:: سال 4، شماره 12 - ( 6-1399 ) ::
سال 4 شماره 12 صفحات 153-168 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی‌های باستان‌سنجی در محوطۀ اورارتویی قلعه‌بسطام با استفاده از روش مغناطیس‌سنجی
مرضیه عباس‌زاده1، بیتا سودائی* 2
1- دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، دانشکدۀ علوم‌انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین-پیشوا، ورامین، ایران
2- استادیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ علوم‌انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین-پیشوا، ورامین، ایران ، sodaei@iauvaramin.ac.ir
چکیده:   (338 مشاهده)
روش مغناطیس‌سنجی به‌دلیل نداشتن اثرات مخرب محیطی یکی از بهترین روش‌ها در اکتشافات باستان‌شناسی به‌شمار می‌آید. قلعۀ اورارتویی بسطام با 80 هکتار مساحت یکی از سه قلعۀ بزرگ اورارتوها در شمال‌غرب ایران است که در 9 کیلومتری شهر قره‌ضیاءالدین در شمال استان آذربایجان‌غربی واقع شده است. هدف از انجام این پژوهش، شناخت بهتر این محوطه با استفاده از دانش نوین و شیوه‌های جدید بررسی در باستان‌شناسی بدون کوچک‌ترین دخالت در محوطه است. پرسش مطرح‌شده در این پژوهش درخصوص شناسایی معماری اورارتوها در بخش محوطۀ مسکونی و بخش شرقی قلعه است. این پژوهش با استفاده از روش مغناطیس‌سنجی به شناسایی ساختارهای زیرسطحی محوطۀ باستانی قلعه‌بسطام پرداخته است. به این‌منظور داده‌های مغناطیس‌سنجی در محدودۀ موردنظر برداشت‌ شده و پس از تصحیحات لازم روی داده‌ها، نقشه‌های آنومالی مغناطیسی تهیه گردید. نقشه‌های حاصل از بررسی مغناطیس‌سنجی و داده‌های به‌دست‌آمده از گمانه‌های باستان‌شناسی نشان‌دهندۀ وجود ساختارهای معماری منظم و متراکم در بخش محلۀ مسکونی است. فضاهای معماری درجهت شرقی-غربی و در امتداد هم گسترش یافته‌اند و از قطعات سنگ در ابعاد بزرگ و متوسط با ملات گِل در ساخت آن‌ها استفاده شده است. ساختار معماری در بخش شرقی شامل بناهای تک‌واحدی است که احتمالاً برای استفادۀ طبقات پایین جامعه بوده است. در جنوب قلعه بقایای لایه‌های خاکستر و کف سنگ‌فرش به‌دست آمده که نشان‌دهندۀ وجود لایه‌های استقراری اورارتویی است و در سمت غرب قلعه در امتداد رودخانۀ آغ‌چای بخشی از بقایای کانال آبرسانی دیده می‌شود که نشان‌دهندۀ استفاده ساکنان از این کانال جهت تأمین آب قلعه است که از قطعات سنگ با ملات گِل و آهک ساخته شده است.
واژه‌های کلیدی: باستان‌شناسی شمال‌غرب، هزارۀ اول قبل‌ازمیلاد، اورارتو، قلعه‌بسطام، مغناطیسی‌سنجی
متن کامل [PDF 1207 kb]   (75 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1399/2/19 | پذیرش: 1399/4/9 | انتشار: 1399/6/10



XML     Print



سال 4، شماره 12 - ( 6-1399 ) برگشت به فهرست نسخه ها