[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 3، شماره 7 - ( 3-1398 ) ::
جلد 3 شماره 7 صفحات 161-176 برگشت به فهرست نسخه ها
تحلیل محتوایی کتیبه‌های قرآنیِ مساجد جامع گوهرشاد مشهد و حکیم اصفهان
ابوالفضل عبدالهی‌فرد*1، منظربانو اولادقباد2، شهریار شکرپور1
1- عضو هیأت علمی گروه هنرهای اسلامی، دانشکدۀ هنرهای صناعی-اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
2- دانشجوی کارشناسی‌ارشد هنرهای اسلامی، دانشکدۀ هنرهای صناعی-اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
چکیده:   (1747 مشاهده)
در ادوار اسلامی، مسجد به‌عنوان شاخص معماری شناخته شده و دارای جایگاه ویژه‌ای است. معماری مساجد با تزییناتی همراه بود، و به مرور مملو از مفاهیمی شد که سرشار از عناصر معنایی و تزیینی در معماری اسلامی است. این تزیینات کتیبه‌ای با مضامین گوناگون قرآنی، دعایی، تاریخی و اسماءالهی و اسماء ائمه با تکنیک‌هایی نظیر کاشی‌کاری، آجرکاری و گچبری اجرا شده‌اند. تحلیل مضامین و همچنین بررسی تفاوت‌ها و شباهت‌های مضمونی کتیبه‌های دو مسجد از اهداف این مقاله است. پرسش‌های پژوهش عبارتنداز: چه مفاهیمی در کتیبه‌های قرآنی مساجد گوهرشاد مشهد و حکیم اصفهان به لحاظ بستر‌های سیاسی و مذهبی دو دوره مطرح می‌باشد؟ افتراق و اشتراکات کتیبه‌ها در چه زمینه‌هایی است؟ نتایج پژوهش نشان می‌دهد به‌دلیل اختلاف مذهب در این دو دوره (تیموریان و صفویان) بیشتر کتیبه‌هایی که در گوهرشاد مشهد (تیموریان) نگارش یافته به مسائلی کلی و اصولی دین اسلام از جمله مسئله توحید و یگانگی خداوند، معاد یا مسائل کلی از این‌دست پرداخته شده است؛ ولی در کتیبه‌های مسجد حکیم ضمن پرداختن به آیاتی در این‌خصوص، آیات، سوّر و احادیثی درمورد اهل بیت؟عها؟‌ نیز دیده می‌شود. در کتیبه‌های مسجد گوهرشاد، خط ثلث بیشترین کاربرد را از میان خطوط دیگر داشته و نقوش ختایی، اسلیمی همزمان در تزیینات این بنا، نقش مهمی ایفا کرده‌اند. در مسجد حکیم اصفهان، خط شاخص در کتیبه‌نگاری، کوفی (بنایی، معقلی) است و اکثر کتیبه‌ها به‌همین خط نگارش شده‌اند. سوره‌های توبه، اسراء، جمعه، دهر، اخلاص و آیۀ‌الکرسی، از جمله سوره‌های مشترک میان این دو مجموعه است. با این‌که دو مسجد گوهرشاد مشهد و حکیم اصفهان در ساختار ساختمانی و محتوای کتیبه‌ها، دارای اشتراکاتی هستند، اما غنای تزیینی و کتیبه‌های قرآنی مسجد گوهرشاد بیشتر از مسجد حکیم می‌باشد. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی-تحلیلی محتوا بوده و گردآوری اطلاعات ازطریق مطالعات کتابخانه‌ای، مشاهده‌ی آثار جمع‌آوری و میدانی می‌باشد.
واژه‌های کلیدی: هنر تیموری، هنر صفوی، مسجدگوهرشاد مشهد، مسجدحکیم اصفهان، کتیبه‌های قرآنی.
متن کامل [PDF 1096 kb]   (358 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: ۱۳۹۸/۵/۱ | پذیرش: ۱۳۹۸/۵/۱ | انتشار: ۱۳۹۸/۵/۱
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Shekarpour S, Oladghobad M, Abdollahifard A. Content analysis of Quran inscriptions in Goharshad mosque of Mashhad and Hakim mosque in Isfahan. Parseh J Archaeol Stud. 2019; 3 (7) :161-176
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-165-fa.html

عبدالهی‌فرد ابوالفضل، اولادقباد منظربانو، شکرپور شهریار. تحلیل محتوایی کتیبه‌های قرآنیِ مساجد جامع گوهرشاد مشهد و حکیم اصفهان. مطالعات باستان شناسی پارسه. 1398; 3 (7) :161-176

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-165-fa.html



دوره 3، شماره 7 - ( 3-1398 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.2 seconds with 31 queries by YEKTAWEB 4102