamic ornamentation by integrating traditional craftsmanship with modern documentation technologies, supporting sustainable heritage preservation and future educational efforts.</span></span></span></span></div> مقرنس, معماری, مشتاقیه کرمان, آسیب شناسی, حفاظت و مرمت Muqarnas, Islamic Architecture, Moshtaghieh Complex, Kerman, Typology, Pathology, Conservation, Restoration, Heritage Preservation 55 75 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-217-1&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Esmaeili Sangari حسین اسمعیلی سنگری h.esmaeeli@richt.ir 0000-0001-8464-9648 Yes پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری Mina Heydari Torkamani مینا حیدری ترکمانی m.haydari@tabriziau.ac.ir 0000-0002-3426-5977 No دانشگاه هنر اسلامی تبریز Amirhossein Jafarpour امیرحسین جعفرپور amirhoseinjafarpour2020@gmail.com 0009-0000-7745-8333 No دانشگاه هنر اسلامی تبریز