fa کاربست متاورس در رابطه با الزامات میراث فرهنگی مبتنی بر اسناد و کنوانسیون‌های بین المللی کاربرد علوم، فناوری‌ها، تجهیزات، مواد و روش‌های نوین Application of modern sciences, technologies, equipment, materials and methods پژوهشي Research, Original, Regular چکیده&nbsp;<br> بافت‌های تاریخی براساس منشورها و بیانیه‌های بین‌المللی، دارای الزامات مشخصی در زمینه‌های &quot;حفاظت و مرمت، گردشگری، بازسازی میراث&thinsp;فرهنگی و بازسازی بناهای تخریب شده براساس اسناد موجود&quot; است. پیشرفت‌های اخیر در فناوری‌های متاورس، شامل واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR)، تحولات چشمگیری در زندگی روزمره ایجاد کرده است. در واقعیت افزوده، اشیاء سه بعدی به محیط واقعی افزوده می‌شوند، در حالی که واقعیت مجازی امکان حضور کاربر در یک محیط کاملاً مجازی را فراهم می‌کند. متاورس، به&thinsp;عنوان ترکیبی از این دو فناوری، (واقعیت افزوده و واقعیت مجازی) قابلیت‌های منحصربه‌فردی را ارائه می‌دهد. این پژوهش از نوع تحقیقات کاربردی بوده و با رویکرد کیفی و استفاده از راهبرد تحلیل محتوا به بررسی منابع و اسناد نظری می‌پردازد. در این راستا، ضمن مراجعه به منابع اسنادی مرتبط با کاربرد متاورس در حوزه بافت تاریخی، موضوع با&thinsp;توجه به الزامات، اسناد و کنوانسیون‌های بین‌المللی مرتبط نیز مورد تحلیل قرار&thinsp;گرفته است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که قابلیت متاورس به خوبی با الزامات، اسناد و کنوانسیون‌های بین‌المللی مرتبط با بافت تاریخی همسو است. از طریق متاورس می‌توان به مستندسازی دقیق بناهای تاریخی پرداخت و با استفاده از هدست‌های واقعیت مجازی و سایر ابزارهای مرتبط، امکان حضور مجازی در این مکان‌ها را برای افراد فراهم کرد. قابلیت‌های متاورس دارای پتانسیل بالایی در راستای اهداف حفاظت و بهره‌برداری پایدار از بافت تاریخی است. این فناوری امکان مستندسازی دقیق، ایجاد تجربه‌های گردشگری مجازی فراگیر و انجام مرمت‌های دیجیتالی نوآورانه را فراهم می‌آورد. همسویی این امکانات با الزامات و کنوانسیون‌های بین‌المللی، نشان‌دهنده رویکردی نوین و کارآمد در مواجهه با چالش‌های پیش‌روی حفظ میراث&thinsp;فرهنگی است.<br> <br> &nbsp; <div style="text-align: justify;">Historic urban fabrics and architectural heritage are subject to a wide range of international charters and conventions that establish guiding principles for conservation, restoration, documentation, reconstruction, and cultural tourism. Foundational documents such as the Venice Charter, the Nara Document on Authenticity, UNESCO conventions, and the Burra Charter emphasize concepts including authenticity, integrity, accurate documentation, and the responsible use of heritage resources. In practice, however, the implementation of these principles has become increasingly complex due to factors such as physical deterioration, natural hazards, restricted accessibility, and the growing pressures of mass tourism.<br> In recent years, advances in immersive digital technologies have introduced alternative approaches to addressing these challenges. Among them, the Metaverse understood as a three-dimensional digital environment integrating Virtual Reality (VR) and Augmented Reality (AR) has gained attention as a platform for experiencing, documenting, and interpreting cultural heritage. Unlike conventional visualization or presentation tools, Metaverse-based environments allow users to engage with heritage spaces interactively and remotely, often through digital avatars, thereby expanding possibilities for access and interpretation beyond physical constraints.<br> Although immersive technologies have been increasingly employed in heritage-related projects, their relationship with the normative frameworks defined by international heritage documents has not been sufficiently examined. Existing studies tend to focus on technical capabilities or user experience, while questions of compatibility with established conservation principles remain underexplored. This study seeks to address this gap by examining how Metaverse-related capabilities correspond to the requirements articulated in international charters and conventions concerning historic environments.</div> متاورس, بافت تاریخی, قابلیت‌های متاورس, کاربرد متاورس در بافت تاریخی, منشورها و بیانیه‌ها Metaverse, historical context, Metaverse capabilities, application of metaverse in historical context, charters and statements 1 15 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-188-1&slc_lang=fa&sid=1 Samira Altaha Bonab سمیرا آل طه بناب s.aletaha@tabriziau.ac.ir 0009-0001-9456-4936 No M.A. Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran دانشجوی ارشد مهندسی معماری اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز ، تبریز، ایران MINOU GHAREHBAGLOU مینو قره بگلو m.gharehbaglou@tabriziau.ac.ir 0000-0003-2639-2906 Yes Department of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, East Azerbaijan Province, Iran استاد دانشکده معماری شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران MAHSHID MIJANI مهشید میجانی m.mijani@tabriziau.ac.ir 0009-0005-2240-4836 No دانشجوی دکتری مهندسی معماری اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز ، تبریز، ایران