Knowledge of Conservation and Restoration

fa حفاظت از آرایه‌های گچ‌بری مکشوفه در نخستین فصل کاوش‌های محوطه قلعه یزدگرد Conservation of Unearthed Stucco Decorations during the First Season of Excavations at the Qal‘eh-i Yazdigird Site گزارش‌های اجرایی حفاظت و مرمت اشیاء در مجموعه‌ها، موزه‌ها، محوطه‌ها و کاوش‌های باستان‌شناسی Executive reports on the conservation and restoration of objects in collections, museums, sites, گزارش مورد Case Report آرایه‌های گچ‌بری قلعه‌ی یزدگرد در استان کرمانشاه از جایگاهی ویژه در مطالعه‌ی ایرانِ دوره‌ی اشکانی برخوردارند. پس از گذشت نزدیک به سه دهه از کاوش‌های نخستین این محوطه توسط ادوارد کیل، در یک فصل کاوش زمستان ۱۳۸۶ و بهار  ۱۳۸۷ خورشیدی، کاوش‌های زنده‌یاد دکتر مسعود آذرنوش منجر به کشف نمونه‌های جدیدی از گچ‌بری‌ها شد. با توجه به چالش‌های حفاظتی این آرایه‌ها، موضوع حفاظت و نگهداری آن‌ها در محل کاوش اهمیت یافت. به‌ویژه آن‌که بسیاری از قطعاتِ به‌دست‌آمده از آوار و خاک، بر اثر تماس با نمک‌های محلول، دچار فرسایش وپوسته‌شدگی شده بودند و یا نقوش آنها با لایه‌ای از رسوبات نمکی پوشانده شده بود به‌نحوی که مطالعه‌ی دقیق نقوش آن‌ها امکان‌پذیر نبود. افزون بر این، بخشی از گچ‌بری‌های برجا‌مانده بر دیواره‌ها نیز با آسیب‌های شدید ناشی از فرسایش روبه‌رو بودند. در این پژوهش، با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و بررسی‌های میدانی، اطلاعات مرتبط با محوطه و آرایه‌های گچ‌بری آن گردآوری و تحلیل شده است. از جمله اقدامات میدانی مهم در راستای حفاظت از این تزئینات، می‌توان به پاک‌سازی رسوبات سطحی به روش‌های فیزیکی و شیمیایی، وصالی و استحکام‌بخشی قطعات و ساماندهی وضعیت نگهداری آن‌ها اشاره کرد. مطالعات انجام‌شده نشان می‌دهد که در ساخت این گچ‌بری‌ها از روش‌هایی چون قالب‌گیری با قالب‌های یک‌تکه یا چندتکه، کنده‌کاری مستقیم یا تراش و در نهایت پرداخت با ابزار دستی و گاه رنگ‌آمیزی بهره گرفته شده است. همچنین نتایج تحقیق حاکی از آن است که حفاظت از گچ‌بری‌ها در محوطه‌های روباز مستلزم تدابیر تخصصی و مداخلات مستمر است. بنابراین با توجه به حجم گسترده‌ی آثار مکشوفه از محوطه‌ی قلعه‌ی یزدگرد، طراحی و اجرای یک برنامه‌ریزی جامع و بلندمدت در حوزه‌ی حفاظت، گامی ضروری و مؤثر در راستای صیانت از این میراث ارزشمند به‌شمار می‌رود. در این زمینه، پیشنهادهایی نیز به‌منظور بهبود وضعیت موجود و ارتقای کیفیت اقدامات حفاظتی آتی در محوطه ارائه شده است.   The stucco decorations of Yazdegerd Castle, located in Kermanshah Province, hold a significant place in the study of Parthian-period Iran. Nearly three decades after the initial excavations of the site by Edward J. Keall, further excavations carried out in 2008 by the late Dr Masoud Azarnoush led to the discovery of new stucco fragments. In light of the conservation challenges associated with these decorations, attention was drawn to the need for their in situ preservation. Many of the fragments recovered from debris and soil had suffered from erosion, delamination, or salt encrustation due to soluble salts present in the soil, rendering the detailed study of the motifs difficult or impossible. Moreover, some of the stucco elements still in situ on the walls were severely affected by erosion. This study employs both archival research and fieldwork to collect and assess information related to the site and its stucco decorations. Key conservation activities included the removal of surface deposits using physical and chemical methods, reassembly and consolidation of fragments, and the organisation of appropriate storage conditions for the finds. The research indicates that techniques such as one-piece or multi-part moulding, direct carving or chiselling, followed by manual finishing and, in some cases, polychrome painting, were employed in the production of the stucco decorations. The findings also highlight the necessity for specialised measures and ongoing interventions to ensure the preservation of stucco in open-air archaeological contexts. Given the large number of stucco fragments uncovered at Yazdegerd Castle, the design and implementation of a comprehensive and long-term conservation plan is essential for safeguarding this valuable heritage. In this regard, several recommendations are offered to improve current conditions and enhance the quality of future conservation efforts at the site.   حفاظت در کاوش, قلعه یزدگرد, آرایه‌های گچ‌بری, کرمانشاه Conservation during Excavation, Qal‘eh-i Yazdigird, Stucco Decoration, Kermanshah 1 17 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-44-17&slc_lang=fa&sid=1 Hamid Fadaei حمید فدایی hfadaii@yahoo.com Yes Research Centre for Conservation of Cultural Relics, Research Institute of Cultural Heritage and Tourism, پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی ـ فرهنگی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری َAzita Mirzaye آزیتا میرزایی mirzayeazita@hotmail.com No Research Institute of Archaeology, Research Institute of Cultural Heritage and Tourism, Tehran پژوهشکده باستان شناسی Kazem Borhani-Ahang کاظم برهانی آهنگ Borhani.ka@yahoo.co No Cultural Heritage, Tourism and Handicrafts Organization of Alborz Province, Karaj اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان البرز