[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 2، شماره 3 - ( 3-1397 ) ::
سال 2 شماره 3 صفحات 35-52 برگشت به فهرست نسخه ها
فناوری معماری در دورۀ نوسنگی بدون سفال (معماری کپرگاه)
حسن اکبری
دانش‌آموختۀ کارشناس‌ارشد باستان‌شناسی دانشگاه تهران ، hassanakbari181@yahoo.com
چکیده:   (7071 مشاهده)
با وجود پژوهش‌های فراوان باستان‌شناسی دورۀ نوسنگی بدون‌سفال در آسیای غربی مخصوصاً در لوانت، فعالیت‌های باستان‌شناسی در زاگرس‌مرکزی در این دوره انگشت‌شمار بوده است. زاگرس‌مرکزی یکی از مناطق مهم آسیای غربی است که نخستین تلاش‌های بشر در زمینۀ یکجا‌نشینی، اهلی کردن جانوران و کشت نباتات در این ناحیه صورت گرفته و سیمره بزرگ‌ترین رود زاگرس‌مرکزی است. پروژۀ باستان‌شناسی سیمره براساس بررسی و کاوش‌های باستان‌شناسانه حوزۀ سد سیمره بنا شد. داگنجوون نیز از جمله محوطه‌هایی بود که در طی پروژۀ باستان‌شناسی نجات‌بخشی سد سیمره در سال 1389 ش. مورد کاوش قرار گرفت. در مجموع 70 متر مربع از محوطه مورد کاوش قرار گرفت که منجر ‌به کشف سه مرحلۀ استقراری شد، هیچ نشانی از وجود ظرف سفالی در این محوطه یافت نشد و آثار معماری از تمامی مراحل و ترانشه‌ها با کیفیت متفاوت به‌دست آمد. از نکات جالب معماری این محوطه، الگو‌پذیری از محیط‌زیست زاگرس‌مرکزی است و استفاده از مصالح بومی و طبیعی منطقه که برگرفته از بستر طبیعی منطقه است، کاملاً در معماری این محوطه نمایان است و این به‌علت نوع مصالح بومی و دسترسی آسان و سطح فناوری و اطلاعات دربارۀ این‌گونه مصالح است. این پژوهش با هدف بنیادی صورت‌گرفته و روش داده‌افزایی آن براساس روش میدانی و کتابخانه‌ای است و در آن ضمن معرفی و توصیف کاملی از معماری این محوطه، بحثی مستند درخصوص معماری دوره‌های A و B نوسنگی بدون‌سفال، ویژگی‌های خاص معماری هر دوره و روش ساخت معماری در ناحیۀ لوانت، آناتولی، سوریه و زاگرس‌شمالی (عراق) ارائه داده و به‌دنبال پاسخ‌دادن به پرسش‌هایی هستیم که با توجه به وضعیت معماری این محوطه مانند راست‌گوشه بودن و... این محوطه متعلق به کدام دورۀ از نوسنگی بدون‌سفال است؟ به چه‌علت دیوارها کم‌عرض و نازک هستند؟ چرا تراکم معماری در دو ترانشه تفاوت دارد؟.  
واژه‌های کلیدی: نوسنگی بدون‌سفال، سیمره، زاگرس‌مرکزی، معماری.
متن کامل [PDF 989 kb]   (2961 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1397/5/1 | پذیرش: 1397/5/1 | انتشار: 1397/5/1
فهرست منابع
1. - ‌اسمیت، فیلیپ (1376). «نوآوری‌ها وتجارب معماری در گنج‌دره، ایران». ترجمۀ کامیار عبدی. مجلۀ اثر. شمارۀ 28. صص: 60-49.
2. - ‌اکبری، حسن (1394). «کپرگاه 5، محوطه‌ای کوچک و میان‌کوهی از دورۀ نوسنگی بی‌سفال». پژوهش‌های باستان‌شناسی حوضۀ آبگیر سد سیمره. به‌کوشش لیلی نیاکان، تهران: پژوهشگاه میرا‌ث‌فرهنگی و گردشگری؛ شرکت توسعه صنایع آب و نیروی ایران. صص: 43-34.
3. - ‌حصاری، مرتضی، امیری، مصیب و میربلوکی، سیدمحسن (1394). «چیاسبز شرقی روستای نوسنگی بی‌سفال سیمره، حوزۀ فرهنگی زاگرس‌مرکزی». پژوهش‌های باستان‌شناسی حوضۀ آبگیر سد سیمره. به‌کوشش: لیلی نیاکان، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری و شرکت توسعه صنایع آب و نیروی ایران. صص: 33-25.
4. - ‌دارابی، حجت (1391). «نویافته‌های معماری از دورۀ نوسنگی در محوطۀ چیاسبز شرقی، سد سیمره». مجلۀ اثر. شمارۀ 51. صص: 55-46.
5. - ‌دارابی، حجت (1394). «فصل اول کاوش نجات‌بخشی در محوطۀ نوسنگی بی‌سفال چیاسبز شرقی، سد سیمره». پژوهش‌های باستان‌شناسی حوضۀ آبگیر سد سیمره. به‌کوشش لیلی نیاکان، تهران: پژوهشگاه میرا‌ث‌فرهنگی و گردشگری و شرکت توسعه صنایع آب و نیروی ایران. صص: 24-12.
6. - ‌رفیع‌فر، جلال‌الدین و قربانی، حمیدرضا (1388). «ازکوچندگی تا یکجانشینی؛ رویکرد باستان‌مردم‌شناختی برخاستگاه خانه و استراتژی معیشتی در دورۀ نوسنگی». نامۀ انسان‌شناسی. شمارۀ 9. سال پنجم. صص: 116-84.
7. - ‌ماتیوز، راجر (1393). پیش‌از‌تاریخ دیرین بین‌النهرین. ترجمۀ بهرام آجورلو، تبریز: دانشگاه هنر اسلامی تبریز.
8. - ‌محمدی‌فر، یعقوب؛ متیوس، روجر؛ متیوس، وندی و مترجم، عباس (1390). «پروژه باستان‌شناسی زاگرس‌مرکزی (CZAP) گزارش مقدماتی کاوش و بررسی در تپه‌ی شیخی‌آباد صحنه و تپه‌جانی اسلام‌آباد غرب». پژوهش‌هایِ باستان‌شناسی ایران. شمارۀ 1 دورۀ اول. صص: 30-9.
10. - ‌Abdi, Kamyar. (2001). ”Islamabad Project 2000”. IRAN 39. pp: 299-300.
11. - Akbari, H. (2015). “Kapargah 5, Small Site from Acceramic Neolithic Period”, Archaeological research in basin of Seymareh dam, effort of Leyli Niakan, P.P. 34-43.
12. - ‌Akkermans, M. M. G. & Duistermaat, K. (1997). “Of Storage and Nomads the Sealings from Late Neolithic Sabi Abyad, Syria”, Paleorient 22(2). pp: 17-44.
13. - ‌Akkermans, M. M. G. & Schwartz, G. M. (2003). The Archaeology of Syria: From Complex Hunter-Gatherers to Early Urban Societies (c16.000-300B.C). Cambridge. Cambridge University Press.
14. - ‌Aurenche, O. (1981). La Maison Orientale.L'architecture du Proche-Orient ancien des origins au milieu du quatrième millenaire. Paris: mission de l'Orient.
15. - ‌Bar-Yosef, O. (1986). “The Walls of Jericho: An Alternative Interpretation”. Current Anthropology 27. pp: 157-162.
16. - ‌Bar-Yosef, O. & Gopher, Avi. (1997). “The Excavations of Netiv Hagdu”. In: An Early Neolithic Village in the Jordan Valley. Part I: The Archaeology of Netiv Hagdud. Bar-Yosef & Gopher (eds). American School of Prehistoric Research Bulletin 43. Cambridge, A: Peabody Museum of Archaeology and Ethnology, Harvard University. pp: 41-69.
17. - ‌Bar-Yosef, O.; Goring-Morris, A. N. & Gopher, A. (2010). Gilgal: Excavations at Early Neolithic Sites in the Lower Jordan Valley. The Excavations of Tamar Noy. ASPR & David Brown/Oxbow, Oakville, CT.
18. - ‌Biçakçi, E. (2003). “Observations on the early Pre-Pottery Neolithic architecture in the Near East: 1. New building material and construction techniques”. In: From Villages to Cities: Early Villages in the Near East. Ozdog˘an, M., Hauptmann, H., Bas_gelen, N. (Eds.), Archeoloji ve Sanat Publications, Istanbul. pp: 385–414.
19. - ‌Braidwood. Robert. J. (1961). “The Iranian Prehistoric Project”. Iranica Antiqua 1. pp: 3-7.
20. - ‌Braidwood. Robert. J. & Howe, Bruce. (1960). Prehistoric investigation in IRAQI Kurdistan. The Oriental Institute of the University Of Chicago, Studies in Ancient Oriental Civilization. No. 31.
21. - ‌Byrd, B. F. (1994). “Public and Private domestic and corporate: The Emergence of the southwest Asian village”. American Antiquity 59(4). Pp: 639-666.
22. - ‌Byrd, B. F. (2005). Early Village Life at Beidha, Jordan: Neolithic Spatial Organization and Vernacular Architecture. Oxford University Press. Oxford.
23. - ‌Cauvin, J. (2000). The Birth of the Gods and the Origins of Agriculture. Translated by T. Warkins. Cambridge. Cambridge University Press.
24. - Darabi, H. (2012). “Architectural Newfound from the Neolithic Period in Eastern Chia Sabz, Seimare Dam”, Journal of Asar, No. 51, P.P. 46-55.
25. - Darabi, H. (2015). “First Season Excavation in Acceramic Neolithic of Eastern Chia Sabz, Seimare Dam”, Archaeological research in basin of Seymareh dam, effort of Leyli Niakan, P.P. 12-24.
26. - ‌Finlayson, B.; Kuijt, I; Arpin, T. L; Chesson, M. S; Dennis, S; Goodale, N. B; Kadowaki, S; ‌Maher, L; Smith, S. L; Schurr, M. R & McKay, J. (2003). “Dhra excavation project 2002, interim report”. Levant 35. pp:1–38.
27. - ‌Flannery, Kent. V. (1972). “The Origins of Village as a Settlement Type in Mesoamerica and the Near East: A Comparative Study”. In: Man, Settlement and Urbanism. Ucko et al. (eds).PP: 23-53. London: Duckworth.
28. - ‌Flannery, Kent. V. (2002). “The Origins of the Village Revisited: From Nuclear to Extended Households”. American Antiquity 67(3). pp: 417-433.
29. - ‌Garfinkel, Y. (1988). “Burnt Lime Products and Social Implications in the Pre-Pottery Neolithic B Villages in the Near East”. Pal´eorient 13. pp:69–76.
30. - ‌Gebel, H. G. (2004). “Demographic and Taphonomic Aspects of the Skeletons from the Late Pre-Pottery Neolithic B Population from Basta, Jordan”. In: Bienert,. Gebel and. Neef (eds): Central Settlements in Neolithic Jordan, Studies in Early Near Eastern Production, Subsistence and Environment. Volume 5. pp: 241–258. Ex oriente, Berlin.
31. - ‌Goring-Morris, A. Nigel & Befler-Cohen. A. (2008). “A Roof Over One’s Head: Developments in Near Eastern Residential Architecture Across the Epipaleolithic-Neolithic Transition”. In: Neolithic Demographic Transition and its Consequences. Bocquet-Apple & Bar-Yosef (eds). pp: 239-289. Springer Science+Business Media B.V.
32. - ‌Goring-Morris, A. Nigel & Befler-Cohen. A. (2013). “House and Households: a Near Eastern Perspective”. In: Hofmann & Smyth (eds) Tracking the Neolithic House in Europe. Springer Science. New York. pp: 19-31.
33. - ‌Hamlin, C. (1973). “The 1971 Excavations at Se Gabi, Iran”. Archeology 26 No3. pp: 224-228.
34. - Hessari, M. & Amiri, M. & Mir Bloki, S. M. (2015). “Eastern Chiasabz, Village of Acceramic Neolithic Period, Cultural Area of Central Zagros”, Archaeological research in basin of Seymareh dam, effort of Leyli Niakan, P.P. 25-33.
35. - ‌Howe, B. (1983). “Karim Shahir”. In Braidwood et al (eds), Prehistoric Archaeology along the Zagros flanks, The Oriental Institute of the University of Chicago105. pp: 23-154.
36. - ‌Hole, F. (1984). “A Reassessment of the Neolithic Revolation”. Paleorient 10. pp: 49-60.
37. - ‌Hole, F. (1984). (2000). “Is Size Important? Function And Hierarchy in Neolithic Settlement”. In Kuijt, I. (ed) Life in Neolithic Farming Communities: Social Organization, Identify, and Defferentiation, Kluwer Academic/Plenum, New York. pp: 165-190.
38. - ‌Love, Serena. (2013). “Architecture as material culture: Building form and materiality in Pre Pottery Neolithic of Anatolia and Levant”. Journal of Anthropological Archaeology 32. pp:746-758.
39. - ‌Kenyon, Kathleen. M. (1975). Digging Up Jerusalem. New York & Washington.
40. - ‌Kenyon, K. M. & Holland, T. A. (1983). Excavations at Jericho. Vol V, the Pottery Phase of the Tell and Other Finds. British School of Archaeology.
41. - ‌Kozlowski, S. K. (2002). Nemrik, An Aceramic Village in Northern Iraq. Warsaw: Institute of Archaeology, Warsaw University.
42. - ‌Kozlowski, S. K. & Kempisty, A. (1990). “Architecture of the Pre-Pottery Neolithic Settlements in Nemrik, Iraq”. World Archaeology 21(3). pp: 348 –362.
43. - ‌Kuijt, I. (1994). “Pre-Pottery Neolithic A settlement variability: Evidence for sociopolitical developments in the Southern Levant”. Journal of Mediterranean Archaeology 7(2). pp: 41– 68.
44. - ‌Kuijt, I. (2002). “Reflection on Ritual and Transmission of Authority in the Pre Pottery Neolithic of the Southern Levant”. In Gebel; Hermanseen & Hoffman (eds). Magic Practices and Ritual in the Near Eastern Neolithic. Studies in Early Near Eastern Production, Subsistence, and Environment 8, pp. 81-90.
45. - Matthews, R. (2014). The Archaeology of Mesopotamia: Theories and Approaches, translate by Bahram Ajorlou, Tabriz: Tabriz Islamic Art University.
46. - ‌Matthews, R. J. & Wilkinson, T. J. (1991). “Excavations in Iraq, 1989-1990”. Iraq 53. pp: 169-182.
47. - ‌Mc Donald, M. M. A. (1979). An examination of mid-Holocene settlement patterns in the Central Zagros Region of Western Iran. Ph.D. Dissertation, Department of Anthropology, and University of Toronto.
48. - ‌Meldgaard, j ;Mortensen, P. & Thrane, H. (1963). “Excavations at Tepe Guran, Luristan”. Acta Archaeologica XXXIV.pp: 97-133.
49. - Mohamadifar, Y. & Matthews, R. & & Matthews, V. & Motarjem, A. (2011). “The Zagros Central Archaeological Project (CZAP) Preliminary Report of Excavation and Survey in Tape Sheykhi Abad of Sahneh and Tape Jani Abad of Eslamabad-e Gharb”, Journal of Phazhohesh-Ha-Ye Bastanshenasi Iran, No. 1, P.P. 9-30.
50. - ‌Nadel, Daniel. (2006). “Residence ownership and continuity: from the Early Epipalaeolithic unto the Neolithic”. In: E.B. Banning and M. Chazan (eds.). Domesticating Space. Construction, Community, and Cosmology in the Late Prehistoric Near East, pp: 25-34. Studies in Early Near Eastern Production, Subsistence and Environment 6. ex-oriente, Berlin.
51. - ‌Ozdog˘an, M. (1999). “Northwestern Turkey: Neolithic cultures in between the Balkans and Anatolia”. In: Ozdog˘an, M. & Bas_gelen, N. (Eds.), Neolithic in Turkey: The Cradle of Civilization. New Discoveries. Arkeoloji ve Sanat Yayinlari, Istanbul, pp: 203–224.
52. - ‌Pular, J. (1990). Tepe Abdul Hosein: A Neolithic Site in Western Iran – Excavations 1978. British Archaeological Reports, International Series 563.
53. - Rafifar, J. A. & Ghorbani, H. (2009). “From Nomadism to Sedentary; Approach of Ancient Anthropology on the Origin of the House and Livelihoods in Neolithic Period”, Iranian Journal of Anthropology, No. 9, P.P. 84-116.
54. - ‌Rehhoff-Kaliszan, L.; Hermansen, B. D.; Hoffmann Jensen, C.; Skuldbol, T. B. B.; Bille, M.; ‌Bangsgaard, P.; Ihr, A.; Low-Sorensen, M. & Markussen, B. (2002). “Shaqarat Mazyad – The Village on the Edge”. Neo-Lithics 1/02. pp:16–19.
55. - ‌Rosenberg, M. & Davis, M. K. (1992).”Hallan Çemi Tepesi, an Early Aceramic Neolithic Site in Eastern Anatolia: Some Preliminary Observations Concerning Material Culture.” Anatolica 18. pp:1-18..
56. - ‌Schmidt, K. (2000). “Göbekli Tepe, Southeastern Turkey. A preliminary report on the 1995-1999 Excavation”. Palèorient 26(1). pp: 45-54.
57. - ‌Schmidt, K. (2006). Sie bauten die ersten Tempel. Das rätselhafte Heiligtum der Steinzeitjäger. Die archäologische Entdeckung am Göbekli Tepe. Munich: Beck.
58. - ‌Schmidt, K. (2011). “Göbekli Tepe: A Neolithic Site in Southeastern Anatolia”. In: Steadman. & McMahon. (eds) The Oxford Handbook of Ancient Anatolia (10.000-323B.C). Oxford University Press. Oxford. Pp: 917-933.
59. - ‌Simmons, A. H. (2007). The Neolithic Revolation in the Near East: Transforming the Human Landscape. The University of Arizona Press.
60. - ‌Smith, Ph. E. L. (1976). “Reflection on four seasons of excavations at tappeh Ganj Dareh”. Proceeding of the IV th Annual Symposium on Archaeological Research in Iran. F. Bagherzadeh (Ed), Tehran Iranian Center for Archaeological Research, Muzeh-e Iran-e Bastan, and Tehran.
61. - ‌Smith, Ph. E. L. (1996). “Innovations and Architectural Experiences in Ganj Dareh, Iran”, translate by Kamyar Abdi, Journal of Asar, No. 28, P.P. 49-60.
62. - ‌Solcki, R. L. (1981). An Early Village Site at Zawi Chami Shanidar. (Malibu).
63. - ‌Strodeur, D. (2000). “New Discoveries in Architecture and Symbolism at Jerf el Ahmar (Syria), 1997-1999”. Neo-Lithic 1/00.pp: 1-4.
64. - ‌Strodeur, D. (2003). “Tell Aswad 2001 et 2002”. Neo-Lithics 1/03. pp: 7-15.
65. - ‌Watkins, T. (1990). “The origins of house and home?”. World Archaeology 21. pp:336–347.
66. - ‌Watkins,T.; Betts, A.; Dobney, K.; Nesbitt, M.; Gale, R. & Molleson, T. (1991). Qermez Dere,Tal Afar: Inerim Report 2. 1989 Project Paper 13. Department of Archaeology, University of Edinburgh.
67. - ‌Wilshusen, R. H. & Potter, J. M. (2010). “The Emergence of Early Villages in the American ‌Southwest: Cultural Issues and Historical Perspectives”. In: Early Village Society in Global Perspective. Bandy & Fox (eds). pp: 165-183. Tucson: University of Arizona Press.
68. - ‌Woodburn, J. (1982). “Egalitarian Societies”. Man. New Series, Vol. 17, No. 3. (Sep., 1982), pp: 431-451.
69. - ‌Young, T. Cuyler. Jr. (1969). Excavations at Godin Tepe Progres Report. Occasional Paper 17. Art & Archaeology, Royal Ontario Museum (ROM).
70. - ‌Zeder, M. A. (1999). “Animal Domestication in the Zagros: A Review of Past & Current research”. Paleorient 25(2). pp: 11-25.
71. - ‌Zeder, M. A. (2011). “ Origins of Agriculture in the Near East”. Current Anthropology 52 S.4.pp: 221-235.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Akbari H. The Architecture Technology in Acceramic Neolithic Period (Kapargah Architecture). Parseh J Archaeol Stud. 2018; 2 (3) :35-52
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-57-fa.html

اکبری حسن. فناوری معماری در دورۀ نوسنگی بدون سفال (معماری کپرگاه). مطالعات باستان شناسی پارسه. 1397; 2 (3) :35-52

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-57-fa.html



سال 2، شماره 3 - ( 3-1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.17 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4263