[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 2، شماره 4 - ( 6-1397 ) ::
سال 2 شماره 4 صفحات 154-137 برگشت به فهرست نسخه ها
مطالعۀ تطبیقی ساختارفضایی، علل شکل‌گیری و الگوی پراکنش قلاع قاجاریه و اوایل پهلوی دره‌شهر، استان ایلام
آرش لشکری1، اکبر شریفی‌نیا2
1- استادیار پژوهشی پژوهشکدۀ باستان‌شناسی. ، Lashkari.arash@gmail.com
2- دانشجوی دکترای باستان‌شناسی دانشگاه بوعلی‌سینا.
چکیده:   (6855 مشاهده)
بناهای قاجاریه و اوایل پهلوی شهرستان دره‌شهر از استان ایلام، از جملۀ آثاری است که بازنمودی از تحولات سیاسی و اجتماعی این دوران را در خود منعکس می‌سازند. هدف از این پژوهش بررسی و مطالعۀ تطبیقی ساختار فضایی-کالبدی قلاع پوراشرف، میرغلام هاشمی و قلعه جهانگیرآباد، علل شکل‌گیری و الگوی پراکنش آن‌ها است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با انجام مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای بر آن است، ضمن مطالعۀ عناصر معماری هر یک از بناهای فوق‌الذکر، وجه تسمیۀ هرکدام از این بناها را متناسب با ساختار فضایی-کالبدی آن‌ها مورد بازبینی مجدد قرار دهد. پرسش‌های اصلی پژوهش عبارت‌انداز: 1) علت وجودی، الگوی پراکنش این بناها در منطقۀ دره‌شهر چیست؟ 2) ساختار فضایی-کالبدی این بناها چگونه است؟ 3) بر اساس ساختار فضایی-کالبدی بناهای مورد مطالعه، آیا ذکر نام قلعه برای تمامی این آثار، قابل توجیه است؟ نتایج پژوهش نشان می‌دهد، ساخت بناهای مورد مطالعه در شهرستان دره‌شهر بر حسب مقتضیات زمان، ابتدا بر اساس ضرورت نظامی و امنیتی و سپس به دلایل سیاسی و اجتماعی بوده است. این بناها در مناسب‌ترین نقاط جغرافیایی و در ارتباط با امور کشاورزی و امور مالیاتی تعیین مکان گردیده‌اند. از سویی دیگر، بر طبق مطالعات معماری و باستان‌شناسی به‌عمل آمده، به‌غیر از بنای قلعۀ پوراشرف که برحسب ضرورت نظامی و امنیتی ساخته شده است، بناهای  میرغلام هاشمی و جهانگیرآباد، خانه‌هایی اربابی هستند که در اوایل دورۀ پهلوی به‌دلایل سیاسی و اجتماعی ساخته شده‌اند. از نظر استقراری، قلاع ایران نسبت به وضع طبیعی محل و مصالح موجود در آن‌جا به اشکال مختلفی ساخته شده‌اند.
واژه‌های کلیدی: دره‌شهر، اواخر قاجاریه و اوایل پهلوی، قلعه‌ها، مطالعۀ تطبیقی.
متن کامل [PDF 783 kb]   (904 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1397/9/16 | پذیرش: 1397/9/16 | انتشار: 1397/9/16
فهرست منابع
1. - ارجمندی، رؤیا (1387). «بررسی قلعه‌های قاجاریه در استان ایلام». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران‌مرکز، دانشکدۀ ادبیات و علوم‌انسانی.
2. - اسد‌بیگی، صدرالله (1378). «قلعۀ پوراشرف و تأسیسات جانبی». آرشیو روابط‌ عمومی ادارۀ ‌کل میراث‌فرهنگی استان ایلام (گزارش منتشرنشده).
3. - ایزدپناه، حمید (1363). آثارباستانی و تاریخی لرستان. جلد دوم، تهران: انتشارات آگاه.
4. - پازوکی‌طرودی، ناصر (1376). استحکامات دفاعی در ایران دورۀ اسلامی، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی کشور (پژوهشگاه).
5. - پازوکی‌طرودی، ناصر ( 1378). «شهر و نقش دفاعی شهر». مجموعه مقالات دومین کنگرۀ تاریخ معماری و شهرسازی ایران. به‌کوشش: باقر آیت‌الله‌زادۀ شیرازی. جلد دوم. فروردین‌ماه، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی کشور (پژوهشگاه)، صص: 314-297.
6. - رزم‌آرا، علی (1320). جغرافیای نظامی ایران (لرستان)، تهران: سلسلۀ انتشارات.
7. - زارعی، محمدابراهیم؛ و حیدری‌باباکمال، یدالله (1393). «اهمیت قلاع و استحکامات دورۀ قاجار منطقۀ شهداد در برقراری امنیت اجتماعی حاشیۀ غربی کویر لوت». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران. دورۀ چهارم. شمارۀ 6. صص: 211-195.
8. - زمرشیدی، حسین (1373). طاق و قوس در معماری ایران. تهران: انتشارات کیهان.
9. - ساریخانی، مجید (1384). «بررسی باستان‌شناسی معماری دوران قاجار». جلوۀ هنر. شمارۀ 25. صص: 15-4.
10. - ساریخانی، مجید؛ شریفی‌نیا، اکبر؛ و قنبری، ندا (1391). «نگاهی نو به قلعۀ میرغلام هاشمی با توجه به عناصر سازندۀ بنا (قلعه یا کاروانسرا)». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران. دورۀ دوم، شمارۀ 2، 173-161.
11. - سهیلی، جمال‌الدین؛ محمودی‌زرندی، مهناز؛ و صالحی، زینب (1394). «الگوهای طراحی معماری قلعه‌های استان ایلام در دورۀ قاجار». فصلنامۀ مطالعات شهر ایرانی اسلامی. سال ششم. شمارۀ 21. صص: 47-31.
12. - عرب، کاظم (1385). «خانه‌های قاجاریه قم». مجموعه مقالات سومین کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران. جلد دوم، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری.
13. - کیانی، محمد (1379). «طرح مرمت قلعه کنجانچم مهران». آرشیو روابط عمومی ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان ایلام (گزارش منتشرنشده).
14. - لشکری، آرش (1379). «پژوهشی در قلعۀ والی». آرشیو روابط عمومی ادارۀ کل میرا‌ث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان ایلام (گزارش منتشرنشده).
15. - محمودیان، حبیب‌الله (1383). معرفی اجمالی قلعه‌های باستانی استان ایلام، ایلام: انتشارات گویش.
16. - مرادی‌مقدم، مراد (1385). تاریخ سیاسی اجتماعی کردهای فیلی در عصر والیان پشتکوه (ایلام)، تهران: انتشارات پرسمان، الماس‌ دانش.
17. - ملازاده، کاظم؛ و محمدی، مریم (1385). قلاع و استحکامات نظامی، تهران: انتشارات سورۀ مهر.
18. - میر، ناصر (خانجان)، ( 1387). از سیمره تا سیمره. قم: دارالنشر اسلام.
19. - والیزاده‌معجزی‌، محمدرضا (1380). تاریخ لرستان روزگار قاجار. تهران: انتشارات حروفیه.
20. - والیزاده‌معجزی‌، محمدرضا (1382). تاریخ لرستان روزگار پهلوی. تهران: انتشارات حروفیه.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Lashkari A, Sharifinia A. Comparative Study of Spatial Structure, Formation and Distribution Pattern of Fortresses Qajar and Pahlavi Periods in Darreh - Shahr, Ilam Province. Parseh J Archaeol Stud. 2018; 2 (4) :137-154
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-95-fa.html

لشکری آرش، شریفی‌نیا اکبر. مطالعۀ تطبیقی ساختارفضایی، علل شکل‌گیری و الگوی پراکنش قلاع قاجاریه و اوایل پهلوی دره‌شهر، استان ایلام. مطالعات باستان شناسی پارسه. 1397; 2 (4) :154-137

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-95-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
سال 2، شماره 4 - ( 6-1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.19 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4414