logo
سال 6، شماره 19 - ( 3-1401 )                   سال 6 شماره 19 صفحات 156-135 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Maamouri S, Mansoorizadeh M, Akbari H. (2022). The Network of Telegraph Office and Customs Bushehr Province. Parseh J Archaeol Stud. 6(19), : 7 doi:10.30699/PJAS.6.19.135
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-705-fa.html
معموری سودابه، منصوری‌زاده مرضیه، اکبری حسن. تحلیلی بر معماری شبکۀ تلگراف‌خانه و گمرکات استان بوشهر مطالعات باستان شناسی پارسه 1401; 6 (19) :156-135 10.30699/PJAS.6.19.135

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-705-fa.html


1- کارشناسی‌ارشد معماری، وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان بوشهر، بوشهر، ایران. ، g.maamori@yahoo.com
2- کارشناس وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان بوشهر، بوشهر، ایران.
3- دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
چکیده:   (835 مشاهده)
مجموعه بناهای گمرکات حاشیۀ خلیج‌فارس در استان بوشهر در اواخر دورۀ قاجاریه و اوایل دورۀ پهلوی اول ساخته شده‌اند. این بناها شباهت زیادی به‌هم دارند. تمام این بناها از لحاظ معماری به‌صورت یک‌شکل ساخته شده‌اند. تمامی این ساختمان‌ها دارای دو طبقه و منطبق برهم هستند. معماری این بناها برگرفته از سبک معماری نیمۀ دوم قرن 18 و 19 م.، مغرب زمین است، این سبک به‌عنوان نمادی از تجدد وارد معماری ایران شد و معماری ایران را به‌شدت تحت‌تأثیر قرار داد؛ البته این تأثیر در سال‌های پایانی دورۀ قاجار به‌مراتب بیشتر از سال‌های ابتدایی است. به‌وجود آمدن گمرکات در حاشیۀ خلیج‌فارس از بندر دیر گرفته تا آخرین خط ساحلی و ایجاد ارتباطات این گمرکات با دیگر کشورها به‌خصوص انگلستان نیاز به تلگراف‌خانه را ایجاب می‌کرده است. تلگراف‌خانه‌ها نیز در نزدیکی هر یک از این گمرکات ساخته شده است. ایجاد تلگراف‌خانه برای در جریان قرارگرفتن مسائل و امور تجاری، ادارای و سیاسی بوده است. هدف از این پژوهش، آشنایی با تاریخچۀ شکل‌گیری و بررسی گمرکات استان بوشهر است؛ و پرسش اصلی این پژوهش نیز این است که، ویژگی‌های معماری این سازه‌ها چیست؟ با بهره‌گیری از روش پژوهش تاریخی و با مطالعات کتابخانه‌ای سعی‌شده است اطلاعات لازم دربارۀ موضوع پژوهش گردآوری شود و شناخت کافی نسبت به گمرکات و تلگراف‌خانه‌های استان بوشهر حاصل شود. هم‌چنین از روش میدانی جهت بررسی نمونۀ گمرکات در استان بوشهر استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهند که روابط تجاری و سایر ارتباطات بوشهر با کشورهای مختلف، منجر به شکل‌گیری گونه‌های مختلف معماری، ازجمله معماری گمرکات در این استان شده است که متفاوت با معماری بومی بوشهر است.
شماره‌ی مقاله: 7
واژه‌های کلیدی: تلگراف‌خانه، گمرکات، بوشهر، قاجاریه.
متن کامل [PDF 2098 kb]   (136 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1400/8/2 | پذیرش: 1400/11/11 | انتشار: 1401/3/10

فهرست منابع
1. - استفان‌رای، گرمون، (1378). چالش برای قدرت و ثروت در جنوب ایران (1750-1850). ترجمۀ حسن زنگنه، تهران: انتشارات همسایه.
2. - اعتصام، ایرج، (1374). «بررسی تطبیقی معماری و شهرسازی معاصر ایران و اروپا». مجموعه مقالات کنگرۀ تاریخ معماری و شهرسازی ایران، جلد سوم، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی کشور، صص: 110-89.
3. - افشارسیستانی، ایرج، (1378). پژوهشی در نام شهرهای ایران. تهران: روزنه.
4. - امیرخانی، غلامرضا، (1399). «بررسی تحولات گمرک بوشهر در سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۲۲ ه‍.ق.، بر پایۀ یادداشت‌های منتشرنشدۀ لامبرت مولیتور». پژوهش‌های علوم تاریخی، دورۀ 12، شمارۀ 4، پیاپی 24، صص: 17-1.
5. - پروندۀ ثبتی گمرک بوشهر، (1396). میراث‌فرهنگی بوشهر. شمارۀ ثبت: 31800.
6. - پروندۀ ثبتی گمرک بوالخیر، (1398). میراث‌فرهنگی بوشهر. شمارۀ ثبت: 32892.
7. - پروندۀ ثبتی گمرک دیر، (1398). میراث‌فرهنگی بوشهر. شمارۀ ثبت: 32891.
8. - حصاری، مرتضی؛ علی‌یاری، احمد؛ و ایروانی‌قدیم، فرشید، (1391). «کنکاشی بر نقش موقعیت دولت‌شهرهای فدرال ایلامی بر تجارت آبی خلیج‌فارس». در: مجموعه مقالات هشتمین همایش ملی خلیج‌فارس، به‌کوشش عباس نامجو و احمد پوراحمد، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی، صص: 263-247.
9. - حقیقی، خلیل؛ و حاجیان‌پور، حمید، (1395). «تلگراف‌خانه‌ بوشهر و استعمار انگلستان». فصلنامۀ تاریخ روابط خارجی، دورۀ 17، شمارۀ 67. صص: 113-87.
10. - حمیدی، سیدجعفر، (1389). استان زیبای بوشهر. بوشهر: انتشارات بوشهر.
11. - حشمتی، احمدرضا؛ و دولت‌آبادی، فریبرز، (1399). «مقدمه‌ای بر شناخت معماری کاخ‌های تهران در دورۀ قاجار». مجلۀ مطالعات باستان‌شناسی پارسه، شمارۀ 14، صص: 183-167.
12. - خلیفه‌زاده، علیرضا؛ و علیصوفی، علیرضا، (1399). «بررسی علل شکل‌گیری بنادر بوشهر، دیلم و ریگ در دوره صفوی». مجلۀ مطالعات تاریخ اسلام، شمارۀ 44، صص: 64-33.
13. - دشتی، رضا، (1380). تاریخ اقتصادی-اجتماعی بوشهر در دوره قاجاریه با تکیه بر نقش تجار و تجارت. تهران: انتشارات پازینه.
14. رنجبر، احسان؛ پورجعفر، محمدرضا؛ و خلیجی، کیوان، (1389). «خلاقیت‌های طراحی اقلیمی متناسب با جریان باد در بافت قدیم بوشهر». نشریه باغ‌نظر، دورۀ 7، شمارۀ 13، صص: 34-17.
15. - زعیمی، غلام‌رضا، (1392). «ایجاد تلگراف‌خانه و کنسولگری انگلستان در بنادر و جزایر هرمزگان». نشریۀ پژوهش‌نامۀ فرهنگی هرمزگان، شمارۀ 6 و 7. صص: 113-95.
16. - زمرشیدی، حسین، (1387). طاق و قوس در معماری ایران. تهران: نشر شرکت عمران و بهسازی شهری ایران.
17. - سعادت، محمدحسین، (1375). تاریخ بوشهر. تصحیح: عبدالرسول خیراندیش و عمادالدین شیخ‌الحکمایی، تهران: میراث مکتوب.
18. - سعیدی‌نیا، حبیب‌الله، (1388). «تحولات تاریخی گمرک ایران و رونق اقتصادی در دورۀ قاجاریه». نشریۀ تاریخ ایران، دورۀ 63، شمارۀ 5، صص: 127-103.
19. - سعیدی‌نیا، حبیب‌الله، (1389). گمرک بوشهر و نقش آن در تجارت خلیج‌فارس در دورۀ قاجار.‌ تدوین: علی‌اصغر قهرمانی، بوشهر: دانشگاه خلیج‌فارس.
20. - شیرین‌کام، فریدون؛ و فرجام‌نیا، ایمان، (1396). سرگذشت پنجاه کنشگر اقتصادی ایران. تهران: فرهنگ صبا.
21. - علی‌زاده‌مقدم، بدرالسادات؛ و هاشمی‌پور، ظهراب، (1397). «بررسی نقش ارامنه در گمرک بوشهر در دورۀ قاجار براساس اسناد این دورۀ (1210 تا 1332 ه‍.ق./1795 تا 1914 م.)». پژوهش‌های تاریخی، دورۀ 54، شمارۀ 4، پیاپی 40، صص: 37-20.
22. - غلام‌زاده‌جفره، فراز، (1392). معماری بوشهر در دورۀ زند و قاجار. بوشهر: آبادیوم
23. - فتحی، محمد، (1354). سیری در قلمرو گمرک ایران از سیستان تا خوزستان.‌ تهران: انتشارات خرمی.
24. - لسترنج، گای، (1337). جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی. ترجمۀ محمود عرفان، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
25. - لوریمر، ر. ر.، (1379). راهنمای خلیج‌فارس، تاریخ و جغرافیای بوشهر. ترجمۀ سیدمحمدحسن نبوی، شیراز: انتشارات نوید.
26. - مارکوات، یوزف، (1383). ایرانشهر در جغرافیای بطلمیوس. ترجمۀ مریم میراحمدی، تهران: طهوری.
27. - مستوفی، عبدالله، (1371). شرح زندگانی من. تهران: زوار.
28. - مشایخی، عبدالکریم، (1386). خلیج‌فارس و بوشهر روابط سیاسی و اقتصادی ایران و اروپا.‌ تهران: انتشارات مؤسسۀ مطالعات تاریخ ایران و بنیاد ایران‌شناسی شعبۀ استان بوشهر.
29. - مولایی‌هشجین، مهسا، (1396). «بررسی تأثیر معماری نئوکلاسیک اروپا در ساختمان‌های دورۀ قاجار نمونۀ موردی شهر بوشهر». همایش ملی پژوهش‌های نوین در معماری با رویکرد تعامل انسان و محیط‌زیست، رشت.
30. - نصیری‌انصاری، محمود، (1350). سیری در معماری ایران. تهران: هنرسرای عالی.
31. - یزدانی، افشین، (1398). «جغرافیای تاریخی جزایر: هرمز، قشم، هنگام، تنب بزرگ، فارو، کیش، هندورابی، و لاون در خلیج‌فارس براساس سفرنامه نئارخوس». در: مجموعه مقالات میراث‌فرهنگی خلیج فارس، گردآورنده مرتضی حصاری، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری؛ معاونت میراث‌فرهنگی، صص: 70-51.
32. - یزدانی، افشین؛ و فیروزمندی شیره‌جین، بهمن، (1395). «تموکن، تئوکه و تخمکه، نام‌هایی برای بندرگاهی هخامنشی بر کرانۀ شمالی خلیج‌فارس؛ فرصت‌ها و چالش‌های همخوانی مدارک نوشتاری و باستان‌شناسی». مجلۀ مطالعات باستان‌شناسی، دورۀ 8، شمارۀ 11، صص: 223-205.
34. - Afshar Sistani. I., (1999). Research in the name of Iranian cities. Tehran, Rozane.
35. - Alizadeh Moghadam, B. & Hashemipoor, Z., (2019). “Studying of the Role of Armenians in Boushehr Customs during the Qajar period based on the Documents of that Period (1210-1332 AH/1795-1914AD)”. Journal of Historical Research, Vol. 40. Pp: 19-37.
36. - Amirkhani, G., (2021). “A Survey of Bushehr Customs and Its changes (1902 – 1904), Based on Unpublished Notes by Lambert Molitor”. Historical Science Studies. Vol. 24, Pp: 1-17.
37. - Customs registration file of Deir, (2019). Bushehr Cultural Heritage. Registration Number: 32891.
38. - Customs registration file, Bualkhair, (2019). Bushehr Cultural Heritage. Registration Number: 32892.
39. - Customs registration file, Bushehr, (2017). Bushehr Cultural Heritage. Registration Number: 31800.
40. - Dashti, R., (2001). Socio-economic history of Bushehr in the Qajar period based on the role of traders and trade. Pazine, Tehran.
41. - Etesam, I., (1995). “Comparative study of architecture and contemporary urban planning of Iran and Europe”. Proceedings of the Congress of History of Architecture and Urban Planning of Iran, Vol 3, Mcth, Pp: 89-110
42. - Fathi, M., (1975). A tour of the Iranian customs territory from Sistan to Khuzestan. Tehran: Khorami Publications.
43. - Gholamzade Jafre, F., (2013). Bushehr architecture in Zand and Qajar period. Bushehr: Abadium
44. - Grummon, S. R., (1985). The Rise and Fall of The Arab Shaykhdom of Bushire: 1750-1850 (Iran, Persian Gulf). The Johns Hopkins University Publishing.
45. - Haghighi, K. & Hajianpour, H., (2016). “Bushehr Telegraph House and British Colonization”. Foreign Relations History Quarterly, Vol. 67, Pp: 87-113.
46. - Hamidi, S. J., (2010). The beautiful province of Bushehr. Bushehr.
47. - Heshmati, A. R. & Dolatabadi, F., (2021). “An Introduction To Understanding the Architecture of Tehran Palaces in the Qajar Period”. Pareseh Journal of Archaeological Studies, No. 14, Pp: 167-183.
48. - Hessari, M.; Irvani Ghadim, F. & Aliyari, A., (2012). “Research into the role of the position of the Elamite federal city-states on the water trade of the Persian Gulf”. In: 8th Proceedings of the Persian Gulf National Conference, Namjoo And Pourahmad (eds). Jahad Daneshghahi, Pp: 247-263.
49. - Khalifezade, A. & Alisoufi, A., (2020). “Investigating Causes of Emergence of Bushehr, Deylam and Rig Ports during Safavid Period”. Quarterly Journal of Historical Studies of Islam, Vol. 44, Pp: 33-64.
50. - Le-Strange, G., (1958). The lands of the eastern caliphate.
51. - Lorimer, J, G., (1915). Gazetteer of the Persian Gulf. Oman, and Central Arabi. Calcutta.
52. - Markwart, J., (1901). Ērānšahr nach der Geographie des Ps. Moses Xorenac‘i. Mit historisch-kritischem Kommentar und historischen und topographischen Excursen. Gessellschaft der Wissenschaften zu Göttingen
53. - Mashyekhi, A., (1987). Persian Gulf and Bushehr Political and economic relations between Iran and Europe. Institute of Iranian History Studies and Iranology Foundation, Bushehr Branch.
54. - Molaei Hashjin, M., (2017). “Study of the Impact of European Neoclassical Architecture on Qajar Period Buildings in the Case Study of Bushehr”. National Conference on New Research in Architecture with the Interaction of Man and Environment, Rasht.
55. - Mostofi, A., (1992). My biography. Tehran: Zavar.
56. - Nasiri Ansari, M., (1971). A tour of Iranian architecture. Tehran: Excellent Art Gallery.
57. - Parsaee, M.; Parva, M. & Karimi, B., (2015). “Space and Place Concepts Analysis based on Semiology Approach in Residential Architecture, the Case Study of Traditional City of Bushehr, Iran”. Housing and Building National Research Center, HBRC Journal N. 11, Pp: 368-383.
58. - Pezzard, M., (1914). Mission a Bender Bouchir. Paris: Geuthner.
59. - Ranjbar, E.; Pourjafar, M. & Khaliji, K., (2010). “Innovations In Climatic Designing Due to The Wind Flowing Through The Old Bushehr”. Bagh-e Nazar, Vol. 13, Pp: 17-34.
60. - Saadat, M. H., (1996). History of Bushehr, edited by Abdul Rasool Khairandish and Emad al-Din Sheikh al-Hakmaei. Miras-e Maktoob, Tehran.
61. - Saidinia, H., (2010). “The Evolution of Iran’s Customs in Relation to Its Economic Development in the Qajar Era”. Journal of Iran History, Vol. 5, Pp: 103-128.
62. - Saidinia, H., (2011). Bushehr Customs and its role in Persian Gulf trade in the Qajar period. Bushehr.
63. - Sedaqat, F. & Akbarzadeh, M., (2016). “The Principles and Platform of Climatic Design of the Bushehr Architecture”. Research Journal of Recent Sciences, No. 5(2). Pp: 66-75.
64. - Steinkeller, P., (1982). “The question of Marhasi: a contribution to the historical geography of Iran in the third millennium B.C.”. Zeitschrift für Assyriologie und vorderasiatische Archäologie, Vol. 72, Issue: 2, Pp: 237-265.
65. - Shirinkam, F. & Farjamnia, I ., (2017). The story of fifty economic activists in Iran. Saba, Tehran.
66. - Yazdani, A. & Firouzmandi Shirehjin, B., (2016) “Tam(uk)ka(n), Taoke, Tah(u)makah & Tahukka; the Names for an Achaemenid Port on the Northern Coast of the Persian Gulf; A Challenges for Conformity between Textual and Archaeological Documents”. Journal of Archaeological Studies, Vol. 13, Pp: 205-223.
67. - Yazdani, A., (2020). “Historical geography of the islands: Hormoz, Qeshm, Hengam, Tonb Bozorg, Faro, Kish, Hindurabi, and Lavan in the Persian Gulf based on the travelogue of Nearchus”. The Cultural Heritage of the Persian Gulf, Hessari, M., (Ed). ICHT. Pp: 51-70.
68. - Zaiemi, G., (2013). “The Establishment of English Telegraph Office and Consulate in Hormozgan’s Ports and Islands”. Journal of Hormozghan Cultural Research Review. Vol. 6 & 7, Pp: 127-149.
69. - Zamarshidi, H., (2008). Arch and arch in Iranian architecture. Mrud. Tehran.

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.