:: سال 2، شماره 3 - ( 3-1397 ) ::
سال 2 شماره 3 صفحات 19-34 برگشت به فهرست نسخه ها
گونه‌شناسی و طبقه‌بندی ابزارهای سنگیِ حاصل از بررسی باستان‌شناختی دشت‌کازرون
محمدحسین رضایی
استادیار گروه باستان‌شناسی دانشگاه نیشابور ، mh.rezaei@yahoo.com
چکیده:   (5399 مشاهده)
شهرستان کازرون در غرب استان فارس و در ارتفاع 732 متری از سطح دریا واقع شده است. از محوطه‌های شناسایی‌شده در بررسی دشت کازرون که عمدتاً تپه‌های دوران نوسنگی تا اواخر عصرمفرغ هستند، مجموعاً 141 قطعه ابزار سنگی از 13 محوطه گردآوری شد. طبق پژوهش صورت‌گرفته برروی ابزارهای سنگی، محوطه‌هایی مانند (SK023) هم‌زمان هم استخراج و هم مصرف/ نگهداری/ تعمیر را نشان می‌دهند؛ زیرا حضور سنگ مادرها نشان می‌دهد که تولید مصنوعات در آن‌ها صورت گرفته است و درصد بالای ابزارها نشان‌دهندۀ طولانی‌تر شدن مدت استقرار در این محوطه‌هاست. سنگ مادرها در تمام مجموعه‌ها منحصراً سنگ مادر تراشه و اغلب نامنظم و اکثراً از جنس چرت خاکستری‌سبز هستند. به‌نظر می‌رسد تولید مصنوعات از سایر انواع چرت که در برداشته‌ها و ابزارها دیده می‌شوند، همچون چرت جگری، چرت راه‌راه قهوه‌ای و کرم شفاف، چرت عسلی و... همگی در جای دیگری صورت‌گرفته و ابزارها به‌صورت محصول نهایی (برداشته‌ها و ابزارها) به محوطه‌ها منتقل شده‌اند. وجود تیغه‌ها و قطعات آن‌ها با جلای داس در برخی محوطه‌ها به‌ویژه(SK022 و SK023) به‌وضوح نشانگر دروی گیاهان با استفاده از این ابزارهاست. مادۀ خام مورد استفاده برای ساخت مصنوعات سنگی که اغلب از منابع چرت محلی ساخته شده‌اند، امروزه به‌راحتی در کوه‌های کازرون در دسترس است. این قطعات به‌صورت ترکیبی و با استفاده از رزین‌های طبیعی همچون قیر در داخل دسته‌هایی از جنس استخوان یا در دوره‌های جدیدتر احتمالاً فلز قرار می‌گرفته‌اند و همچون داس در برش گیاهان استفاده می‌شده‌اند.  
واژه‌های کلیدی: ابزار سنگی، گونه‌شناسی، پیش‌از‌تاریخ، کازرون.
متن کامل [PDF 953 kb]   (1285 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1397/5/1 | پذیرش: 1397/5/1 | انتشار: 1397/5/1
فهرست منابع
1. - بهروزی، محمد‌جواد (1346). شهر سبز ( شهرستان کازرون)، شیراز: انشارات کانون تربیت.
2. - سرداری، علیرضا و دیوارگر، مهدیه (1391). «فرایند تولید صنایع‌سنگی تپۀ مهر‌علی فارس در بستر فرهنگ‌های اواخر پیش‌از‌تاریخ». مجلۀ پیام باستان‌شناس. سال نهم، شمارۀ هجدهم. صص: 36-17.
3. - حاتمی، حسن (1385). جغرافیای طبیعی کازرون، قم: نشر تأمین.
4. - جایز، مژگان (1392). «تغییر خط سیر تولید ریز‌تیغه‌ها از فراپارینه‌سنگی به نوسنگی در دشت ایذه، شمال‌شرق خوزستان». مجلۀ مطالعات باستان‌شناسی، دورۀ پنجم، شماره 2. صص: 57-39.
5. - دشتی‌زاده، عبدالرضا، (1384). «بررسی پارینه‌سنگی دشت میان‌کوهی کازرون». مجموعه مقالات دومین همایش باستان‌شناسان جوان ایران، تهران: سازمان میراث فرهنگی و گردشگری. صص: 48-25.
6. - رجایی، مهدی، (1385). «بررسی روشمند سفالینه‌های سطح‌الارضی شهر بیشاپور». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران‌مرکز (منتشر نشده).
7. - رضایی، محمد‌حسین (1386). «بررسی و شناسایی محوطه‌های دشت مرکزی کازرون». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی. دانشگاه تربیت‌مدرس (منتشر نشده).
8. - رضایی، محمد‌حسین (1390). «بررسی و تحلیل محوطه‌های پیش‌از‌تاریخ (دورۀ نوسنگی تا مفرغ) دشت‌کازرون». پایان‌نامۀ دورۀ دکتری باستان‌شناسی، دانشگاه تربیت‌مدرس (منتشر نشده).
9. - رفیع‌فر، جلال‌الدین (1387). «صنایع سنگ تراشیده در کنار کنار‌صندل جنوبی: جیرفت، گزارش مقدماتی». مجموعه مقالات اولین همایش بین‌المللی فرهنگ و تمدن جیرفت. به‌کوشش: یوسف مجید‌زاده، کرمان: سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کرمان. صص: 126-113.
10. - قاسمی، علی (1387). «بررسی راه‌های باستانی کازرون به برازجان». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران‌مرکز (منتشر نشده).
11. - مظفریان، منوچهر (1373). کازرون در آینه فرهنگ، شیراز: انتشارات نوید شیراز.
13. - Andrefsky, W. J. (1998). Lithics: Macroascopic Approaches to Analysis, Cambridge Manuals in Archaeology, Cambridge: Cambridge University Press.
14. - Andrefsky, W. J. (2008). Lithic Technology: Measures of Production, Use and Curation, Cambridge: Cambridge University Press.
15. - Adams, B. & Blades, B. S. (2009). Lithic Material and Paleolithic Societies, Blackwell Publishing Ltd.
16. - Behrozi, M. J. (1968). Green City (Kazeron County), Shiraz: Press of Kanon Tartiat.
17. - Blades, B. S. (2002). Aurignacian Lithic Economy Ecological perspectives from Southwestern France, New York, Boston, Dordrecht, London, Moscow: Kluwer Academic Publishers.
18. - Dashtizadeh, A. (2005). “Survey of Paleolithic in Kazeron Plane”. Book of Articles of second conference of Bastan Shenasan Javan Iran, P.P. 25-48.
19. - Gasemi, A. (2008). “Study of the Ancient Roads of Kazeron to Borazjan”, M.A thesis, Tehran: Islamic Azad University Central Tehran Branch (Unpublished).
20. - Hatami, H. (2006). Natural Geography of Kazeron, Qom: Tamin press.
21. - Hejebri Nobari, A. R. & Rezaei, M. H. & Vahdati Nasab, H. & Khademi Nadooshan, F. (2012). “Results from a Survey and Analysis of Chalcolithic Settlements in Kazerun Plain”. Journal of Antiquity, No 86.
22. - Inizan, M. L. & Reduron Ballinger, M. & Roche, H. & Tixier, J. (1995). Technologie de la Pierre Taillée, Publié avec le concours du Centre National de la Recherche Scientifique de l’université de Paris X Nanterre.
23. - Jayez, M. (2013). “Shift in the Bladelet Production Process from Epipalaeolithic to Neolithic in the Izeh Plain of Kuzistan, Iran”. Vol. 5, No. 2, P.P. 39-57.
24. - Kardualias, N. (2003). “Lithic: Reduction Sequence and Microwear Analysis”, In: Early Urban Life in the Land of Anshan: Excavations at Tal-e Malyan in the Hihjlands of Iran, Sumner, W., (ed.), University of Pennsylvania Museum, P.P. 84-93.
25. - Mozafariyan, M. (1994). Kazeron Dar Aieneh Farhang, Shiraz: Navid press.
26. - Nishiaki, Y. & Azizi Kharanaghi, H. & Abe, M. (2013). “The Late Aceramic Neolithic Flaked Stone Assemblage from Tepe Rahmatabdad, Fars, South-West Iran”. Journal of the British Institute of Persian Studies, No. LI, P.P. 1-15.
27. - Rafifar, J. A. (2008). “Shaved Stone Industries Alongside Tepe Kenar Sandal Jonobi: Jiroft”, Book of Articles of first conference of culture and civilization of Jiroft, Iran, P.P. 113-126.
28. - Rajai, M. (2006). “Systematic Study of Surface Pottery in Bishapor City”, M.A. Thesis, Tehran: Islamic Azad University Central Tehran Branch (Unpublished).
29. - Rezaei, M. H. (2007). “A Survey of Sites of Central Plane of Kazeron”, M.A thesis, Tehran: Tarbiat Modares University (Unpublished).
30. - Rezaei, M. H. (2011). “A Survey and Analysis of Prehistoric Sites of Kazeron Plane (Neolithic Period to Bronze)”, Ph.D. Thesis, Tehran: Tarbiat Modares University (Unpublished).
31. - Rezaei, M. H. & Hojabri Nobari, A. R. & Khatib Shahidi, H. & Basafa, H. & Khosravi, H. (2009). “The Dehdaran mound: A Bakun settlement in Kazeroun, Iran”, Journal of Antiquity, No. 82.
32. - Sardari, A. R. & Divargar, M. (2012). “The Process of Stone Production Tape Mehr Ali of Fars in Cultures of Late Prehistoric”, Journal of Payam Bastanshenas, Vol. 9, No. 18, P.P. 17-36.
33. - Vahdati Nasab, H. & Rezaei, M. H. & Naderi, R. & Smith, L. C. (2008). “Helak, a Paleolithic Cave Complex Featuring Rock Art Along the Northern Shore of Parishan Lake, Fars Province, Iran”, Journal of Name-Ye Pazhuheshgah. No. 22-23, P.P. 91-96.



XML   English Abstract   Print



سال 2، شماره 3 - ( 3-1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها