fa تحلیل بحران برپایۀ سنجش عوامل مؤثر بر خوردگی فعال و ارزیابی بحران در مجموعه‌های برنزی باستانی کاربرد علوم، فناوری‌ها، تجهیزات، مواد و روش‌های نوین Application of modern sciences, technologies, equipment, materials and methods پژوهشي Research, Original, Regular <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:IRANsans;">امروزه ارزیابی و مدیریت بحران در مجموعه‌های تاریخی ـ فرهنگی یکی از موضوعات مهم در پژوهش‌های حوزۀ حفاظت پیشگیرانه است. در سالیان گذشته روش‌ها و دیدگاه‌های نسبتاً متنوعی در زمینۀ ارزیابی و مدیریت بحران در مجموعه‌ها و محوطه‌های باستانی مطالعه و استفاده شده‌اند و نتایج جالب توجهی از این پژوهش‌ها منتشر شده است. یکی از انواع مجموعه‌های موزه‌ای باستانی، مجموعۀ اشیای فلزی هستند که ممکن است در کاوش‌های باستان‌شناسی کشف شوند. در این پژوهش، استفاده ار رهیافت ارزیابی بحران جهت تخمین شرایط حفاظتی در مجموعه‌های برنزی باستانی مورد توجه قرار گرفته است. این رهیافت بر روی وقوع خوردگی فعال (بیماری برنز) و عوامل مؤثر بر آن در زمان دفن و پس از حفاری متمرکز شده است. بر این اساس، نتایج حاصل از مطالعات آزمایشگاهی بر اساس یک سیستم مطالعاتی از پیش انجام &shy;شده (سیستم فلز ـ محیط ـ خوردگی) شامل شناسایی ماهیت خاک، شناخت مکانیزم خوردگی و اثر آنها بر شرایط حفاظتی اشیای برنزی مورد توجه قرار گرفته است. به همین منظور، دو مجموعۀ برنزی به&shy; دست&shy; آمده از کاوش محوطه‌های هفت&shy; تپۀ خوزستان و سنگ‌تراشان لرستان مطالعه و بررسی شده‌اند. در پژوهش حاضر به ارزیابی شرایط در دو مجموعه اشیای برنزی پرداخته شده که شامل شناخت مخاطرات و عوامل آسیب‌رسان به اشیای برنزی در هنگام حفاری، نگهداری و حفاظت از آن‌ها و ارزیابی بحران بر اساس خوردگی فعال در دو مجموعه است. در نهایت شرایط حفاظتی و وضعیت حفاری و نگهداری اشیای دو مجموعه با توجه به ماهیت و وضعیت فرایند خوردگی رخداده در آنها و بر اساس نتایج حاصل از ارزیابی بحران در محیط موزه و خاک بررسی و تحلیل شده است.</span></span></div> <div style="text-align: justify;">Recently risk assessment and management in cultural-historical collections is one of the important subjects in the field of preventive conservation research. Different methods and aspects of are used and studied in the field of risk assessment in archaeological sites and collections and significant results are achieved and published in last decades. One of the types of archaeological collections is metal collections that may be found in archaeological excavations. In this paper, application of risk assessment approach is investigated to estimate conservation condition in archaeological bronze collection. This approach is concentrated on occurrence of active corrosion (bronze disease) and factors influencing it during burial time and post-excavation period. Thus, the results of analyses based on an analytical system is considered that is performed previously (Metal-Environment-Corrosion system) including identification of soil environment, characterization of corrosion mechanism and their effect on conservation condition in bronze objects. For this purpose, two bronze collections are studied that are discovered from Haft Tappeh and Sangtarashan sites from Iran. The condition of two collections is assessed consisting of identification of risks and deterioration factors influencing bronze objects during excavation operation as well as post-excavation preservation and risk assessment based on occurrence of active corrosion in the collections. Finally, conservation condition and excavation procedure and preservation of the collections are estimated and analyzed based on the corrosion mechanism occurred in the objects and results of risk assessment in soil and museum environments.</div> ارزیابی بحران, برنزهای باستانی, بیماری برنز, کلرید محلول, رطوبت نسبی. Risk Assessment, Archaeological Bronzes, Bronze disease, Soluble Chloride, Relative Humidity. 67 82 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-61-8&slc_lang=fa&sid=1 Omid Oudbashi امید عودباشی o.oudbashi@aui.ac.ir Yes Assistant Professor, Department of Conservation of Historic Properties, Art University of Isfahan. استادیار، گروه مرمت آثار تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان، ایران.