مراغه از لحاظ پیشینه، یکی از شهرهای کهن آذربایجان ایران است. با این ‌حال از نظر باستان‌ شناختی مورد بی‌توجهی قرار گرفته و اطلاعات موجود دربارۀ پیشینۀ استقرار در بافت آن بسیار محدود است. شواهد باستان‌شناختی به‌ دست‌آمده از اطراف شهر مراغه، وجود آثاری از دوره‌های مختلف فرهنگی (پارینه‌ سنگی قدیم و میانی تا اسلامی) را نشان می دهد. بر همین اساس نتایج کاوش‌های باستان‌شناختی در بافت تاریخی مراغه نیز، می‌تواند اطلاعات باارزشی از پیشینۀ استقرار، توسعه و گسترش کالبدی آن در دوره‌های مختلف داشته باشد. پژوهش حاضر نتایج فصل دوم کاوش باستان‌شناختی محوطۀ کبود - مدور است. در این پژوهش نگارندگان بر اساس نتایج حاصل از یک فصل کاوش باستان‌شناختی و با تکیه بر منابع مکتوب دوران اسلامی و به روش توصیفی - تطبیقی و تحلیلی - تاریخی به دنبال پاسخ به پرسش‌های زیر هستند: ۱- بر اساس نتایج کاوش باستان‌شناختی، پیشینۀ استقرار در این محوطه به چه دورانی باز می گردد؟ ۲- مهم‌ترین یافته‌های فرهنگی به دست‌ آمده از کاوش باستان‌ شناختی محوطۀ کبود - مدور چیست و این داده‌ها تا چه اندازه قابل انطباق با منابع مکتوب است؟ نتایج کاوش ترانشه‌ها مشخص کرد در این محوطه، شواهدی از استقرار دائم (احتمالاً اشکانی) تا معاصر وجود دارد. همچنین مطالعۀ تطبیقی داده‌های کاوش با توصیفات منابع مکتوب دوران اسلامی، نشان می‌دهد که این محدوده در دوران سلجوقی با عنوان قسمتی از محلۀ «قُضات» شناخته می‌شد و دارای بناهایی چون مدرسه، مسجد و مقابر اتابکان سلجوقی به‌خصوص مقبره مستر شد بالله خلیفه عباسی بوده است. نتایج دیگر پژوهش نشان می‌دهد که تعداد برج‌ مقبره‌ها در این محدوده ۵ عدد بوده که قابل انطباق با موقعیت پنج‌ گنبدان اشاره شده در منابع مکتوب است.