[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 5، شماره 15 - ( 3-1400 ) ::
سال 5 شماره 15 صفحات 57-71 برگشت به فهرست نسخه ها
تحلیل الگوهای استقراری عصر مس‌وسنگ در دشت سیلاخور با استفاده از تحلیل‌های GIS
علی منادی1، حمیدرضا ولی‌پور2، امیرصادق نقشینه3
1- دانشجوی دکتری گروه باستان‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2- دانشیار مدعو گروه باستان‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران و عضو هیأت علمی گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران ، h_valipour@sbu.ac.ir
3- استادیار مدعو گروه باستان‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران و عضو هیأت علمی گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
چکیده:   (10631 مشاهده)
عصر مس‌وسنگ ازجمله ادوار دارای اهمیت پیش‌ازتاریخ ایران است. تحولات این دوره در زاگرس‌مرکزی در ادامۀ دورۀ نوسنگی ظهور نموده است. از مناطق مهم زاگرس‌مرکزی که دارای استقرارگاه‌های زیادی در رابطه با عصر مس‌وسنگ بوده، دشت سیلاخور در شمال لرستان است. با وجود غنای فرهنگی دشت سیلاخور در عصر مس‌وسنگ، تاکنون مطالعۀ هدفمندی به‌منظور روشن نمودن وضعیت مس‌وسنگ این ناحیه صورت نگرفته است. در این راستا، به‌منظور روشن شدن الگوهای استقراری عصر مس‌وسنگ دشت سیلاخور، این مطالعه که چکیده‌ای از بررسی‌های باستان‌شناسی احمد پرویز و مطالعات هدفمند نگارندگان است، ارائه می‌گردد. نگارندگان در این پژوهش سعی در یافتن پاسخ پرسش‌های ذیل داشته‌اند: الگوهای استقراری دشت سیلاخور در عصر مس‌وسنگ به چه صورت بوده است؟ تغییرات الگوهای استقراری در ادوار قدیم، میانی و جدید عصر مس‌وسنگ دشت سیلاخور را چگونه می‌توان تحلیل نمود؟ به‌نظر می‌رسد چند عامل منابع آبی، ارتفاع از سطح دشت سیلاخور و راه‌های ایلات در شکل‌گیری استقرارگاه‌های این ناحیه در عصر مس‌وسنگ مؤثر بوده‌اند. بررسی‌ها و مطالعات انجام‌شده در این دشت تاکنون 80 محوطۀ باستانی را در رابطه با عصر مس‌وسنگ نشان داده است. برخی از این محوطه‌ها دارای هر سه دورۀ قدیم، میانی و جدید عصر مس‌وسنگ هستند. اطلاعات مکانی گردآوری‌شده در این پژوهش، از روش مطالعات علم GIS و با اجرا شدن در نرم‌افزار ArcGIS 10.3 مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. مبنای این مطالعات، فاصلۀ هر محوطۀ استقراری با نزدیک‌ترین رودخانه و سطح ارتفاع آن نسبت به دشت سیلاخور است. این نقشه‌ها در هر سه دورۀ قدیم، میانی و جدید عصر مس‌وسنگ دشت سیلاخور اجرا شده‌اند.
واژه‌های کلیدی: زاگرس‌مرکزی، دشت سیلاخور، عصر مس‌وسنگ، الگوی استقراری، GIS.
متن کامل [PDF 1253 kb]   (6352 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1399/9/15 | پذیرش: 1399/10/27 | انتشار: 1400/2/10
فهرست منابع
1. - ایزدپناه، حمید، (1376). آثار باستانی و تاریخی لرستان. جلد 2، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
2. - بهرامی، محمد؛ و فاضلی‌نشلی، حسن، (1395). «مروری بر وضعیت باستان‌شناسی درۀ خرم‌آباد در دورۀ نوسنگی و مس‌وسنگ». مجلۀ پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، دورۀ 6، شمارۀ 10، صص: 46-27.
3. - پرویز، احمد، (1385). «بررسی و شناسایی شهرستان بروجرد». خرم‌آباد: بایگانی میراث‌فرهنگی استان لرستان (منتشرنشده).
4. - جانجان، محسن؛ بیک‌محمدی، خلیل‌الله؛ و بیک‌محمدی، نسرین، (1393). «بررسی تغییرات فرهنگی و زیست‌محیطی از دورۀ مس‌وسنگ تا پایان عصرآهن مبنتی‌بر الگوهای استقراری (برپایۀ بررسی باستان‌شناختی در بخش زند-ملایر)». مجموعه مقالات همایش واکاوی پنجاه سال باستان‌شناسی ملایر، همدان: اداره کل میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، صص: 232-215.
5. - داوودی، داوود، (1385). «بررسی شناسایی و مستندسازی آثار باستانی شهرستان الشتر (دهستان‌های فیروزآباد، یوسفوند و قلعه‌مظفری». خرم‌آباد: بایگانی ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان لرستان (منتشرنشده).
6. - داوودی، داوود، (1386). «بررسی و شناسایی و مستندسازی آثار باستانی شهرستان الشتر (دهستان دوآب)». خرم‌آباد: بایگانی ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان لرستان (منتشرنشده).
7. - رنفریو، کالین؛ و بان، پل، (1390). مفاهیم بنیادی در باستان‌شناسی. ترجمۀ اکبر پورفرج و سمیه عدیلی، تهران: انتشارات سمیرا.
8. - ساعد‌موچشی، امیر؛ نیکنامی، کمال‌الدین؛ مشکور، مرجان؛ فاضلی‌نشلی، حسن؛ و فیروزمندی‌شیره‌جین، بهمن، (1390). «گاه‌نگاری نسبی و مطلق تپۀ کلنان بیجار: محوطه‌ای متعلق ‌به دورۀ مس‌وسنگ میانه در غرب ایران». مجلۀ پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، دورۀ 1، شمارۀ 1، صص: 56-31.
9. - سالنامۀ آمارهای جمعیتی استان لرستان، (1399). سالنامۀ آماری ثبت احوال استان لرستان. خرم‌آباد: ادارۀ کل ثبت‌احوال استان لرستان.
10. - سعیدی‌هرسینی، محمدرضا، (1385). «بررسی و تحلیل داده‌های باستان‌شناختی حوضۀ رودخانۀ گاماسیاب در دوران نوسنگی». رسالۀ دکتری باستان‌شناسی، دانشکدۀ علوم‌انسانی، دانشگاه تربیت‌مدرس (منتشرنشده).
11. - عبدالهی، مصطفی؛ و سرداری‌زارچی، علیرضا، (1392). «شرق زاگرس‌مرکزی در دورۀ نوسنگی بر‌اساس کاوش‌های باستان‌شناسی تپۀ قلاگپ». مجلۀ پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، دورۀ 3، شمارۀ 4، صص: 138-117.
12. - علیزاده، عباس، (1383). تئوری و عمل در باستان‌شناسی. چاپ دوم، تهران: انتشارات سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری.
13. - گاراژیان، عمران؛ عادلی، جلال؛ و پاپلی‌یزدی، لیلا، (1384). «الگوی استقرار در دشت خاوه و منطقۀ میربگ زاگرس‌مرکزی براساس بررسی‌های باستان‌شناختی منطقه». مجلۀ پیام باستان‌شناس. شمارۀ 4، صص: 48-21.
14. - منادی، علی، (1399). «تحلیل الگوهای استقراری عصر مس‌وسنگ در دشت سیلاخور». رسالۀ دکتری باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، تهران (منتشرنشده).
15. - مترجم، عباس؛ و الماسی، طیبه، (1392). «بررسی تغییرات فرهنگی دشت کنگاور از دورۀ مس سنگ تا پایان عصرمفرغ براساس مدل‌های استقراری». مجلۀ پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران. دورۀ 3، شمارۀ 5، صص: 62-51.
16. - مترجم، عباس؛ و شریفی، مهناز، (1393). «تحلیلی بر کارکرد و ماهیت نماد کالاها (توکن) و پیکرک‌های گلی در دورۀ مس و سنگی تپه‌قشلاق تالوار، کردستان». مجلۀ پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، دورۀ 4، شمارۀ 7، صص: 46-27.
17. - مترجم، عباس؛ و شریفی، مهناز، (1397). «فرآیند گذار از دشت‌های فرهنگی نوسنگی جدید به مس‌وسنگ قدیم در پسکرانه‌های شرق زاگرس‌مرکزی». مجلۀ پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران. دورۀ 8، شمارۀ 16، صص: 102-83.
18. - مظاهری، خداکرم؛ و علی‌بیگی، سجاد، (1393). «بررسی مسأله پیدایش ساغرهای سفالی اوایل عصرآهن در تپه‌گوران، دره هلیلان». مجلۀ پیام باستان‌شناس، سال 11، شمارۀ 22، صص: 26-15.
19. - نیکنامی، کمال‌الدین؛ میرقادری، محمدامین؛ و گراوند، مرتضی، (1396). «غاربتخانه: شواهدی نو از جوامع کوچرو در زاگرس‌مرکزی از نیمۀ هزارۀ چهارم پ.م تا پایان عصر مفرغ-کوهدشت، لرستان». مجلۀ پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، دورۀ 7، شمارۀ 1، صص: 64-47.
20. - واندنبرگ، لویی، (1379). باستان‌شناسی ایران‌باستان. ترجمۀ عیسی بهنام، چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
21. - ویت، مری.م.؛ و دایسون، رابرت هنری، (1382). گاهنگاری ایران از حدود هشت هزار سال تا دو هزار پیش از میلاد. ترجمۀ اکبر پورفرج و احمد چایچی‌امیرخیز، کرمان: انتشارات نسل باران.
22. - هول، فرانک، (1382). «موضوع‌ها و مشکلات باستان‌شناسی ایران». در: باستان‌شناسی غرب ایران. ترجمۀ زهرا باستی، تهران: انتشارات سمت، صص: 49-25.
24. - Goff Mead, C., (1971). “Luristan before the Iron age”. IRAN, Vol. 9, Pp: 131-152.
25. - Gopnik, H., (2011). “The Median Citadel of Godin Period II”. In: On the High Road, the History of Godin Tape, Iran. Ontario: Royal Ontario Museum.
26. - Henrickson, E. F., (1983). “Ceramic Styles and Cultural Interaction in the Early and Middle Chalcolithic of Central Zagros”. Iran Doctoral Dissertation, Toronto: department of anthropology university of Toronto.
27. - Hole, F., (2007). “Cycles of Settlement in the Khorramabad Valley in Luristan, Iran”. In: Settlement and Society Essays Dedicated to Robert Mc Cormick Adams. Edited by: Elizabeth C. Stone, Cotsen Institute of Archaeology, University of California, Los Angeles and The Oriental Institute of the University of Chicago, Pp: 63-82.
28. - Howell, R., (1979). “Survey of excavations in Iran: Survey of the Malayer plain David Stronach 1978”. Journal of the British institute of Persian Studies, Iran, Journal of Persian studies, Vol. 17, Pp: 143-159.
29. - Johnson, H. M., (2007). Ideas of Landscape. London: Blackwell publishing.
30. - Kowalewski, S. A., (2008). “Regional Settlement Pattern Studies”. Journal Archaeol Res, Vol. 16, Pp: 225–285.
31. - Meldgaard, J.; Mortensen, P. & Thrane, H., (1963). “Excavations at Tape Guran, Luristan”. Acta Archaeologica, 34, Pp: 97-133.
32. - Rothman, M. S. & Badler, V. R., (2011). “Contact and Development in Godin Period VI”. In: On the High Road, the History of Godin Tape, Iran. Ontario: Royal Ontario Museum.
33. - Stine, S. O., (1940). Old routs in western Iran. New York, Green Wood Press.
34. - Thrane, H., (2001). Excavation at Tepe Guran in Luristan, The Bronze Age & Iron Age Periods. Jutland Archaeologica Society publications. Vol. 38, Moesgaard.
35. - Young, T. C., (1967). “The migration into the Zagros”. IRAN, V, Pp: 1-34.
36. - Young, T. C., (1975). “An archaeological survey of the Kangavar valley”. Proceeding of the 3RD annual symposium on archaeological research in Iran, No. 3, Pp: 23-30.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Monadi A, Valipor H, Nagshineh A. Analysis of Settlement Models of the Chalcolithic Age in Silakhor Plain Using GIS Analysis. Parseh J Archaeol Stud. 2021; 5 (15) :57-71
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-468-fa.html

منادی علی، ولی‌پور حمیدرضا، نقشینه امیرصادق. تحلیل الگوهای استقراری عصر مس‌وسنگ در دشت سیلاخور با استفاده از تحلیل‌های GIS. مطالعات باستان شناسی پارسه. 1400; 5 (15) :57-71

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-468-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
سال 5، شماره 15 - ( 3-1400 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.19 seconds with 29 queries by YEKTAWEB 4333