[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 4، شماره 11 - ( 3-1399 ) ::
سال 4 شماره 11 صفحات 169-188 برگشت به فهرست نسخه ها
مطالعه و شناخت معماری دستکند وَرجوُوی در شهرستان مراغه با نگاهی ویژه بر آرایه‌های معماری
یاسر حمزوی1، مهدی رازانی2
1- استادیار گروه باستان‌سنجی، دانشکدۀ هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران ، y.hamzavi@tabriziau.ac.ir
2- استادیار گروه باستان‌سنجی، دانشکدۀ هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
چکیده:   (1502 مشاهده)
معماری دستکند و زیرزمینی موسوم به «معبد وَرجووی» از بناهای شاخص در گونۀ معماری‌ مذهبی و دستکند در دامنۀ کوه آتش‌فشانی سهند است که در روستای وَرجووی از توابع شهرستان‌ مراغه، استان آذربایجان‌شرقی واقع‌ شده است. در منابع گذشته چندان به آرایه‌ها و تزئینات این اثر توجهی نشده و به‌طور کلی بسیاری از مطالعات پیشین، تکرار اطلاعات نخستین در رابطه با تاریخ، کاربری و حجاری‌های این معماری زیرزمینی هستند. باتوجه به این نکته که درمورد آرایه‌های معماری این مجموعه، تاکنون مطالعات تخصصی صورت نپذیرفته است، وجود تنوع آرایۀ معماری در این بنا، همچنین وجود شواهدی از کاربرد آرایه‌ها با مصالحی به‌جز سنگ در این بنا می‌تواند ازجمله یافته‌های این تحقیق باشد. از این‌رو هدف از ارائۀ این مقاله، بازشناسی و معرفی آرایه‌های معماری دستکند وَرجووی مراغه است که در همین‌راستا پرسش‌هایی از قبیل این‌که: در معماری دستکند وَرجووی به‌غیر از آرایه‌های حجاری‌شده در بدنه‌ها، چه شواهد دیگری از کاربرد آرایه‌ها با مصالح دیگر وجود دارد؟ آرایه‌های نویافتۀ جدید مربوط به چه دوره‌ای هستند؟ چگونه می‌توان ازطریق مطالعه در آرایه‌های معماری، به تدقیق بخشی از تاریخ استفاده و کاربرد بنا دست‌ یافت؟ مطالعات درراستای هدف مقاله براساس بررسی میدانی (کدگذاری و عکاسی از فضاهای معماری و بررسی دقیق و عکاسی از آرایه‌های معماری) و مطالعات کتابخانه‌ای جهت تدقیق اطلاعات به‌دست‌آمده انجام گرفت و در ادامۀ تحلیل محتوا صورت پذیرفت. درنهایت آرایه‌هایی ازقبیل اندودهای پوششی و تزئینی (ملات رنگی) و مقرنس‌کاری و همچنین خوشنویسی ثلث با استفاده از رنگ‌دانه در بنا برای اولین‌بار شناسایی گردید. موارد فوق نشان‌دهندۀ کاربرد بنا در طی دوره‌های مختلف است و می‌توان قدیمی‌ترین آثار و شواهد استفاده از گنبدخانۀ اصلی را در کاربری جدیدش در دورۀ اسلامی، به دورۀ ایلخانی نسبت داد.
واژه‌های کلیدی: مراغه، معماری دستکند، معبد وَرجووی، آرایۀ معماری، کتیبۀ حجاری.
متن کامل [PDF 3441 kb]   (361 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1398/6/26 | پذیرش: 1399/1/19 | انتشار: 1399/3/31
فهرست منابع
1. - ابراهیمی، قادر (1391). «روند شکل‌گیری استقرارگاه‌های کوهستانی عصرآهن در شرق دریاچه ارومیه». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، باستان‌شناسی دانشگاه تهران (منتشرنشده).
2. - ابن حوقل، محمد‌ (1345). صوره‌الارض. ترجمۀ جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
3. - آزاد، میترا؛ و انصاری، مجتبی (1384). «بناهای مذهبی ایران باستان (پیش از اسلام)». مجموعه مقالات نخستین همایش ملی ایران‌شناسی، هنر و باستان‌شناسی، جلد 1، خرداد 1381، تهران: بنیاد ایران‌شناسی، صص: 38-1.
4. - بیگ‌باباپور، یوسف (1388). مزارات، سنگ‌نوشته‌ها و اسناد مراغه. قم: مجمع ذخایر اسلامی.
5. - بیگ‌باباپور، یوسف؛ و غلامیه، مسعود (1390). تاریخ عکاسی در مراغه. قم: مجمع ذخایر اسلامی.
6. - پازوکی، ناصر؛ و شادمهر، عبدالکریم (1384). آثار ثبت‌‌شدۀ ایران در فهرست آثار ملی از سال 1310 الی 1384. تهران: سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری کشور.
7. - دانش‌یزدی، فاطمه (1387). کتیبه‌های اسلامی شهر یزد. یزد: سبحان نور و پایگاه میراث‌فرهنگی شهر تاریخی یزد.
8. - دقتی‌نجد، میثم (1390). «شاهد مهر؛ بازشناسی معبد مهر مراغه». مجلۀ منظر، شمارۀ 14، صص: 63-60.
9. - رازانی، مهدی؛ و حمزوی، یاسر (۱۳۹۷). «ساختارشناسی ملات‌های تاریخی در آرایه‌های معماری و اندود داخلی معبد صخره‌ای وَرجووی مراغه، ایران». پژوهۀ باستان‌سنجی، سال ۴، شمارۀ 2، صص: ۲۱-۳۳.
10. - رازانی، مهدی؛ امین‌امامی، سید‌محمد؛ و باغبانان، علی‌رضا (1395). «تحلیل گونه‌شناسی معماری صخره‌ای دامنۀ کوه آتش‌فشانی سهند». پژوهش‌های ایران‌شناسی، سال 6، شمارۀ 2، صص: 20-1.
11. - زین‌الدین، ناجی (1393). دانشنامۀ خطوط اسلامی. ترجمۀ حمید فرهمند‌بروجنی، اصفهان: گلدسته.
12. - شجاعدل، نادره؛ و علیپور، نسیم (1384). «پیشینۀ مهرپرستی و نیایشگاه مهر وَرجووی مراغه». تاریخ‌پژوهی، شماره‌های 24 و 25، صص: 54-44.
13. - شکاری‌نیری، جواد (1385). «امامزاده معصوم وَرجووی مراغه معبد مهرپرستی ایرانی و نشان‌ها در معابد اروپایی». مجلۀ مطالعات ایرانی، شمارۀ 10، صص: 126-109.
14. - عباسی، حیدر (1383). چاقیریلمامیش قوناقلار. چاپ دوم، تهران: نشر اوحدی.
15. - عمرانی، بهروز؛ و مرادی، امین (1397). «نقدی بر ماهیت میترائیسم معبد مراغه با رویکرد مطالعات آسیای‌مرکزی». سومین همایش بین‌المللی معماری دستکند، همدان: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی کشور.
16. - کبری، فاطمه (1386). «پیشینۀ کیش مهر در منطقۀ آذربایجان‌شرقی». دو فصلنامۀ علامه، شمارۀ 13، صص: 370-345.
17. - محمدخانی، کورش (1397). مصاحبۀ الکترونیکی (25/11/1397).
18. - مخلصی، محمدعلی (1371). فهرست بناهای تاریخی آذربایجان. تهران: سازمان میراث‌فرهنگی.
19. - مروارید، یونس (1360). مراغه (افرازه‌رود) ازنظر اوضاع طبیعی، اجتماعی اقتصادی و تاریخی. تهران: چاپخانۀ آرین.
20. - مقدسی، ابوعبدالله محمد (1361). احسن‌التقاسیم فی معرفه‌الاقاسیم. ترجمۀ علینقی منزوی، تهران: شرکت مؤلفان و مترجمان ایران.
21. - مهدی‌زاده، بهزاد؛ و ناصری، حسین (1394). «بناهای وقفی مراغه در دورۀ ایلخانی با نگاهی نو به مجموعه وقفی رصدخانه». میراث جاویدان، شمارۀ 89، صص: 49-72.
22. - ناصری‌صومعه، حسین؛ فیروزمندی شیره‌جین، بهمن؛ و سعادتی، محسن (1394). «مطالعه و بررسی باستان‌شناختی گؤیجه‌قلعه مراغه». مطالعات باستان‌شناسی، دورۀ 7، شمارۀ 1، صص: 165-147.
23. - نوبخت، محمدباقر (1392). روش تحقیق پیشرفته. تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.
24. - همایون، غلامعلی (1356). «روستای تاریخی کندوان». بررسی‌های تاریخی، سال 12، شمارۀ 69، صص: 216-155.
25. - ورجاوند، پرویز (1351). «نیایشگاه مهری یا امامزاده معصوم وَرجووی». بررسی‌های تاریخی، شمارۀ 42، صص: 100-89.
26. - ورجاوند، پرویز (1389). «نیایشگاه مهری یا امامزاده معصوم وَرجووی». ماهنامۀ حافظ، شمارۀ 69، صص: 16-15.
27. - یاقوت‌حموی (1380). معجم‌البلدان. ترجمۀ علینقی منزوی، جلد اول، تهران: نشر سازمان میراث‌فرهنگی کشور.
29. - Akasoy, A.; Burnett, C. S. & Yoeli-Tlalim, R., (2011). Islam and Tibet: interactions along the musk routes. Ashgate Publishing, Ltd.
30. - Kleiss, W., (1973). “Planaufnahman Urartaischer Burgen in Iranisch Azarbaidjan imjahre 1972”. Archologische Mitteilungen aus Iran, Neue Folge 6, Pp: 7-80.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Hamzavi Y, Razani M. A Study of the Troglodytic Architecture of Varjuy Rocky Temple in Maragheh, with a Special Look at Architectural Decorations. Parseh J Archaeol Stud. 2020; 4 (11) :169-188
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-193-fa.html

حمزوی یاسر، رازانی مهدی. مطالعه و شناخت معماری دستکند وَرجوُوی در شهرستان مراغه با نگاهی ویژه بر آرایه‌های معماری. مطالعات باستان شناسی پارسه. 1399; 4 (11) :169-188

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-193-fa.html



سال 4، شماره 11 - ( 3-1399 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.24 seconds with 29 queries by YEKTAWEB 4286