[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 2، شماره 3 - ( 3-1397 ) ::
سال 2 شماره 3 صفحات 112-101 برگشت به فهرست نسخه ها
گونه‌شناسی و تحلیل قلاع شهر بافران (نایین)
شهریار ناسخیان1، مهدی سلطانی2، محمود ستایش‌مهر3
1- استادیار دانشکدۀ حفاظت و مرمت دانشگاه هنر اصفهان ، s.nasekhian@aui.ac.ir
2- کارشناسی‌ارشد رشتۀ مرمت و احیاء بناها و بافت‌های تاریخی، دانشگاه شهید بهشتی
3- دانشجوی دکتری رشته مرمت و احیاء بناها و بافت‌های تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان
چکیده:   (6742 مشاهده)
ایمنی و امنیت همواره از دغدغه‌های اصلی انسان محسوب می‌شده، لذا آدمی همواره به‌دنبال یافتن شیوه‌هایی برای کاهش اثرات عوامل تهدید‌کنندۀ ایمنی و امنیت خود بوده است. از آنجاکه کشور ایران از قرون گذشته در مسیر حوادث تاریخی و در معرض انواع یورش‌ها و تهاجم‌های نظامی ملل و قبایل همسایه واقع شده بود، پدیدۀ دفاع در معماری و شهر‌سازی اثر زیادی داشته و اثرات مرئی آن قلعه‌، حصار، برج، خندق و... هستند. قلاع استحکامات نظامی یا غیرنظامی بودند که با استفاده از ویژگی‌های جغرافیای طبیعی و در جهت حفظ امنیت، عموماً در ارتفاعات ساخته می‌شدند. بافران یکی از شهرهای تاریخی و کهن شهرستان نایین است که درکنار راه باستانی ری به کرمان واقع شده است. قلعه‌ها به‌عنوان مهم‌ترین نمود نظام دفاعی گذشتۀ مجتمع‌های زیستی در این شهر دارای تنوّع و گونا‌گونی چشم‌گیری هستند. تعدادی از این قلعه‌ها در خارج از محدودۀ مسکونی مکان‌یابی شده و درکنار مزارع قرار گرفته‌اند. یکی از آن‌ها نیز درکنار مجتمع زیستی و بر روی بلندترین نقطه با نقشه‌ای کاملاً متفاوت طراحی و ساخته شده‌ است. این قلعه‌ها به اسامی قلعۀ ریگ، قلعه‌رضی، قلعۀ علی‌آباد، قلعه‌سوری، قلعۀ حسین‌آباد، قلعۀ یکه‌درخت و قلعه‌رستم هستند. پژوهش حاضر از روش توصیفی‌- تحلیلی و ارزیابانه و همچنین مصاحبه با افراد مطلع و آگاهان محلی (سنت شفاهی) استفاده می‌کند. با توجه به اینکه در آثار مکتوب (منابع جغرافیای تاریخی، سفرنامه‌ها و...) نیز اشاره‌ای به این قلعه‌ها نشده، رویکرد عمدۀ پژوهش مبتنی‌بر مطالعات و مشاهدات میدانی است. نتایج پژوهش مبین آن است که قلاع بافران در سه گونۀ قلعه‌های سکونت موقتی در زمان ناامنی و بحران، قلعه‌های  قرارگرفته بر گرداگرد روستا به‌عنوان مکمّل قلعه مستقر بر بلندی در کار حفاظت از مجتمع زیستی و قلعه‌های اربابی قرار می‌گیرند که در این میان قلعه‌رستم به‌دلیل موقعیت قرارگیری خاص و ویژگی‌های کالبدی و معماری، در نظام دفاعی گذشتۀ بافران دارای نقش پررنگ‌تر و با اهمیت‌تری بوده است.
واژه‌های کلیدی: معماری دفاعی، قلعه‌های دشتی، نایین، بافران.
متن کامل [PDF 871 kb]   (978 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1397/5/1 | پذیرش: 1397/5/1 | انتشار: 1397/5/1
فهرست منابع
1. - اعتمادالسلطنه، محمد‌حسن‌ بن‌علی (1367). مرآهالبلدان. به‌کوشش عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث، تهران: دانشگاه تهران.
2. - سیرو، ماکسیم (1357). راه‌های باستانی اصفهان و بناهای وابسته به آن. ترجمۀ مهدی مشایخی، تهران: سازمان حفاظت از آثار باستانی ایران.
3. - شیپمان، کلاوس (1384). مبانی تاریخ ساسانیان. ترجمۀ کیکاووس جهانداری، تهران: فرزان.
4. - عرب‌بافرانی، علیرضا (1388). عروس کویر: پژوهشی در فرهنگ عامیانه مردم نایین و بافران، قم: گلستان ادب.
5. - عمید، حسن (1390). فرهنگ فارسی. چاپ سی‌و‌هشتم، تهران: انتشارات امیرکبیر.
6. - کلایس، ولفرام (1383). «قلاع». در: معماری ایران دورۀ اسلامی. گردآوری محمد‌یوسف کیانی. چاپ سوم، تهران: انتشارات سمت.
7. - پیرنیا، محمد‌کریم (1378). مصالح ساختمانی (آژند، اندود، آمود). به‌کوشش: زهره بزرگمهری، تهران: معاونت حفظ و احیاء میراث فرهنگی کشور.
9. - Arab Baferani, A. (2010). Desert Bride, Tehran: Press of Golestan Adab.
10. - Araban, M. (1995). “Islamic Fortresses”, In: first congress of the history of Iranian architecture and urbanism, P.P.
11. - Etemad Alsaltaneh, M. (1989). Maraat Alboldan, effort of Abdol Alhasan Navai and Mirhashem Mohades, Tehran: Press of Tehran University.
12. - Haji Ebrahim Zargar, A. (2007). An Introduction to the Iranian Rural Architecture, Tehran: Press of Shahid Beheshti University.
13. - Kleiss, W. (2004). Fortresses in Islamic architecture of Iran, effort of Mohammad Yousef Kiani, Tehran: Press of Samt.
14. - Pirnia, M. K. (1972). Road and Caravanserai in Iran, Tehran: Press of organization of protection from national traces of Iran.
15. - Pirnia, M. K. (1999). Building Materials, Effort of Zohreh Bozorgmehri, Tehran: Press of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization of Iran.
16. - Setodeh, M. (1967). The Esmailieh Fortresses in Alborz Mountains, Tehran: Press of Tehran University.
17. - Schippmann, K. (2005). Basics of Sassanian History, Translate by: Keykavous Jahandari, Tehran: Forozan press.
18. - Siroux, M. (1979). Anciennes Voies et monuments routiers de la region d’Isfahan, translate by Mehdi Mashayekhi, Tehran: Press of organization of protection from national traces of Iran.
19. - Zaka, Y. (1995). “Concept of Fortress or the Main Center of Cites in Iran”, In: first congress of the history of Iranian architecture and urbanism, P.P.
20. - http://naein.gov.ir
21. - www. Googleearth.com
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Nasekhan S, Soltani M, Setayesh Mehr M. Analysis and Typology of Fortresses Bafran City (Nain). Parseh J Archaeol Stud. 2018; 2 (3) :101-112
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-61-fa.html

ناسخیان شهریار، سلطانی مهدی، ستایش‌مهر محمود. گونه‌شناسی و تحلیل قلاع شهر بافران (نایین). مطالعات باستان شناسی پارسه. 1397; 2 (3) :112-101

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-61-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
سال 2، شماره 3 - ( 3-1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.2 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4402