[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 5، شماره 16 - ( 6-1400 ) ::
سال 5 شماره 16 صفحات 79-69 برگشت به فهرست نسخه ها
مطالعات میکروسکوپی و ساختارشناسی زیور‌آلات مفرغی به‌دست آمده از محوطه‌های عصر آهن شمال‌غرب ایران
عاطفه رسولی1، علیرضا هژبری‌نوبری2، هاییده خمسه3
1- دانشجوی دکتری باستان‌شناسی دوران پیش از تاریخ، گروه تاریخ و باستان‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2- استاد گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران، ایران ، Hejebri@modares.ac.ir
3- استادیار گروه باستان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر، ابهر، ایران
چکیده:   (1661 مشاهده)
در تبیین باستان‌شناسی عصر‌آهن، مطالعۀ آثار فلزی به‌دلیل ارزش‌های فنی نهفته در آن‌ها از اهمیت خاصی برخوردار است و مطالعۀ روش‌های ساخت آثار فلزی، درک ما را نسبت به مراکز صنعتی فلزگری، سبک‌شناسی و معادن قابل دسترس، بالا می‌برد. هدف از این پژوهش، شناخت‌ روش‌های ساخت و آنالیز عنصری ‌‌زیور‌آلات ‌مکشوف از محوطه‌های ‌عصر‌آهن شمال‌غرب ایران، با استفاده از آزمایش متالوگرافی و دستگاه آنالیز عنصری SEM-EDS ‌می‌باشد. در عصر‌آهن ساخت اشیاء ‌فلزی به‌ویژه اشیائی که دارای تزئینات زیادی هستند، گسترش چشمگیری ‌پیدا می‌کند؛ لذا شناخت روش‌های‌ ساخت و نوع آلیاژی که در آن‌ها به‌کار رفته است، از موارد ضروری ‌این تحقیق محسوب می‌شود. پژوهش حاضر در پی پاسخ به این پرسش است؛ برای‌ ساخت ‌زیور‌آلات مکشوف از محوطه‌های عصر‌آهن شمال‌غرب، بیشتر از چه روش‌هایی ‌استفاده می‌شده است؟ و یا بیشترین عناصری‌که در ساخت این اشیاء استفاده شده، چه عناصری‌ بوده است؟ فرضیۀ پژوهش حاضر این است که در این محوطه‌ها، بیشتر ‌زیور‌آلات‌ ‌به‌روش چکش‌کاری‌گرم و ریخته‌گری ساخته شده‌اند و در ساختار خود دارای مقدار زیادی قلع هستند، که از آن برای استحکام و شکل‌پذیری بیشتر آلیاژ مس و قلع (مفرغ)، استفاده می‌کردند. در این پژوهش هشت نمونه از ‌زیور‌آلات مکشوف از محوطه‌های عصر‌آهن شمال‌غرب ایران، که به‌لحاظ جغرافیایی بسیار نزدیک به هم قرار داشتند، مورد آزمایش متالوگرافی و آنالیز عنصری قرار گرفتند. در این آزمایش با استفاده از میکروسکوپ الکترونی روبشی ‌مجهز به دستگاه آنالیز عنصری SEM-EDS روش‌های ساخت این اشیاء فلزی و عناصر تشکیل‌دهندۀ آن‌ها مشخص گردید. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که عمده‌ترین روش‌های ساخت این اشیاء فلزی، چکش‌کاری گرم بوده است، ولی آن‌دسته از اشیائی که دارای حجم زیادی بودند، با استفاده از روش ریخته‌گری ساخته شده‌اند؛ هم‌چنین بیشترین عنصری که برای بالا بردن استحکام و شکل‌پذیری اشیاء استفاده شده، عنصر قلع بوده است.
واژه‌های کلیدی: عصر‌آهن، شمال‌غرب، اشیاء مفرغی، آزمایش متالوگرافی، SEM-EDS.
متن کامل [PDF 2167 kb]   (160 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1399/4/9 | پذیرش: 1399/10/22 | انتشار: 1400/6/10
فهرست منابع
1. - توحیدی، ناصر، (1364)، سیر تکامل تولید آهن و فولاد در ایران و جهان. تهران: امیرکبیر.
2. - جعفری، علیرضا؛ عود‌باشی، امید؛ و عابدینی‌عراقی، مهدی، (1396). «مطالعات میکروسکوپی برروی اشیاء آهنی باستانی به‌دست‌آمده از کاوش‌های باستان‌شناسی شمال ایران». مجلۀ پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، دورۀ 7، شمارۀ 15، صص: 147-131.
3. - شیخی، مهتا، (1393). آثار گنجینه زیویه. تهران: پازینه.
4. - علیون، صمد؛ و صدرایی، علی، (1390). مجموعه مقالات کاوش‌های پروژه حسنلو. تهران: گنجینۀ هنر.
5. - عود‌باشی، امید؛ و حسن‌پور، عطا، (1395). «مطالعات آزمایشگاهی برروی آلیاژ و ریزساختار اشیاء برنزی محوطۀ عصر‌آهن باباجیلان لرستان». مجلۀ مطالعات باستان‌شناسی، دورۀ 8، شمارۀ 1، صص: 149-133.
6. - طلایی، حسن، (1381)، باستان‌شناسی و هنر ایران در هزارۀ اول قبل‌ازمیلاد. تهران: سمت.
7. - طهماسبی، حامد؛ و مسعودی‌نیا، ذبیح‌الله، (1394). «دستبند کتیبه‌دار تول تالش، شواهدی از روابط ساکنان منطقۀ تول تالش و اورارتوها». همایش ملی تالش‌شناسی، رشت: ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری گیلان.
8. - نعیمی‌طرئی، پرستو؛ دولتی، ابوالقاسم؛ و امین‌امامی، سیدمحمد، (1396). «مطالعۀ ریزساختار آثار در فلز مکشوف از محوطۀ باستانی زیویه». مجلۀ مهندسی متالورژی، دورۀ 20، شمارۀ 3، صص: 231-219.
9. - هژبری‌نوبری، علیرضا، (1379). «گزارش مقدماتی دومین فصل کاوش در محوطۀ باستانی مسجد کبود تبریز». تهران: مرکز اسناد سازمان میراث‌فرهنگی کشور (منتشرنشده).
10. - یاوری، فاطمه؛ عباس‌نژادسرستی، رحمت؛ مرتضوی، محمد؛ و علیدادی‌سلیمانی، نادر، (1394). «بررسی متالوگرافی OES و SEM سه شئ آلیاژِی عصرمفرغ مکشوف از بخش جنوبی حوضۀ هلیل‌رود، جیرفت». مجلۀ پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، دورۀ 6، شمارۀ 10، صص: 82-67.
11. - یداللهی‌هفشجانی، عاطفه؛ بخشنده‌فرد، حمیدرضا؛ و ایروانی‌قدیم، فرشید، (1395). «مطالعۀ آلیاژ و روش ساخت النگوهای اقوام مهاجر اورآسیا: نمونۀ موردی، النگوهای به‌دست‌آمده از گورکان هشت جعفر‌آباد». مجلۀ مطالعات باستان‌شناسی، دورۀ 8، شمارۀ 1، صص: 204-191.
13. - Burney, C., (1970). Excavation at Haftavan Tepe. Iran.
14. - Danti, M., (2013). Hasanlu V: The Late Bronze and Iron I Periods Hasanlu Excavations Reports III. University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology Philadelphia.
15. - Dyson, R. H., (1989). Notes on Weapons and Chronology in Northern Iran Around 1000 B.C. DARK Ages and Normal. Istanbul.
16. - Lippert, A., (1977). “Excavation at Kordlar Tepe”. Iran. No. (15), Pp: 176-177.
17. - Pigott, V. C., (1989). “The Emerange of Iron use at Hasanlu Expedition”. Penn Museum Expedition, Vol. 31, Pp: 67-79.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Rasouli A, Hejebri-Nobari A, Khamseh H. Microscopic and Structural Studies of Bronze Jewelry Obtained from Iron Age Sites in Northwestern Iran. Parseh J Archaeol Stud. 2021; 5 (16) :69-79
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-368-fa.html

رسولی عاطفه، هژبری‌نوبری علیرضا، خمسه هاییده. مطالعات میکروسکوپی و ساختارشناسی زیور‌آلات مفرغی به‌دست آمده از محوطه‌های عصر آهن شمال‌غرب ایران. مطالعات باستان شناسی پارسه. 1400; 5 (16) :79-69

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-368-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
سال 5، شماره 16 - ( 6-1400 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.2 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4402