[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 2، شماره 4 - ( 6-1397 ) ::
سال 2 شماره 4 صفحات 23-40 برگشت به فهرست نسخه ها
مدارک نویافته از کهن‌ترین بقایای معماری هزارۀ پنجم ق.م. در استان کردستان (براساس کاوش‌های باستان‌شناسی)
مهناز شریفی1، عباس مترجم2
1- استادیار پژوهشکدۀ باستان‌شناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری
2- دانشیار گروه باستان‌شناسی، دانشگاه بوعلی‌سینا ، amotarjem@gmail.com
چکیده:   (5707 مشاهده)
تپه‌قشلاق یکی از معدود محوطه‌های استقراری دورۀ روستانشینی قدیم در درۀ تالوار شهرستان بیجار مربوط به هزارۀ پنجم ق.م. است که با توجه به آزمایشات تاریخ‌گذاری به روش تابش‌گرما از تاریخ 5500 ق.م. لغایت 3600ق.م. بدون وقفه مورد سکونت بوده است. انجام سه فصل کاوش باستان‌شناختی این محوطه، اطلاعات ارزنده‌ای درخصوص وضعیت فرهنگی و باستان‌شناسی منطقه در اختیار ما قرار داد. شواهد باستان‌شناسی روستای کهن قشلاق نشان داد که بافت معماری به لحاظ کالبدی شامل اتاق‌های کوچک متمرکز و مشرف به حیاط مرکزی هستند که با توجه به یافته‌های منقول می‌توان کارکرد آشپزخانه‌ای، انباری و نشیمن را برای آن‌ها تشخیص داد. ورودی‌های اصلی به‌سمت جنوب‌غربی (آفتاب‌گیر) باز می‌شوند. در اتصال دیوارها در کنج‌ها از روش قفل‌و‌بست استفاده شده و در ارتفاع باقیمانده از بناها هیچ‌گونه نشانه‌ای از ترک ناشی از تفاوت بار وارده در کنج‌ها دیده نمی‌شود. با توجه به اینکه درۀ تالوار بیجار در گذرگاه بینابینی شمال‌غرب ایران و زاگرس مرکزی قرار گرفته، لذا نوعی تعامل روش و سازه‌ای از هزارۀ پنجم و چهارم ق.م. شمال‌غرب ایران مانند حاجی‌فیروز و دالما و همچنین ویژگی‌های بومی و محلی و تأثیرات فرهنگ‌های هم‌زمان در محوطه‌هایی مانند سه‌گابی و گودین در شرق زاگرس مرکزی در بافت آن وجود دارد. از لحاظ روش، این پژوهش متکی بر داده‌های نویافته از کاوش‌های میدانی باستان‌شناسی و سپس مطالعه و مقایسه با بافت‌های معماری شناخته‌شده هم‌زمان در مناطق پیرامونی استوار است. همچنین در برخی موارد به نشانه‌های معماری سنتی‌ـ‌روستایی در محل نیز استناد شده است. در مجموع مشخص شده که معماری اولیه این منطقه به‌عنوان یک عنصر فرهنگی هنری از ارتباطات فرامنطقه‌ای، ویژگی‌های بومی و فناوری‌های نوآورانه ترکیب یافته است.
واژه‌های کلیدی: دورۀ روستانشینی، معماری هزارۀ پنجم ق.م.، مصالح بوم‌آورد، تپه‌قشلاق.
متن کامل [PDF 2173 kb]   (840 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1397/9/16 | پذیرش: 1397/9/16 | انتشار: 1397/9/16
فهرست منابع
1. - افتخارنژاد، ج. (1359). «تفکیک بخش‌های مختلف ایران از نظر وضع ساختمانی در ارتباط با حوضه‌های رسوبی». مجلۀ انجمن نفت. شمارۀ 82، صص: 28-19.
2. - الیاده، میرچاه (1372). رساله در تاریخ ادیان. ترجمۀ جلال ستاری. چاپ اول، تهران: انتشارات سروش.
3. - شریفی،مهناز (1394). «بررسی روند تغییرات فرهنگی دورۀ مس و سنگ در کرانه‌های شرق زاگرس‌مرکزی بر اساس کاوش‌های قشلاق». رسالۀ دکتری باستان‌شناسی (منتشر نشده).
4. - موچشی، امیر‌ساعد؛ نیکنامی، کمال‌الدین؛ مشکور، مرجان؛ فاضلی‌نشلی، حسن؛ و فیروزمندی‌شیره‌جین، بهمن (1390). «گاهنگاری نسبی و مطلق تپه‌کلنان بیجار». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، دورۀ 1، شمارۀ 1. پاییز 1390.صص: 56-31.
5. - گیرشمن، رومن (1379). سیلک کاشان. ترجمۀ اصغر کریمی، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی کشور.
6. - مترجم، عباس (1390). «گزارش کاوش فصل اول قشلاق»، تهران: پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (گزارش منتشرنشده).
7. - مترجم، عباس (1392). «گزارش فصل دوم کاوش قشلاق»، تهران: پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (گزارش منتشرنشده).
8. - مترجم، عباس (1393). «گزارش فصل سوم کاوش قشلاق»، تهران: پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (گزارش منتشرنشده).
9. - مترجم، عباس و شریفی، مهناز (1393). «تحلیلی بر کارکرد و ماهیت نماد‌کالاها و پیکرک‌های گلی قشلاق». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران. دورۀ 4، شمارۀ 7. پاییز و زمستان 1393. صص: 46-27.
10. - مترجم، عباس و شریفی، مهناز (1397). «فرآیند گذار از سنت‌های فرهنگی نوسنگی جدید به مس‌سنگی قدیم در پسکرانه‌های شرق زاگرس مرکزی، پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، دورۀ هشتم. شمارۀ 16. بهار 1397. صص: 101-83.
11. - هنریکسون، رابرت (1381). «گاهنگاری غرب مرکز ایران». در: باستان‌شناسی غرب ایران. به‌کوشش: فرانک هول. ترجمۀ زهرا باستی، تهران: انتشارات سمت: صص: 430-405.
13. - Abu al Soof, Behnam. (1968). “Tell Es-sawwan excavation of the fourth season”. Sumer. Vol XXIV. pp: 3-15.
14. - Bader, N, O. (1993). “Tell Maghzaliyah, an Early Neolithic site in Northern Iraq”. Early stages in the evolution of Mesopotamian civilization: Soviet excavations in northern Iraq, edited by Norman Yoffee and Jeffrey J. Clark Tucson: University of Arizona Press, 1993. 7- 40 .
15. - Braidwood, R.; Howe, B & Read, R. (1961). “The Iranian prehistoric project”.Science. 133.
16. - Braidwood, L.; Braidwood, R.; Charles, R. & Patty Watson. (1983). Prehistoric Archaeology along the Zagros flanks. The University of Chicago oriental institute Publication No 105.
17. - Dayson, R. (1967). “Early cultures of Solduz Azerbaijan, A survey of Persian Art”, Vol XIV Proceeding of the IV, International Congress of Iranian Art and Archaeology, pp: 261-297.
18. - Dayson, R. (1968), “Hasanlu and the Solduz and ushno valleys Twelve years of exploration”. Archaeologia viva vol I .pp: 83-90.
19. - Dyson, Jr. R. H. & Young, C. T. Jr. (1960).”The Solduz Valley, Iran: Pisdeli Tepe “ Antiquity 34: 19-28.
20. - Gurdil, B. (2005). Architecture and social complexity in the Late Ubaid period:A study of the Built Environment Degirmentepe in East IRAN Anatolia, University of California, Los Angeles.
21. - Hamlin, C. (1975). “Dalma Tepe”, Iran. Vol. 13. pp:111-127.
22. - Kingery, W.; David, P.; Vandiver B. & Martha P. (1988). “Production and Use of Lime and Gypsum Plaster in the Pre-Pottery Neolithic Near East”. Journal of Field Archaeology, Volume 15. Issue 2.
23. - Kozlowski, J. K. A. (1990). “multi-Aspectual approach to the origins of the upper palaeolithic in Europe”. The emergence of Modern Humans an Archaeological perspective, Edinburgh university: 419-437.
24. - Lloyd, S.; Safar, F. & Braidwood, R. J. (1945). “Tell Hassuna Excavations by the Iraq”. Government Directorate General of Antiquities in 1943 and 1944. Journal of Near Eastern Studies, Vol. 4, No. 4: 255-289.
25. - Majidzadeh, Y. (1981). “Sialk III and the Pottery Sequence at Tepe Ghabristan: the Coherence of the Cultures of the Central Plateau”. IRAN, 19. pp: 141–146.
26. - Matthews, R.; Matthews, W. & Mohammadifar Y. (2013). The Earliest Neolithic of Iran, Excavations at Sheikh-E Abad and Jani, Published by: Oxbow Booksvol I.
27. - MCDonald, M. (1979). An Examination of Mid-Holocene settlements patterns in the Central Zagros ,Region of Western Iran. Department of Antropology University of Toronto.
28. - Mellaart, J. (1967). Çatal Hüyük: A Neolithic Town in Anatolia. McGraw-Hill, New York.
29. - Motarjem, A. & Sharifi, M. (2014). “The Cultural Development of Chalcolithic era in the East of Central Zagros based on Archaeological Excavations at Tepe Gheshlagh in Bijar, Kurdistan Province”. Iranian Journal of Archaeological Studies: Volume 4, Issue 1. pp: 49-65.
30. - Smith, E. L. P. (1990). “Architectural Innovation and Experimentation at Ganj Dareh, Iran”. World Archaeology, Vol. 21, No. 3. pp: 323-335.
31. - Swiny, S. (1975). ”Survey in North-West Iran, 1971“. East and West 25(2): 77-98.
32. - Van Ziest, W & Bottema, S. (1991). Late Quaternary Vegetation of The Near East. Beiheftezum Tubinger Atlas, des vorderen Orients, Reihe . A (Naturwissenchaften) Nr 18, Reichert, Wiesbaden.
33. - Voight, M. M. (1983). Haji Firuz Tepe, Iran: The Neolithic Settlement. The University Museum, University of Pennsylvania.
34. - Wasylikowa, A. (2006). Palaeolimnology of Lake Zeribar, Iran, and its climatic implications. Krystyna Andrzej Witkowski b, Adam Walanus c, Andrzej Hutorowicz d.
35. - Watkins ,T. (1995). Qermez Dere, tell Afar Interim report, No 3, Edinburgh.
36. - Young ,T. C. & Levine, L. (1974). Excavation of the Godin Project: Second progress Report Occasional Papers no:26 Art and Archaeology. Royal Ontario Museum, Toronto.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Sharifi M, Motarjem A. The Newfound Evidence of the Oldest Remains of Architecture of Chalcolithic Period in Kurdistan Province (Based on Archaeological Excavations). Parseh J Archaeol Stud. 2018; 2 (4) :23-40
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-88-fa.html

شریفی مهناز، مترجم عباس. مدارک نویافته از کهن‌ترین بقایای معماری هزارۀ پنجم ق.م. در استان کردستان (براساس کاوش‌های باستان‌شناسی). مطالعات باستان شناسی پارسه. 1397; 2 (4) :23-40

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-88-fa.html



سال 2، شماره 4 - ( 6-1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.21 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4263