✅ پژوهش حاضر با استفاده از اسناد کتابخانه‌ای و روش تحقیق توصیفی تحلیلی، ضمن تبیین تناسبات کالبدی موجود در بنای حمام‌های تاریخی واقع در اقلیم‌های گرم و خشک و سرد و کوهستانی، به بررسی و تحلیل کم و کیف تناسبات شکل‌گرفته متأثر از شرایط اقلیمی در آنها پرداخته است. به‌عنوان نتیجه در کالبد حمام‌های واقع در اقلیم یکسان، تناسبات مشابه قابل رؤیت است.

✅ معماری دست‌کند به دلیل عدم استفاده از مصالح آزاد، گونه خاصی از معماری بشمار می‌رود. توجه به معماری زمین پناه که به معماری دست‌کند نیز شناخته می‌شود در سال‌های اخیر از اهمیت فراوانی برخوردار بوده است. به‌طوری‌که موجب شده است تا بسیاری از ابعاد ناشناخته این معماری مورد بررسی و کنکاش قرار گیرد. در این میان شوادان‌های دزفول که به‌عنوان گونه‌ای بی‌نظیر از معماری دست‌کند مسکونی از مدت‌ها مورد توجه محققان قرار داشته است، هیچ‌گاه مورد پژوهشی مستقل و با رویکرد گونه‌بندی معماری شکل یافته قرار نگرفته است.

✅ هدف پژوهش حاضر، شناسایی استحکامات رستاق بلادشاپور، به منظور تعیین گستره جغرافیایی، سازمان دفاعی و اهمیت ژئوپلیتیک تاریخی این رستاق است. بر اساس منابع جغرافیایی و تاریخی سده‌های نخستین و میانه اسلامی،­ رستاق بلادشاپور به مرکزیت شهر جومه، در بخش شمال کوره ارجان واقع شده بود که موقعیت آن شهر، در محوطه ایدنک شهرستان کهگیلویه تعیین شده است. با وجود اشاره منابع مکتوب به وضعیت اقلیمی و موقعیت جغرافیایی این ناحیه، با رستاق‌های متعدد کوره شاپور و ارجان، حدود و ثغور این رستاق در متون و نقشه‌های تاریخی قرون نخستین و میانه اسلامی، چندان روشن نیست.

✅ حکومت‌های ناصری و پهلوی با تأسیس سازمان‌های حافظه، انجام برنامه‌های حافظه و ابداع سنت به اعمال قدرت در «حافظه شهری» دست زدند. از سوی دیگر، سیاست فرهنگی حکومت ناصری و پهلوی سبک‌های «نوسازانه» را در نقاشی، شهرسازی، معماری و مجسمه‌سازی شهری ایران حاکم کرده ‌بود. در حقیقت گسترش نصب مجسمه‌های شهری در ایران با تثبیت نوسازی عجین است.

✅ مقاله حاضر با این فرضیه که شاهنامه فردوسی و معماری ایرانی به‌ مثابه دو نمود فرهنگی، اهداف مشترکی را دنبال می‌کردند، تلاش دارد با تحلیل واژگان معماری در شاهنامه و جست‌وجوی خصلت‌های حماسی‌گونه در آثار معماری پس از آن، وجوه اشتراک این دو نمود فرهنگی را کاوش نماید.

✅ مسجد جامع وکیل شیراز به عنوان شاخص‌ترین بنای مذهبی دوره زندیه در تاریخ هنر و معماری اسلامی ایران شناخته می‌شود و از جمله زیباترین و مستحکم‌ترین مسجدی است که بعد از دوره صفویه در ایران ساخته ‌شده است. این مسجد از نظر ویژگی‌های معماری و تزیینی می‌تواند مصداقی از تاریخ معماری این دوران باشد.

✅ یزد به واسطه اینکه کمتر دچار فراز و نشیب‌های اجتماعی شده، معماری در یک بستر آرام به استمرار و تداوم خود ادامه داده است. دور بودن از دغدغه‌های امنیتی و ایجاد آرامش نسبی در طی قرون میانی و حفر قنوات متعدد، زمینه را برای ظهور باغ در شهر یزد فراهم نموده است. با توجه به کاربرد زیاد باغ در متون تاریخی یزد و عدم انجام پژوهشی درباره باغ‌های قرون میانی یزد، در این مقاله به این موضوع پرداخته ‌شده است.

✅ روزگار قاجاریان، دوره تغییرات بنیادین و ورود مفاهیم نوین شهری بوده و میدان‌ها، گونه‌ای از فضاهای شهری بستر برخی از این تغییرات بودند. هدف این مقاله که بر چهار میدان اصلی پایتخت قاجاری (مشق، ارگ، توپخانه، سبزه‌میدان) متمرکز است، درک تحولات کالبدی و مکانی آنها در کنار یکدیگر و مرتبط با ارگ به‌عنوان بستر شهری مشترکشان است.

✅ شهر بیرجند مرکز استان خراسان جنوبی با اینکه دارای بافت تاریخی با ارزشی است، تاکنون هیچ‌گونه کاوش باستان‌شناسی در بافت قدیمی آن صورت نگرفته و به همین دلیل، روند شکل‌گیری و رشد آن در طول تاریخ به‌طور دقیق مشخص نیست و تنها با بررسی منابع و متون تاریخی که آن هم اندک اشاره دارند و همین‌طور با توجه به شواهد و آثار تاریخی بافت قدیم بیرجند و محدوده شهر باید به روند شکل‌گیری و رشد شهر پی برد.

✅ در دوره صفویه، میدان نقش‌ جهان به‌عنوان مجموعه معماری حکومتی شاخص در اصفهان ساخته شد. میدان نقش‌ جهان از چهار ساختمان ویژه تشکیل شده که هر کدام دارای کارکرد مجزا بوده است. بنای شیخ لطف‌الله، سومین اثر ویژه ساخته شده است که در شرق میدان و مقابل کاخ عالی‌قاپو قرار دارد. تغییرات پدید آمده در کالبد این ساختمان و بناهای هم‌جوار آن، شناخت کارکرد اصیل آن را دچار اشکال کرده است. این مقاله بر آن است تا تحلیل مناسبی از کارکرد اولیه بنا و تحولات آن در گذر زمان ارائه دهد.

✅ رطوبت از دشمنان دیرینه بناهای تاریخی به‌ ویژه بناهای خشتی به شمار می‌رود. برای مقابله با رطوبت، معماران سنتی ایران راهکارهای قالب توجهی را به کار بسته‌اند که یکی از آنها «ناکش» است. این مقاله با هدف مستندسازی، حفاظت، معرفی، آموزش و کمک به استفاده دوباره این شیوه اصیل حفاظت سنتی در معماری مرکز ایران به طرح این پرسش‌ها پرداخته است که ناکش در معماری منطقه گرم و خشک فلات مرکزی ایران چیست

✅ بررسی اقتصاد معیشتی رویکردی است که با استفاده از بقایای زیستی انسانی، حیوانی و گیاهی و بهره‌گیری از علوم مختلف به بازسازی اقتصاد و نظام خوراک جوامع مختلف انسان باستان بپردازد. نظام اقتصاد معیشتی حوزه فرهنگی شمال ایران در عصر آهن که محدوده زمانی نیمه هزاره دوم تا نیمه هزاره اول ق. م را در بر می‌گیرد، به بررسی ساختار فرهنگی- اقتصادی می‌پردازد که مهم‌ترین شاخص آن چگونگی بر هم کنش اجتماعی در چارچوب نظام معیشتی با زیست‌بوم منطقه مورد مطالعه (سوادکوه) براساس یافته‌های باستان‌شناسی است. هدف اصلی این پژوهش تبیین اقتصاد معیشتی گورستان عصر آهن لفور است.