[Home ] [Archive]   [ فارسی ]  
:: Main :: About :: Current Issue :: Archive :: Search :: Submit :: Contact ::
:: year 4, Issue 14 (2-2021) ::
Parseh J Archaeol Stud 2021, 4(14): 101-123 Back to browse issues page
Analysis of Archaeological Findings of the Fourth Excavation Season in Kahnek Site, Sarbisheh City - South Khorasan
Mohammad Farjami1, Ali-Asqar Mahmoodi-Nasab 2
1- Ph.D. Student in Archeology, Department of Archeology, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran.
2- Ph.D. in Archeology, Department of Archeology, Faculty of Art and Architecture, University of Mazandaran, Mazandaran, Iran. , aliasqarmahmoodi@yahoo.com
Abstract:   (1537 Views)
Abstract
Despite the importance of the eastern regions of Iran, especially South Khorasan in the process of historical developments in Iran, archaeological research has not been done in this region. Kahnak archaeological site is an important Islamic site in South Khorasan province in the east of Iran where the weakness of environmental conditions and climatic constraints, especially the lack of water resources, has led to the formation of large and densely populated areas and settlements in this region. As this site provides economic, social, and cultural connections between the northern (Khorasan) and the southern regions (Sistan), which is also on another main route, it is very important for archaeological studies in the east of the country. Main routes have been a decisive factor in the location of human groups throughout history, and this has been more influential in areas where their habitats have been adjacent to major trade routes and communication roads. Kahnek site is considered as a place for educational activities of the Department of Archeology of Birjand University. From 2014 to 2019 excavation activities in this area have continued for six consecutive seasons. In this research, the fourth season of these excavations and their findings are introduced. The study aims to identify and analyze the architectural space called Kahnek Castle on the east side of the area in the winter of 2016. According to the surface data and excavations, the Kahnek site belongs to the third and fourth centuries until the Timurid period, and most of the gathered data include potteries and architectural structures are related to the Islamic Middle Ages. The architectural structures found in this season of excavation are mainly related to the architectural spaces of the castle. The present work is carried out in descriptive-analytical method and historical-cultural approach based on field data and library resources. 
Keywords: Establishment of the Islamic Period, Archaeological Excavation, Sarbisheh City, Kahnek Site.

Introduction
Regarding the archeology of the east of the country, especially South Khorasan, no studies have been conducted in this region, and the knowledge of researchers from the mentioned areas is more limited to the information contained in historical sources and texts and so far few articles and books about Archeology of this area has been published. One of the important sites of the Islamic Middle Ages in this region is the Kahnek site in Sarbisheh city. This site was selected in 2014 by the General Directorate of Cultural Heritage, Tourism and Handicrafts of South Khorasan and in collaboration with Birjand University as an internship site for archeology students of the Faculty of Arts - Birjand University and archaeological activities continuously until 2019, In this, it has continued. In the past, the Kahnek area was located as a settlement on an important communication route, which according to the cultural data obtained, it was determined that the establishment of Kahanek continued its life from the third and fourth centuries AH to the late Islamic (Safavid) centuries. In this study, the findings of the fourth chapter of the site are introduced. The cultural data obtained from the excavation of this site, in addition to architecture and pottery, have been other materials such as animal bone remains, decorative and functional metals, glassware pieces, metal and pottery ornaments, etc. This research tries to address these questions: 1- What is the plan of the explored architectural spaces of the ancient castle? 2- Can the influence of neighboring cultures be seen in the pottery of the Kahnek area? The research hypotheses are as follows: 1- According to the excavations, the old castle has a relatively circular plan and limited architectural spaces with square rooms. 2- Kahnek site is affected by neighboring areas due to its location in an important communication route that extends from north to south so that Neishabour-style pottery is one of the leading pottery styles of this area in the first centuries.

Geographical Location and Description of Excavation in Kahnek Site
Kahnek area is located in South Khorasan province, Sarbisheh city, in Mo’menabad rural district of the central part of this city and 50 meters east of Kahanek village and is located at 764602 longitudes and 3603433 latitudes. Architectural spaces in the fourth season of excavating the old area in 2015 are related to rooms with dimensions of 2×3 meters, which are related to the space of the castle tower. The potteries obtained in this excavation season are divided into two glazed and unglazed groups belonging to the early to late Islamic centuries. In addition to the potteries, an oil lamp, a metal scrap (possibly a coin), parts of quern-stones, a saw, pieces of glass, a chunk of glazed brick, a sharpening knife, and remnants of animals bones were found. According to the excavations and cultural materials and architectural evidence, three stages can be considered for this site. In the first and new stage of the site, it has been used as a temporary settlement in connection with livestock and agriculture. The second stage is related to the Islamic Middle Ages and at the same time with the Seljuk, Ilkhanid, and Timurid eras in which the site is at the greatest prosperity and development. The third stage of the area and the oldest one is related to the early Islamic centuries and the formation of the area, which shows the extensive connections of this area with northern Khorasan. At this stage, the architectural structures are built of clay with a wide foundation and thinner upperparts.

Conclusion
Archaeological excavation of the Kahnek site was carried out in 2016 with the cooperation of the General Directorate of Cultural Heritage, Tourism and Handicrafts of South Khorasan and Birjand University. The findings in this season of the excavation are the architectural works of several interconnected rooms with different dimensions. The walls of these architectural spaces are mostly made of clay; adobe and stone are rarely used in their foundations. Since most of the architectural spaces are detrital and in some spaces the adobes are placed diagonally next to each other, the roof of the residential spaces was probably made of rough-arch adobe. The pottery samples of the Kahnak area, which are the most important documents for the chronology of this area, can be compared with the samples and potteries of different regions in South Khorasan, particularly in North Khorasan and Kerman. The results of studies of samples and their comparisons show that the pottery in this area is related to the early Islamic centuries to the late Timurid and early Safavid periods. It can be said that trade routes played a key role in the process of communication and cultural similarities between different regions. Moreover, the Greater Khorasan Road is not only important for east-west connections but also it has been important for connecting the north and south of the Iranian plateau. Main routes have been an important factor in the location of human groups throughout history, which is more effective in areas where their ecosystems are adjacent to major trade routes and communication roads. However, it can be said that the climate has the most important impact on the process of leaving the inhabitants of this area, and agriculture, which is the main economic pillar of the region, has caused it to be abandoned due to climate change.
Keywords: Establishment of the Islamic Period, Archaeological Excavation, Sarbisheh City, Kahnek Site.
Full-Text [PDF 2336 kb]   (239 Downloads)    
Type of Study: Research | Subject: Special Archeology
Received: 2020/08/6 | Accepted: 2020/10/20 | Published: 2021/02/27
References
1. - آلن، جیمز ویلسن، (1387). سفالگری اسلامی؛ از آغاز تا دوران ایلخانی. ترجمۀ مهناز شایسته‌فر، تهران: انتشارات مؤسسۀ مطالعات هنر اسلامی.
2. - الله‌پور، اسماعیل؛ وثوقی عابدینی، منصور؛ پورمعافی، سیدمحمد؛ و هویس آسبیشلر، ثریا، (1390). «سنگ‌شناسی و بررسی ترکیب شیمیایی کانی‌های مافیک سنگ‌های آذرین خروجی منطقه‌ی شمال شرق بیرجند». مجلۀ بلورشناسی و کانی‌شناسی ایران، سال 19، شمارۀ 3، پاییز، صص: 477-496.
3. - امیرانی‌پور، محجوبه، (1395). «بررسی باستان‌شناختی سفال دوران اسلامی نرماشیر با تکیه بر شهر قدیم نرماشیر (چغوک‌آباد)». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی، دانشگاه جیرفت (منتشر‌نشده).
4. - امیرانی‌پور، محجوبه؛ امیر‌حاجیلو، سعید؛ و سقایی، سارا، (1397). «مطالعۀ سفال منقوش بدون‌لعاب (شبه پیش‌‌از‌تاریخی) در محوطۀ دولت اسلامی دشت نَرماشیر کرمان». مجلۀ مطالعات باستان‌شناسی پارسه، شمارۀ 3، سال 2، بهار، صص: 165-149.
5. - انوری‌مقدم، امیر؛ مبینی، مهتاب؛ و فرجامی، محمد، (1398). «مقایسۀ تطبیقی نقوش سفالینه‌های محوطۀ کَهنِک شهرستان سربیشه با نقوش سنتی گلیم و قالیچه‌های ذهنی‌باف معاصر این شهرستان در استان خراسان جنوبی». مجلۀ مطالعات تطبیقی هنر، سال 9، شمارۀ 17، بهار و تابستان، صص: 135-123.
6. - توحیدی، فائق، (1387). فن و هنر سفالگری. تهران: انتشارات سمت.
7. - چوبک، حمیده، (1391). «سفالینه‌های دوران اسلامی-شهر کهن جیرفت». مجلۀ مطالعات باستان‌شناسی، دورۀ 4، شمارۀ 1، بهار و تابستان، صص: 112-83.
8. - حمزه، حمزه، (1395). «پاکسازی و استحکام‌بخشی سکه به‌دست‌آمده از کاوش‌های باستان‌شناسی محوطه کَهنِک»، بیرجند: بخش مرمت آثار و اشیاء اداره کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان جنوبی (منتشر‌نشده).
9. - خدادوست، جواد، (1393). «بررسی باستان‌شناختی محوطه مالین باخرز». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی. دانشگاه مازندران (منتشر‌نشده).
10. - خدادوست، جواد؛ موسوی‌حاجی، سیدرسول؛ تقوی، عابد؛ و پور‌علی‌یاری گوکی، شهین، (1396). «بررسی و مطالعۀ تحلیلی سفالینه‌های محوطۀ مالین؛ شهرستان باخرز (خراسان رضوی)». مجلۀ پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، شمارۀ 13، دورۀ 7، تابستان، صص: 172-157.
11. - خزائلی، رویا؛ مشکور، مرجان؛ فتحی، هما؛ و گراوند، مرتضی، (1398)، «مطالعات باستان جانورشناسی محوطۀ غار بتخانه در زاگرس مرکزی». مجلۀ مطالعات باستان‌شناسی، دورۀ 11، شمارۀ 1، بهار و تابستان، صص: 94-75.
12. - رجبی، نوروز، (1394). «یافته‌های باستان‌شناسی فصل دوم کاوش محوطۀ ماد‌آباد الف- مرودشت»، مجلۀ پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، شمارۀ 9. دورۀ 5، پاییز، صص: 194-175.
13. - رضانژاد، حسین، (1380). «شناخت و معرفی سفال‌های ارگ تابران توس». پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی دانشگاه تهران (منتشرنشده).
14. - رفیعی؛ لیلا، (1377). سفال ایران از دوران پیش‌ازتاریخ تا عصر حاضر. تهران: انتشارات یساولی.
15. - زارعی، علی، (1392). «گزارش فصل اول کاوش باستان‌شناختی محوطۀ کَهنِک (کهنج) سربیشه»، بیرجند: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی (منتشرنشده).
16. - زارعی، علی، (1394). «برونداد اولین فصل کاوش‌های باستان‌شناسی محوطۀ کهنگ سربیشه». دومین همایش ملی باستان‌شناسی ایران، بیرجند: انتشارات چهار درخت، ص: 135.
17. - زارعی، محمد‌ابراهیم؛ عامریان، حمید؛ و نیک‌گفتار، احمد، (1395). «طبقه‌بندی گونۀ سفالینه‌های لعاب‌دار قرن 2 تا 4 هـ.ق. کشف‌شده از شهر تاریخی بلقیس (اسفراین کهن)». مجلۀ مطالعات باستان‌شناسی، دورۀ 8، شمارۀ 1، بهار و تابستان، صص: 76-57.
18. - زعفرانلو، رقیه، (1384). «گزارش گمانه‌زنی و تعیین حریم تپه قلعه‌گیو». بیرجند: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی (منتشرنشده).
19. - سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، (1388). فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور، استان خراسان جنوبی-شهرستان سربیشه. تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
20. - سروش، محمدرضا، (1385). «گزارش کاوش شهر قدیم قاین». بیرجند: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی (منتشرنشده).
21. - سروش، محمدرضا، (1387). «گزارش آواربرداری قلعه‌کوه قاین». بیرجند: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی (منتشرنشده).
22. - صدیقیان، حسین؛ و غلامی، حسین، (1391). «سفال اسلامی منقوش بدون لعاب (شبه پیش‌از‌تاریخ) ایران». مجلۀ پژوهش‌های باستان-شناسی مدرس، سال 3 و 4؛ شمارۀ 6 و 7، بهار و تابستان، صص: 143-134.
23. - صدیقیان، حسین، (1394). «بررسی باستان‌شناسی بخش قهستان و بخش گزیک شهرستان درمیان». بیرجند: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی (منتشرنشده).
24. - عطایی، مرتضی؛ موسوی‌حاجی، سیدرسول؛ و کولابادی، راحله، (1391). «سفال منقوش گلابه‌ای؛ انواع، گستردگی، تاریخگذاری». فصلنامۀ نگره، دورۀ 7، شمارۀ 23، پاییز، صص: 78-71.
25. - فرجامی، محمد، (1388). «گزارش آواربرداری قلعه‌کوه قاین». بیرجند: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی (منتشرنشده).
26. - فرجامی، محمد، (1392). «بررسی باستان‌شناختی شهرستان سربیشه». بیرجند: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی (منتشرنشده).
27. - فرجامی، محمد، (1396). بررسی باستان‌شناختی شهرستان سربیشه. بیرجند: انتشارات چهار درخت.
28. - فرجامی، محمد؛ و محمودی‌نسب، علی‌اصغر، (1394الف). «گزارش فصل دوم کاوش باستان‌شناختی محوطه کَهنِک سربیشه- خراسان جنوبی». دومین همایش ملی باستان‌شناسی ایران. بیرجند: انتشارات چهار درخت، ص. 230.
29. فرجامی، محمد؛ و محمودی‌نسب، علی‌اصغر، (1395). «فصل چهارم کاوش باستان‌شناختی محوطۀ کَهنِک سربیشه». بیرجند: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی (منتشرنشده).
30. - فرجامی، محمد؛ حمزه؛ حمزه؛ و محمودی‌نسب، علی‌اصغر، (1395). «بررسی، شناخت و حفاظت پیشگیرانه در کاوش‌ باستان‌شناسی محوطۀ تاریخی کَهنِک سربیشه خراسان جنوبی». دوازدهمین همایش دو سالانۀ حفاظت و مرمت، ص. 82.
31. - قائینی، فرزانه، (۱۳۷۹). سفا‌لینه‌‌ها‌ی جرجا‌ن‌: موزه‌ آبگینه‌ و سفا‌لینه‌‌ها‌ی ایران‌. چاپ اول، تهران: انتشارات سا‌زما‌ن‌ میراث‌ فرهنگی.
32. - کاشانی، ابوالقاسم، (1345). عرایس الجواهر و نفایس الأطایب. ویرایش: ایرج افشار، تهران: دانشگاه تهران.
33. - کامبخش‌فرد، سیف‌الله، (1389). سفال و سفالگری در ایران. تهران: انتشارات ققنوس، چاپ چهارم.
34. - کمال‌هاشمی، رضا، (1390). «مطالعه سفال‌های دوران اسلامی مکشوفه از شهر بلقیس». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان (منتشر‌نشده).
35. - کیانی، محمد‌یوسف؛ و کریمی، فاطمه، (1364). هنر سفالگری در دورۀ اسلامی. تهران: انتشارات مرکز باستان‌شناسی ایران.
36. - گروبه، ارنست، (1384). سفال اسلامی. جلد هفتم از گزیده آثار هنر اسلامی؛ گردآوری: ناصر خلیلی. ترجمۀ فرناز حائری، تهران: انتشارات کارنگ.
37. - لباف‌خانیکی، رجبعلی، (1386). «گزارش گمانه‌زنی شهر قدیم قاین». بیرجند: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی (منتشرنشده).
38. - لباف‌خانیکی، رجبعلی، (1387). «گزارش کاوش شهر قدیم قاین». بیرجند: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی (منتشرنشده).
39. - محمدی، سید‌سعید، (1391). «مطالعۀ زمین‌شناسی و پترولوژی سنگ‌های آتشفشانی ترشیری منطقه معدن پرلیت سربیشه (شرق ایران) با نگرشی بر کاربرد صنعتی آن». مجلۀ زمین‌شناسی اقتصادی. دورۀ 4، شمارۀ 1، تابستان، صص: 59-76.
40. - محمودی‌نسب، علی‌اصغر، (1397). «بررسی باستان‌شناختی بخش دیهوک و دهستان پیرحاجات شهرستان طبس». بیرجند: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی (منتشرنشده).
41. - مرکز اسناد اداره کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان جنوبی.
42. - موسوی‌حاجی، سید‌رسول؛ توسلی، محمد‌مهدی؛ شیرازی، روح الله؛ و زور، مریم، (1392). «گونه‌شناختی و معرفی سفالینه‌های دوران اسلامی بلوچستان (مکران جنوبی)». مجلۀ پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، دورۀ 3، شمارۀ 5، پاییز، صص: 140-121.
43. نجفی، عالیه، (1392). «پژوهشی در سفالینه‌های زیرلعابی دورۀ اسلامی ایران». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی دانشگاه کاشان (منتشر‌نشده).
44. - نخعی، آسیه؛ جلالی، زهرا؛ و مهر پویا، حسین، (1395). «معرفی محوطۀ باستان حسین‌آباد دهدار در مسیر جیرفت به هرمز در سده‌های میانی اسلام». دومین همایش ملی فرهنگ-گردشگری و هویت شهری، صص: 8-1.
45. - نصرآبادی، علیرضا، (1381). «گزارش پیشنهاد ثبت اثر تاریخی بقایای محوطه باستانی کهنج (کَهنِک)». بیرجند: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی (منتشرنشده).
46. - نصرآبادی، علیرضا، (1385الف). «گزارش گمانه‌زنی و تعیین حریم تپه تاریخی کَهنِک سربیشه». بیرجند: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی (منتشرنشده).
47. - نصرآبادی، علیرضا، (1385ب). «گزارش بررسی باستان‌شناختی شهرستان سربیشه». بیرجند: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی (منتشرنشده).
48. - ویتکمب، دونالد، (1382). «سفال‌های پیش‌از‌تاریخ دروغین از جنوب ایران». ترجمۀ محسن زیدی، مجلۀ باستان‌پژوهی (دورۀ قدیم)، شمارۀ 11، پاییز، صص: 95-84.
49. - هاشمی‌زاده، سید‌عبدالحسین، (1385). سربیشه گوهر ناشناخته کویر. مشهد: انتشارات نی‌نگار.
50. - یوسفی، صاحب، (1385). «گزارش آواربرداری قلعه نهبندان». بیرجند: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی (منتشرنشده).
51. - یوسفی، صاحب، (1386الف). «گزارش تعیین حریم تپه بیچند». بیرجند: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی (منتشرنشده).
52. - یوسفی، صاحب، (1386). «گزارش کاوش شهر قدیم قاین». بیرجند: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی (منتشرنشده).
54. - Blair, S. & Bloom, J. M., (1995). The art and architecture of Islam 1250-1800 (Vol. 46). Yale University Press.
55. - Fehérvári, G., (2000). Ceramics of the Islamic World. IB Tauris.
56. - Watson, O., (2004), Ceramics from Islamic Lands. Thames & Hudson Ltd, London.
57. - Wilkinson, C., (1973). Nishapur: pottery of the early Islamic period. New York: Metropolitan Museum of Art.
58. - https://fa.wikipedia.org.
59. - https://Google Earth.Com
Send email to the article author

Add your comments about this article
Your username or Email:

CAPTCHA



XML   Persian Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Farjami M, Mahmoodi-Nasab A. Analysis of Archaeological Findings of the Fourth Excavation Season in Kahnek Site, Sarbisheh City - South Khorasan. Parseh J Archaeol Stud. 2021; 4 (14) :101-123
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-395-en.html


Rights and permissions
Creative Commons License This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
year 4, Issue 14 (2-2021) Back to browse issues page
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.18 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4361