[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 2، شماره 4 - ( 6-1397 ) ::
سال 2 شماره 4 صفحات 136-121 برگشت به فهرست نسخه ها
ارزیابی هندسه کاربردی در نقشۀ سه بنای بقعۀ ابوبکر تایبادی، مسجد گوهرشاد و مدرسۀ غیاثیۀ خرگرد
فرشته آذرخرداد1، حسن هاشمی‌زرج‌آباد2، علی زارعی3
1- کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی، دانشگاه بیرجند ، Fazar@birjand.ac.ir
2- دانشیار گروه باستان‌شناسی دانشگاه مازندران.
3- استادیار گروه باستان‌شناسی دانشگاه بیرجند.
چکیده:   (5326 مشاهده)
یکی از ویژگی‌های معماری عصر تیموری بهره‌گیری از هندسه می‌باشد که نمود آن در شکوه و عمودیت بناهای عصر تیموری مشخص است. همچنین در این دوره، علوم دقیقه و هندسه به رشد قابل‌توجهی دست می‌ابد.این علوم در معماری جنبۀ کاربردی پیدا می‌کند و به‌عنوان یک الگو در ساخت بنا مورد استفاده قرار می‌گیرد. کاربرد فرمول‌های هندسی سهم عمده‌ای در هماهنگی نسبت‌ها، در توازن و تعادل کل و عناصر آن داشت که از ویژگی‌های معماری تیموری هستند. معمار پس از تهیۀ طرح به سراغ مرحلۀ تحقیق عملی می‌رفت. همچنین در عصر تیموری، پیشرفت هندسۀ کاربردی و تلفیق علوم دقیقه با معماری باعث نوزایی در علوم و معماری شده بود. بسیاری از معماران، از جمله زین‌الدین‌بن قوام‌الدین شیرازی برای ساخت و طراحی آثار معماری خود از سیستم‌های تنظیم تناسبات موجود در قرن 9و 10 ه‍.ق. استفاده می‌کردند، پایه و اساس این سیستم تناسبات بر مبنای «چند وجهی‌ها» استوار بود. آن چیزی که از حیث مطالعات معماری دوره‌ی تیموری مدنظر می‌باشد، بهره‌گیری از این سیستم تناسبات در پلان سه بنای «بقعۀ ابوبکر تایبادی»، «مسجد گوهرشاد» و «مدرسۀ غیاثیۀ خرگرد» و رعایت حجم موزون و تناسبات انسانی در پلان بناهای مذکور است. در این پژوهش نگارندگان سعی‌بر آن دارند که با توجه به اهمیت سیستم تناسبات و هندسۀ کاربردی در معماری عصر تیموری به مطالعه و تحلیل هندسۀ سه بنا از جمله آرامگاه، مسجد و مدرسه بپردازند. در این پژوهش سعی شده است با اتخاذ منابع کتابخانه‌ای و مشاهده میدانی، با رویکرد تاریخی و تحلیل هندسی سه بنا، از جمله مسجد گوهرشاد، مدرسۀ غیاثیه و بقعۀ مولانا زین‌الدین ابوبکر تایبادی به بازشناسی تناسبات دورۀ تیموری پرداخته شود. معمار در این سه بنا، تلفیقی از تناسبات ویژۀ مربع 2√، مثلث متساوی‌الضلاع و مشتقاتش 3√ و و نیم‌مربع و مشتقاتش 5√ را به‌کار برده است.
واژه‌های کلیدی: هندسۀ کاربردی، بقعۀ ابوبکر تایبادی، مسجد گوهرشاد، مدرسۀ غیاثیۀ خرگرد.
متن کامل [PDF 880 kb]   (1454 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1397/9/16 | پذیرش: 1397/9/16 | انتشار: 1397/9/16
فهرست منابع
1. - امینی‌کیاسری، عامر (1390). بنیان‌های نظری هندسه و تزئینات در معماری مسجد گوهرشاد. مشهد، آهنگ قلم.
2. - انصاری، مجتبی (1367). «اصول طراحی معماری اسلامی و سنتی». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد معماری، دانشگاه تربیت‌مدرس (منتشرنشده).
3. - اوکین، برنارد (1386). معماری تیموری در خراسان. ترجمۀ علی آخشینی، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان‌قدس‌رضوی.
4. - پوگاچنکووا، گالینا آناتولیونا (1387). شاهکارهای معماری آسیای میانه سده‌های چهاردهم و پانزدهم میلادی. ترجمۀ سید‌داوود طبایی عقدایی، تهران: فرهنگستان هنر.
5. - خزایی، محمد (1388). «ساختار نقش‌مایه‌های مدارس دورۀ تیموری در خطۀ خراسان». مطالعات هنر اسلامی. شمارۀ 11. صص: 78-59.
6. - شیخ‌الحکمایی، عماد‌الدین (1387). «نحوست تربیع و تجلی این باور در اسناد دورۀ اسلامی ایران». نامۀ بهارستان، شمارۀ 14-13، صص: 94-85.
7. - رنجبر، محمدعلی (1382). آشنایی با مهرازی ایران. تهران: انجمن مهرازی ایران.
8. - طاهری، جعفر (1390). نقش ریاضی‌دانان در معماری به روایت متون دوران اسلامی. مجلۀ تاریخ علم. دورۀ 9. شمارۀ 10. صص: 65-39.
9. - طاهری، جعفر (1394). «مناسبات معماری با علوم دقیقه در متون علمی دورۀ اسلامی». مطالعات معماری ایران. شمارۀ 7. صص: 150-127.
10. - طاهری، جعفر و ندیمی، هادی (1391). «بازخوانی میرا ابوالوفا بوزجانی در صناعات معماری». مجلۀ تاریخ علم. دورۀ 10، شمارۀ 2. صص: 91-65.
11. - فارابی، ابونصر محمد (1949). احصا‌ االعلوم، حققه و فدم له و علق علیه عثمان امین. مصر: دارالفکرء‌العربی. الطبعه الثانیه.
12. - مایس، پیرفون (1378). عناصر معماری از فرم به مکان. ترجمۀ مجتبی دولتخواه، تهران: ملائک.
13. - مصدقیان‌طرقبه، وحیده (1384). رنگ و نقش در مسجد گوهرشاد. مشهد: آبان.
14. - ویلبر، دانلد و گولومبک، لیزا (1374). معماری تیموری در ایران و توران. ترجمۀ کرامت‌الله افسر و محمدیوسف کیانی، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی کشور.
15. - هیلن‌براند، رابرت (1387). هنر و معماری اسلامی. ترجمۀ اردشیر اشراقی، تهران: فرهنگستان هنر و انتشارات روزنه.
17. - Kostof, Spiro. (1977). “The Architect in the middle Ages, East and West”. In: (eds) Kostof, S. Architect chapter in the history, New York, Oxford University press.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Azar Khordad F, Hashemi Zarjabad H, Zarei A. Analysis of Applied Geometry in the Plan of Three Buildings Abubakr Taybadi, Goharshad Mosque and School of Ghiasieh Khargerd. Parseh J Archaeol Stud. 2018; 2 (4) :121-136
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-94-fa.html

آذرخرداد فرشته، هاشمی‌زرج‌آباد حسن، زارعی علی. ارزیابی هندسه کاربردی در نقشۀ سه بنای بقعۀ ابوبکر تایبادی، مسجد گوهرشاد و مدرسۀ غیاثیۀ خرگرد. مطالعات باستان شناسی پارسه. 1397; 2 (4) :136-121

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-94-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
سال 2، شماره 4 - ( 6-1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.18 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4361