[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 2، شماره 4 - ( 6-1397 ) ::
سال 2 شماره 4 صفحات 98-85 برگشت به فهرست نسخه ها
مطالعۀ تطبیقی واقعۀ تاریخی: ذبح حضرت اسماعیل(ع) در متون مذهبی با یافته‌های باستان‌شناختی از بابِل-بین‌النهرین
خلیل‌الله بیک‌محمدی
دکترای باستان‌شناسی‌، مدیر دفتر پژوهش و آموزش حوزۀ هنری استان همدان. ، khalil_bm@yahoo.com
چکیده:   (7170 مشاهده)
چندی از اتفاقات مهم زندگی حضرت ابراهیم(ع) در بابِل-بین‌النهرین رقم‌خورده، بنابراین نام آن حضرت برای مردم بابل آشنا بوده است. شهر بابِل یکی از تمدن‌ها و شهرهای واقع در جنوب بین‌النهرین است. مردم بابل خدای یکتا و بزرگ را نمی‌شناختند و بت‌های سنگی را می‌پرستیدند، تا این‌که حضرت ابراهیم(ع) پس از حضورش در این شهر، بت‌های معبد این شهر را درهم شکست و به‌همین دلیل وی را به دستور نمرود داخل کوهی از آتش انداختند و آتش برای او گلستان شد. او مسلمانی پاک‌دین بود که به‌جز خالق یکتا بر هیچ‌چیز دیگر سجده نکرد؛ پیامبری که مورد ابتلاء قرار گرفت و هربار سربلند از آزمایش الهی، خود را به معبودش نزدیک‌تر یافت. یکی از آزمایشات حضرت ابراهیم(ع)، «ذبح» فرزندش حضرت اسماعیل(ع) به دستور خداوند باری تعالی ا‌ست و بعد از این آزمایش الهی بود که او مقام خلّت را از درگاه پروردگار خود گرفت و تاج خلیل الهی1 را برسر نهاد. وقایع زندگی او به‌صورت مفصل در قرآن کریم2 آمده است. اثر مهرهای منقوش از جمله منابع تصویری و مکتوب و یکی از راه‌هایی است که ما را از زمان باستان و تحولات اجتماعی آن‌ها آشنا می‌سازد. با مطالعه بر روی اثر مهرها و نقوش آن‌ها می‌توان با زندگی‏ اجتماعی مردمان پیش از تاریخ و نحوۀ فعالیت‏‌ها، آداب و رسوم، اعتقادات، سنن و خصوصیات زندگی‌شان آشنا شد. یکی از مهم‌ترین یافته‌های کاوش‌ باستان‌شناختی شهر بابِل، «اثر مُهری» است که نقش ترسیم‌شده بر روی این قطعه گل منقوش، روایت بریدن سر شخصی (ذبح) را تداعی می‌کند که "مضمون" آن قابل‌قیاس با ذبح حضرت اسماعیل(ع) است. سؤال اصلی این پژوهش این است که چه ارتباط معنایی و زمانی بین واقعۀ تاریخی ذبح حضرت اسماعیل(ع) با اثر مهر به‌دست‌آمده از بابل وجود دارد؟ با فرض داشتنِ ارتباط معنایی در مضمون هر دو داستان، در این نوشتار سعی شده است واقعۀ تاریخی ذبح حضرت اسماعیل(ع) که یکی از مهم‌ترین قصص مختلف قرآن کریم و منابع دینی و عرفانی ادبی است، با یکی از مهم‌ترین یافته‌های تصویری باستان‌شناختی از شهر بابل (شامل اثر مهری از صحنۀ قربانگاه که مشابه با واقعۀ تاریخی ذبح حضرت اسماعیل(ع) است) را بازگو کرده و ارتباط بین این دو ارائه گردد.
واژه‌های کلیدی: حضرت ابراهیم(ع)، ذبح، حضرت اسماعیل(ع)، بابل، اثر مُهر.
متن کامل [PDF 543 kb]   (2203 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1397/9/16 | پذیرش: 1397/9/16 | انتشار: 1397/9/16
فهرست منابع
1. - قرآن کریم.
2. - انجیل عیسی مسیح (1362). بی‌جا: انتشارات آفتاب عدالت، ج دوم.
3. - تورات (عهد عتیق)، (1839 م.). ترجمۀ تومارابنسن قس‌یس، لندن: دارالطباعه رچارد واصس.
4. - آقاحسینی، حسین و زراعتی، سمانه (1389). «بررسی تطبیقی داستان حضرت ابراهیم در متون تفسیری و عرفانی (تا قرن هفتم هجری)»، مجلۀ الهیات تطبیقی (علمی پژوهشی)، سال اول، شمارۀ دوم، تابستان 1389، صص: 64-41.
5. - رازی، ابوالفتوح (1383ق.). تفسیر ابوالفتوح رازی. ج 2، 4، 8 و 9. تصحیح: علی‌اکبر غفاری، تهران: اسلامیه.
6. - رازی، نجم‌الدین (1365). مرصاد‌العباد. به‌اهتمام: محمد امین‌ریاحی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
7. - رفیع‌فر، جلال‌الدین (1381). پیدایش و تحول هنر (در‌آمدی بر انسان‌شناسی هنر)، تهران: نشر برگ زیتون.
8. - س‍ل‍طان‍ی‌، اب‍راه‍ی‍م‌ (1380). روای‍ت‌ زن‍دگ‍ان‍ی‌ ح‍ض‍رت‌ اب‍راه‍ی‍م ‌؟ع؟، ق‍م‌: نشر ن‍ص‍ای‍ح‌.
9. - شی‌یرا، ادوارد (1341). الواح بابل. ترجمۀ علی‌اصغر حکمت، تهران: انتشارات ابن‌سینا.
10. - طاه‍ری‌‌اح‍م‍دی‌، م‍ح‍م‍ود (1363). اب‍راه‍ی‍م‌ در آت‍ش‌، ت‍ه‍ران‌: ام‍ی‍رک‍ب‍ی‍ر.
11. - طبرسی، فضل بن‌حسن (1350). تفسیر مجمع‌البیان. ج 8. ترجمۀ احمد بهشتی، تهران: مؤسسه انتشارات فراهانی.
12. - طبری، عماد‌الدین (1356). تفسیر طبری. جلد 1، 2 و 6. چاپ دوم. به‌اهتمام حبیب یغمایی، تهران: انتشارات توس.
13. - فقیری، امیر (۱۳۹۰). قصص‌الانبیاء (داستان‌های پیامبران). ابواسحاق خلف‌النیسابوری. به‌روایت امین فقیری. تصویرگر مریم طباطبایی، تهران: کتاب پارسه.
14. - ملک‌زاده‌بیانی، ملکه (1352). «مهرها، وسائل شناسائی روزگاران کهن (شمه‌ای از تاریخچۀ مهر در ایران - نقوش مهرها و کنده‌کاری‌ها - علت به‌وجود آمدن مهر)». مجلۀ هنر و مردم. آبان 1352. شمارۀ 133. صص: 50-44.
15. - میبدی، رشیدالدین (1361). کشف‌الاسرار و عده‌الابرار. 10 جلد. به‌اهتمام: علی‌اصغر حکمت، تهران: امیرکبیر.
16. - نجفی، حمیدرضا (1381). «حضرت ابراهیم در قرآن و عهدین». پ‍ای‍ان‌ن‍امه‌ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه علوم قرآن و حدیث، قم‌‫‌‌.
17. - همایون‌فرخ، رکن‌الدین (1349). «مهرها و نشانه‌های استوانه‌ای ایران‌باستان». مجلۀ بررسی‌های تاریخی. فروردین و اردیبهشت 1349. شمارۀ 25. صص: 89-27.
18. - یوسفی‌زشک، روح‌الله (1389). «پیدایش نهادهای پیش‌حکومتی در فلات مرکزی ایران؛ خان‌سالارهای آغازایلامی در تپه سفالین-پیشوا». رسالۀ دکتری باستان‌شناسی پیش‌ازتاریخ. دانشگاه تهران.
20. - Burrell, R., (1994). Oxford First Ancient History. New York, Oxford University Press.
21. - Chisholm, J. & Millard, A., (1991). Early Civilization. London, Usborne.
22. - Jeanne Diemer Nijhowne. (1979). Politics, Religion, and Cylinder Sealse: A Study of Mesopotamian Symbolism in the Second Millennium B.C, B. A., University of Washington.
23. - Northcott, J., (1988). Detailed Study of Historical and Cultural Development in Mesopotamia, Chicago.
24. - Roaf, M., (1990). Cultural Atlas of Mesopotamia and the Ancient near East, New York, Facts on File.
25. - Roux, G., (1993). Ancient Iraq, Viking-Penguin, 3d Ed.
26. - Pc Study Bible – Bible Soft: Http://Www.Biblesoft.Com
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Beik Mohammadi K. The Comparative Study of the Historical Event: Sacrifice of Hazrat Ismail in Religious Texts with Archaeological Findings from Babylon, Mesopotamia. Parseh J Archaeol Stud. 2018; 2 (4) :85-98
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-92-fa.html

بیک‌محمدی خلیل‌الله. مطالعۀ تطبیقی واقعۀ تاریخی: ذبح حضرت اسماعیل(ع) در متون مذهبی با یافته‌های باستان‌شناختی از بابِل-بین‌النهرین. مطالعات باستان شناسی پارسه. 1397; 2 (4) :98-85

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-92-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
سال 2، شماره 4 - ( 6-1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.15 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4419