[Home ] [Archive]   [ فارسی ]  
:: Main :: About :: Current Issue :: Archive :: Search :: Submit :: Contact ::
:: year 3, Issue 7 (5-2019) ::
Parseh J Archaeol Stud 2019, 3(7): 95-114 Back to browse issues page
Formation, Development and Collapse of Ujan Islamic City, According to Comparative Studies on Sources and Archaeological Excavations
Rahim Velayati 1, Hamid Karamipour2, Farzaneh Saadati Rad3
1- Assistant Professor, Department of Archaeology, University of Tehran, Tehran, Iran. , velayati@ut.ac.ir
2- Assistant Professor, Department of History, University of Tehran, Tehran, Iran.
3- M. A. Student of Archaeology, Department of Archaeology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
Abstract:   (6217 Views)
Ujan covers about 90 hectare area, where locates 5 Km away from modern Bostan Abad. Earlier construction of the urban center dates to 4-6 AH centuries that coincides to Seljuqs era. It developed during 7 and 8 AH centuries and reached to summit during middle Ilkhanid to Safavid period. It collapsed and destroyed during Qajar period. Here, there is an attempt to study effective elements in formation of Ujan and its consequent function, using descriptive-analytic view and historic research method, based on archaeological-environmental landscape. Finally, it is involved in reasons of collapse of the city. Bibliographic and field studies indicate that construction of the city was for midway positioning. In addition, present paper presents subjects about political and social history, architectural remains, urbanization, cultural remains, and different districts of the city including cemetery and administrative center. 
Keywords: Ujan, Seljuqid, Ilkhanid, Bostan Abad, Urbanization.

Different factors involve and play significant role in formation of urban centers. Emergence and development of Iranian cities followed geographical, social, religious, defensive, administrative, and commercial conditions. Commercial routes and passages were effective and affected factors in formation of urbanization. Investigating such factors is effective in responding to location and reasons of emergence of a given city. Road networks were achievement of development during time, whereas dominated by various political, religious, security, and cultural elements. Reasons of abandonment and collapse of urban centers vary according to strategic and geographical position and function that divide to two natural and human factors. Generally, effective natural factors in abandonment of urban centers include earthquake, shift of rivers’ bed, landslide, drought, and lack of natural defensive barriers. Human factors could accelerate abandonment of an urban center that include remoteness from main routes or even side roads, warfare, disease, administrative policy, lack of enclosures and secure defensive ramparts. Cheap and low quality materials are among other factors that cause collapse of a city. Every urban center have especial function that suggests foundation of the area accordingly; among them are mining cities, ports, industrial cities, administrative-political cities, tourism cities, and etcetera. Understanding factors and elements of formation and development of cities are among the most important discussions since earlier times that attracted scholarships and resulted to different theories and models to analyze urbanization.   

Features of cities during Islamic period
Among features of Islamic urban centers were economic, social, military, and especially religious developments that played effective roles in formation and developments of urban centers even in earlier times. Islamic urbanization related to stability of government too, whereas emergence, development, and collapse of a city related to political circumstances. General studies on maps of Islamic cities indicate that many cities followed similar method and style of urbanization that shows probable common designer and architecture. Scholars also believe that designers and architectures planed maps before construction of buildings and constructed buildings and structures accordingly. In a miniature painting, dated to Babur reign, he points to a map in the hand of a man that designed it (Kiani 1365: 205). Islamic architectural thought in Islamic countries characteristically comprehended principles and generalities of civil programs then involved in details (Othman 1376: 27). In planning cities, there was emphasis on Jami and administrative buildings, where located public buildings in city center for public access. Tendency to privacy and peace in residential areas caused Iranian Islamic cities divide to two public and private parts, similar to pre Islamic urbanization. Bazar complex and extensions was pulses of urban life, where presented public and social activities. Residential area was private part of the city, where rest and peace dominated living atmosphere (Kheir Abadi 1376: 44). One can study urbanization according to different point of view. Scholar such as economists, politicians, historians, geographers, and philosophers investigate the subject from their point of view. There is not certain answer to relations between Islamic view and urbanization and their mutual effect. There are variations in effects on urban spaces and structural characteristics. According to Stern, urban life style followed earlier criteria after Islamic conquests, and it became Islamic in forms and generalities (Razavi 1387: 105-112). Cities are the most genuine center of civilization and cultural treasures, what should be recognized to make possibility to investigate evolutionary history of human life. Therefore, investigating cities that remained from earlier times play significant role in understanding political, social, administrative, economic, and cultural structures of societies that created them (Karimian 1384: 111-121).  Papoli Yazdi, quoting from Hufer, says that city is relation among six aspects: economic structure (variation of activity), social structure (social classes), body structure (public buildings), geographical position, law position, and political life (Papoli Yazdi and Rajabi Sanajerdi 1387: 50).

Ujan, Formation, Flourish and Collapse According to Historic Sources
According to historic sources, Ujan was alive earlier than Ilkhanid period, especially during Seljuq era. It existed as a strategic and important urban center, following different events including earthquakes, and wars; it was only during Ilkhanid period that the city reached to summit and glory. Every given historic city or monument partially imply political, religious, and social conditions that consequently followed political evolution, therefore, emergence cities with architectural nature is among the most important social evolution of Ilkhanid period. Historic city of Ujan was among important Ilkhanid cities (summer residence) at south of modern Bostan Abad, eastern Azerbaijan, where reconstructed during Ghazan reign. Ujan is among the cities that constructed by Ilkhanid rulers, while their Iranian viziers Islamicated new urban centers. Endowed city of Ujan was the summit of flourish in construction of public, martial, and administrative structures, and throne of Ilkhanid princes. 

Investigating Formation, Development and Collapse of Ujan, According to Archaeological Findings
Recognizing location of Ujan was at 1392, according to archaeological surveys at Bostan Abad regions. Historic and geographical descriptions of Ujan, especially Metraghchi’s illustrations remarkably helped to recognize location of the lost city. Site of Qullar, Ashraf Abad village (part of ancient Ujan), at eastern Bank of Ujan Chai River locates at 46-49-25 latitude and 37-35-48 longitude, and 1787 m longitude. Site of Dali Dareh Si locates 1 km away from Qullar (fig. 3). Constructing railway divided the area to two parts, and irrecoverably damaged the site (Velaiati 1385, 1392).  

Urban centers at the routes of main commercial and connecting networks, while potentially interconnected to other major cities or cities that geographically have abundant water sources, have opportunities to develop and survive. Therefore, location of city at commercial roads was highly signified, because made them capable to meet their needs and export their surplus. Urbanization at main roads highly signified and caused to flourish and wealth. By the circumstances, old cities appropriately coped with commercial activities and caused to raise townships and commercial parks next to carvansarai and small residences at ways. Alternatively, new urban centers emerged; among them was Ujan as an important city during Islamic Middle Ages at northwestern Iran, Azerbijan. 
Keywords: Ujan, Seljuqid, Ilkhanid, Bostan Abad, Urbanization.
Full-Text [PDF 996 kb]   (563 Downloads)    
Type of Study: Research | Subject: Special Archeology
Received: 2019/07/23 | Accepted: 2019/07/23 | Published: 2019/07/23
1. - آجورلو، بهرام (1395). «گزارش کاوش محوطۀ ارک علیشاه تبریز»، تهران: بایگانی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی. پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشرنشده).
2. - آجورلو، بهرام (1396). «گزارش کاوش ربع‌رشیدی تبریز»، تهران: بایگانی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی. پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشرنشده).
3. - امیر‌احمدی، بهرام (1370). «اوجان (قسمت اول)». رشد آموزش جغرافیا. شمارۀ 25 و 26. صص: 53-49.
4. - اولیاء‌چلبی، محمد‌ظلی بن‌درویش (1314). اولیاء‌چلبی سیاحتنامه‌سی. استانبول: اقدام مطبع‌سی.
5. - پاپلی‌یزدی، حسین؛ و رجبی‌سناجردی، حسین (1387). نظریه‌های شهر و پیرامون. تهران: سمت.
6. - ترابی‌طباطبائی، جمال (1355). آثار باستانی آذربایجان. ج۲، تبریز، نشر ترابی‌طباطبایی.
7. - توحیدی، فائق (1378). فن و هنر سفالگری، تهران، انتشارات سمت.
8. - توحیدی، فائق؛ کبیری، احمد؛ و مهریار، محمد (1365). «بررسی و پیگردی برج و باروی ارگ شهر قدیم سلطانیه». اثر. شمارۀ 12، 13 و 14. سازمان ملی حفاظت از آثار باستانی ایران. صص: 264-209.
9. - حسینی، غیاث‌الدین (خواندمیر)، (1362). حبیب‌السیر فی اخبار افراد بشر. جلد 4، تصحیح: محمد دبیر سیاقی، مقدمه: جلال‌الدین همایی، تهران: نشر خیام.
10. - خانعلی، حمید (1392). «مطالعۀ آثار دورۀ اسلامی شهرستان کوثر استان اردبیل براساس بررسی باستان‌شناسی منطقه». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد. باستان‌شناسی. دانشگاه تربیت‌مدرس (منتشرنشده).
11. - خواند‌میر (1333). حبیب‌السیر فی‌اخبار افراد بشر. جلد 4. تصحیح محمد دبیر‌سیاقی. مقدمۀ جلال‌الدین همایی، تهران: نشر خیام.
12. - خیرآبادی، مسعود (1376). شهرهای ایران. ترجمۀ حسین حاتمی‌نژاد و عزت‌الله مافی، مشهد: انتشارات مهشید.
13. - رضوی، ابوالفضل (1387). «نگرشی بر حیات شهری در ایران دوران اسلامی (از آغاز تا قرن هفتم ه‍.ق.)». مجلۀ پژوهش‌های تاریخی دانشگاه سیستان و بلوچستان. صص: 134-105.
14. - زیاری، کرامت‌الله (1382). «تأثیر فرهنگ در ساخت شهر (با تأکید بر فرهنگ اسلامی)». مجلۀ جغرافیا و توسعه. دورۀ 1. شمارۀ 2. صص: 105-95.
15. - سرافراز، علی‌اکبر (1361). «گزارش کاوش در محوطه مسجدجامع علیشاه در تبریز». تهران: آرشیو سازمان میراث‌فرهنگی کشور (منتشرنشده).
16. - سلطان‌زاده، حسین (1365). مقدمه‌ای بر تاریخ شهر و شهرنشینی در ایران. تهران: نشر آبی.
17. - سلطان‌زاده، حسین (1372). «تاًثیر اسلام در ساخت شهر». مجلۀ معماری شهرسازی. شمارۀ 25. صص: 52-37.
18. - عثمان .محمدعبد‌الستار (1376). مدینۀ اسلامی. تهران: انتشارات امیرکبیر.
19. - کامبخش‌فرد، سیف‌الله (1380). آثار تاریخی ایران. تهران: نشرمؤسسۀ تعاون سازمان میراث‌فرهنگی تهران.
20. - کریمیان، حسن (1384). «ضرورت بهره‌گیری از تئوری‌های جدید در تحلیل ساختار فضایی بافت‌های کهن». مجلۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم‌انسانی دانشگاه تهران. دورۀ 56. شمارۀ 172. صص: 121-111.
21. - پطروشفسکی، ایلیا پاولوویچ (1357). کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول. ترجمۀ کریم کشاورز، تهران: نیل.
22. - کی‌نژاد، محمدعلی؛ و بلالی اسکویی، آزیتا (1390). بازآفرینی ربع رشیدی براساس متون تاریخی. نشر متن.
23. - کیانی، محمد‌یوسف (1365). نظری اجمالی به شهر و شهرنشینی در ایران. تهران: انتشارات ارشاد اسلامی.
24. - کیانی، محمد‌یوسف (1393). تاریخ هنر معماری ایران در دورۀ اسلامی. تهران: انتشارات سمت.
25. - گروبه، ارنست. ج (1384). سفال اسلامی. جلد هفتم از گزیدۀ ده‌جلدی مجموعه هنرهای اسلامی. گردآوری ناصر خلیلی. ترجمۀ فرناز حائری، تهران، نشر کارنگ.
26. - لسترنج، گی (1377). جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی. ترجمۀ عرفان، تهران: نشر علمی و فرهنگی.
27. - مستوفی، حمدالله (1362). نزهه‌القلوب. به‌اهتمام و تصحیح گای لیسترانج، تهران: نشر دنیای کتاب.
28. - مطراقچی، نصوح (1379). بیان منازل. ترجمه و تعلیق رحیم رئیس‌نیا، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی کشور.
29. - معصومی، غلامرضا (1383). تاریخچه علم باستان‌شناسی. تهران: انتشارات سمت.
30. - همدانی، خواجه رشیدالدین فضل‌الله (1388). تاریخ مبارک غازانی. به‌تصحیح کارل یان، تهران: نشر پرسش.
31. - هویدا رحیم (1354). «معرفی شهر تاریخی گمشدۀ اوجان». مجلۀ بررسی‌های تاریخی. شمارۀ 59، صص: 111-142.
32. - ورجاوند، پرویز (1366). کاوش رصدخانه مراغه. تهران: امیرکبیر.
33. - وصاف‌الحضره (1338). تاریخ وصاف: در احوال سلاطین مغول. تهران: نشر ابن‌سینا.
34. - شیرازی، فضل‌الله (1338). وصاف الحضره. تاریخ وصاف: در احوال سلاطین مغول. تهران: نشر ابن‌سینا.
35. - ولایتی، رحیم (1395). «گزارش بررسی باستان‌شناسی منطقۀ بستان‌آباد». مرحلۀ دوم، با همکاری: سازمان میراث‌فرهنگی و صنایع‌دستی و گردشگری استان آذربایجان شرقی و مؤسسۀ باستان‌شناسی دانشگاه تهران (منتشر نشده).
36. - ولایتی، رحیم، (1396). «کاوش و گمانه‌زنی به‌منظور تعیین عرصه و پیشنهاد حریم شهر تاریخی اوجان-بستان آباد». آذربایجان شرقی (چاپ نشده).
37. - ولایتی، رحیم (1385). «گزارش بررسی باستان‌شناسی منطقۀ بستان‌آباد. مرحلۀ اول، با همکاری سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان آذربایجان‌شرقی و مؤسسۀ باستان‌شناسی دانشگاه تهران، تهران: بایگانی پژوهشکدۀ باستان‌شناسی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی (منتشرنشده).
38. - ولایتی، رحیم (1392). «گزارش بررسی باستان‌شناسی منطقۀ بستان‌آباد. مرحلۀ دوم، با همکاری سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌‌دستی و گردشگری استان آذربایجان‌شرقی و مؤسسۀ باستان‌شناسی دانشگاه تهران، تهران: بایگانی پژوهشکدۀ باستان‌شناسی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی (منتشرنشده).
39. - ولایتی، رحیم (1393). «گزارش بررسی باستان‌شناسی منطقۀ بستان‌آباد. مرحلۀ سوم، با همکاری سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان آذربایجان‌شرقی و مؤسسۀ باستان‌شناسی دانشگاه تهران، تهران: بایگانی پژوهشکدۀ باستان‌شناسی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی (منتشرنشده).
40. - ویلسن‌آلن، جیمز (1383). سفالگری اسلامی. مجموعه آثار هنر اسلامی جلد8. ترجمۀ مهناز شایسته‌فر، تهران: انتشارات مؤسسۀ مطالعات هنر اسلامی.
41. - یوسفی‌فر، شهرام (1385). «بررسی ویژگی‌ها و مؤلفه‌های تاریخی مفهوم شهر در سده‌های میانۀ تاریخ ایران». مجلۀ فرهنگ. شمارۀ 60. صص: 263-304.
43. - Fehervari, G., (1973). Islamic pottery A comprehensive staudy based on the Barlow collection. faber & faber limited.
44. - Fehervari, G., (2000). Ceramics of the Islamic world, In the Tareq Rajab museum.London- New York, l. B Tauris Publishers.
45. - DeMorgan, J., (1905). “Recherches au Talych Persaen. 1901. In Necropoles des ages du Bronye et du fer”. MDP. VIII. pp: 251-345.
46. - Kroll, S., (1984). “Archaologische fundplateze in Iranisch-ost-Azarbaidjan”. AMI. 17. pp:13-135.
Send email to the article author

Add your comments about this article
Your username or Email:


XML   Persian Abstract   Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Velayati R, Karamipour H, Saadati Rad F. Formation, Development and Collapse of Ujan Islamic City, According to Comparative Studies on Sources and Archaeological Excavations. Parseh J Archaeol Stud. 2019; 3 (7) :95-114
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-162-en.html

Rights and permissions
Creative Commons License This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
year 3, Issue 7 (5-2019) Back to browse issues page
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.17 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4361