:: سال 2، شماره 6 - ( 12-1397 ) ::
سال 2 شماره 6 صفحات 85-102 برگشت به فهرست نسخه ها
مطالعۀ آثار یافت شدۀ سده‌های میانی دورۀ اسلامی تپۀ امیرشارلق براساس نخستین فصل کاوش باستان‌شناسی
محمدابراهیم زارعی1، مهناز شریفی2
1- استاد گروه باستان‌شناسی دانشگاه بوعلی سینا ، mohamadezarei@yahoo.com
2- استادیار گروه باستان‌شناسی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری
چکیده:   (5555 مشاهده)
محوطۀ امیرشارلق در دهستان حسین‌آباد بخش میامی شهرستان شاهرود در بخش انتهای شمال‌شرقی استان سمنان در مجاورت استان گلستان و 220 کیلومتری شمال‌شرقی شاهرود قرار دارد. راه بزرگ خراسان که بخشی از شرق را به غرب ارتباط می‌داد و معبر مهاجرین و کاروانیان بود در همین شاهراه قرار گرفته است. شواهد به‌دست آمده از دَه‌ها تپۀ باستانی ما را با این واقعیت روبه‌رو می‌کند که این مسیر از دیرباز در مسیر راه تجاری و اقتصادی ابریشم به گرگان و خراسان بزرگ قرار داشته و سه استان سمنان، گرگان و خراسان را به‌هم پیوند می‌دهد. در حقیقت اهمیت محوطۀ امیرشارلق در این است که در مسیر جادۀ خراسان بزرگ قرار گرفته است. منطقۀ شمال‌شرق ایران در دوران اسلامی شاهد تحولات و رخدادهای سیاسی-فرهنگی متعددی بوده است. از این‌رو بررسی منطقه و کاوش‌های باستان‌شناسی در آن می‌تواند در شناخت تعاملات و تولیدات فرهنگی منطقه سودمند واقع شود. این نوشتار به بررسی و مطالعۀ یافته‌های تپۀ امیرشارلق و مطالعات تطبیقی با دیگر محوطه‌های همزمان، برای روشن ساختن تعاملات فرهنگی منطقه‌ای می‌پردازد. نتایج کاوش‌های باستان‌شناسی در منطقه نشان داد که بیشترین برهمکنش‌های فرهنگی با منطقۀ خراسان بوده است. در هنر سفالگری تأثیرات سنت‌های فرهنگی نیشابور به‌شدت در سفالینه‌های امیرشارلق دیده می‌شود. سفالینه‌های این محوطه از نظر نقش و تکنیک از تنوع بسیاری برخوردارند. همچنین استقرار در این محوطه مربوط به مردمان کوچ‌نشین بوده است؛ زیرا شواهد معماریِ برجا و ثابت در این محوطه به‌دست نیامده است.
واژه‌های کلیدی: منطقۀ شمال‌شرق، امیرشارلق، شهرستان شاهرود، دورۀ سلجوقی.
متن کامل [PDF 2674 kb]   (432 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1398/1/25 | پذیرش: 1398/1/25 | انتشار: 1398/1/25
فهرست منابع
1. - دارک، ک (1387). مبانی نظری باستانشناسی. ترجمۀ کامیار عبدی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
2. شریفی، مهناز (1386). «گزارش کاوش‌های باستان‌شناسی امیر شارلق». آشیو پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشر نشده).
3. - کریمی، فاطمه؛ و کیانی، محمدیوسف (1364). هنر سفالگری دورۀ اسلامی ایران. وزارت ارشاد اسلامی.
4. - کیانی، محمدیوسف (1379). پیشینۀ سفال و سفالگری در ایران. نسیم دانش.
5. - مورگان، پیتر (1384). سفال خمیرسنگی ایرانی دورۀ سلجوقی، انواع و تکنیک‌ها، سفال ایرانی. گردآوری: ارنست گروبه، نشر کارنگ.
6. مرتضایی، محمد (1391). سفالینه‌های جرجان. دانشنامۀ گرگان.
7. - ویلسون، اوا، (1380). طرح‌های اسلامی. ترجمۀ محمدرضا ریاضی، تهران: انتشارات سمت.
9. - Brend, B. (1991). Islamic Art, British Museum Press.
10. - Grube, E. (1976). Islamic pottery of the eighth to the fifteen century in the keir collection. 7-
11. - Kervran, M. (1979). Une sucrerie Depoque Islamique sur La Rive Droite Du chaour A suse. Delegation Archeologique Francaise en Iran.
12. - Kervran, M. L. (1977). Niveaux islamiques Du secteur oriental ,Delegation Archeologique Francasen Iran. Association Paleorient.
13. - Kervran, M. L. (1984). Niveaux islamiques Du secteur oriental, Delegation Archeologique Francasen Iran, Association paleorient.
14. - Rouse, I. (1960). “The classification of artifacts in Archaeology”. American Antiquity, 25: 13-23.
15. - Talbot, R. (1991). Islamic Art. Thames and Hudson, Reprinted.
16. - Sinopoli, C. M. (1991). Approaches to Archaeological Ceramics. Newyork: plenum Press13.
17. - Wilkinson, C. (1963). Iranian ceremics An Asia House Gallery publication.
18. -Wilkinson, C. (1973). Nishapur:Pottery of the Early Islamic Peiod. Printed the Metropolitanmuseum of Art.



XML   English Abstract   Print



سال 2، شماره 6 - ( 12-1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها