fa ارزیابی تیمار نانواکسید روی برای حفاظت از چوب صنوبر (Populus alba L.) در برابر هوازدگی فتوشیمیایی کاربرد علوم، فناوری‌ها، تجهیزات، مواد و روش‌های نوین Application of modern sciences, technologies, equipment, materials and methods پژوهشي Research, Original, Regular <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:IRANsans;">چوب، ماده‌ای آلی است که در ساخت آثار تاریخی مختلف به کار رفته است. بسیاری از آثار چوبی در فضای باز و تحت تأثیر عوامل محیطی قرار دارند. یکی از مهم‌ترین عوامل تخریب این آثار در اقلیم‌های خشک و نیمه‌خشک، هوازدگی و تخریب فتوشیمیایی است. لازم است راهکارهای مختلف برای حفاظت از این‌گونه آثار مطالعه شود. با توجه به ویژگی‌های نانوذرات اکسید روی، این ماده به‌عنوان تیمار حفاظتی چوب در برابر تخریب فتوشیمیایی ناشی از هوازدگی مطالعه شد. نمونه‌سازی با استفاده از چوب صنوبر (<span dir="LTR">Populus alba L.</span>) به‌عنوان گونه پرکاربرد در آثار تاریخی ایران انجام گرفت و نمونه‌ها با سوسپانسیون نانواکسید روی در ایزوپروپانول به روش آغشتگی تیمار شدند. آزمون هوازدگی براساس دستورالعمل <span dir="LTR">ASTM ۲۵۶۵-۹۹</span> در سه مرحله زمانی ۳۰۰، ۸۰۰ و ۲۰۰۰ ساعت انجام شد. نمونه‌ها با استفاده از سنجش کاهش جرم، <span dir="LTR">pH</span> متری، رنگ‌سنجی و طیف‌سنجی مادون‌قرمز تبدیل فوریه ـ انعکاس کل تضعیف‌شده (<span dir="LTR">ATR-FTIR</span>) ارزیابی شدند. نتایج نشان می‌دهد که این تیمار از تغییرات بصری چوب در برابر هوازدگی جلوگیری نمی‌کند؛ هرچند تغییرات چندان شدید نبوده است. این تیمار تأثیر هوازدگی را در چوب کند می‌کند، اما از تخریب ساختاری جلوگیری نمی‌کند. در طول زمان و در صورت ادامه روند هوازدگی، کارکرد اصلی نانوذرات اکسید روی، یعنی جذب نور فرابنفش به‌تدریج و در اثر واکنش‌های شیمیایی با اجزای شیمیایی چوب و محصولات تخریب اولیه، از دست می‌رود. به همین دلیل در طولانی‌مدت کارایی لازم را نخواهد داشت.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;">Wood is an organic material which has been used for manufacturing of different historic relics. There are many historic wooden relics in open air spaces under effect of environmental factors. Weathering and its photochemical decay is one of the most important degradation factors of these relics in dry and semi dry climates. Therefore, it is necessary to study different procedures for conservation of these relics. Nano Zinc Oxide characteristics were studied as a conservation treatment for wood against photochemical weathering. Samples were prepared from White Poplar (<em>Populus alba</em> L.) as a widely used wood in historic relics of Iran. Specimens were treated with Nano Zinc Oxide suspension in isopropanol by surface treatment. Specimens were artificially weathered regarding to ASTM 2565-99 in 300, 800 and 2000 hours as three time levels. Samples were analyzed by evaluation of mass loss, pH measurement, Colorimeter, and ATR-FTIR spectroscopy. Results showed that the treatment does not prevent aesthetical change of wood appearance in weathering process although the alteration was not severe. The treatment reduces weathering effects but does not prevent its structural degradation. During the time and under effect of weathering, Zinc Oxide nanoparticles will lose their function as ultraviolet absorbent due to chemical reactions with wood structures and first degradation products. Therefore, its efficiency won&rsquo;t be enough in long term period.</span></span></div> چوب, تیمار, صنوبر (Populus alba L.), نانو اکسید روی, هوازدگی, تخریب فتوشیمیایی. Wood, Historic relics, White Poplar (Populus alba L.), Nano Zinc Oxide, Weathering, Photochemical degradation. 63 76 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-31-3&slc_lang=fa&sid=1 Mohsen Mohammadi Achachluei محسن محمدی آچاچِلویی Mohsen.mohammadi@aui.ac.ir Yes Assistant Professor, Department of Archaeometry and Conservation of Cultural and Historic Properties, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran. استادیار، گروه باستان‌سنجی و مرمت اشیای فرهنگی و تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران. Hossein Ahmadi حسین احمدی h.ahmadi@aui.ac.ir No Associate Professor, Dean of the Faculty, Department for Conservation of Historic-Cultural Ob- jects, Faculty of Conservation, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran. دانشیار، گروه باستان‌سنجی و مرمت اشیای فرهنگی و تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان، ، اصفهان، ایران. Kambiz Pourtahmasbi کامبیز پورطهماسبی Portahmsi@ut.ac.ir No Professor, Department of Wood and Paper, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Tehran, Iran. استاد، گروه چوب و کاغذ، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.