[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 5، شماره 18 - ( 12-1400 ) ::
سال 5 شماره 18 صفحات 214-203 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی‌های مغناطیس‌سنجی، روشی برای شناسایی و تعیین عرصه و حریم گورستان‌های باستانی؛ نمونۀ موردی: گورستان باستانی مهدی‌آباد اولیا در منظر فرهنگی بم
کورش محمدخانی
استادیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه شهید‌‎بهشتی، تهران، ایران ، kourosh.mhmdkhani@gmail.com
چکیده:   (531 مشاهده)
گورستان‌های باستانی در کنار استقرارگاه‌های انسانی شکل می‌گرفته‌اند، ولی پراکندگی گورها به جمعیت و مدت استقرار در این سکونت‌گاه‌ها بستگی داشته است. یکی از دشواری‌های پژوهش‌های باستان‌شناختی در شناسایی گورستان‌ها، تعیین عرصه و حریم در این محوطه‌هاست. به‌دلیل پراکندگی گورها در گورستان‌ها، تراکم گورها بسیار متفاوت بوده و بنابراین تعیین عرصه و پیشنهاد حریم در این محوطه‌ها همواره با احتیاط بسیار زیادی صورت می‌گیرد. در سالیان اخیر، با پیشرفت علم و کمک تخصص‌های مختلف به باستان‌شناسی، تعیین عرصه و حدود محوطه‌های باستانی نیز با دقت بیشتری انجام می‌شود. یکی از روش‌هایی که در مکان‌یابی محوطه‌ها و آثار باستانی و به‌تبع آن، تعیین عرصه و حدود محوطه‌ها بسیار کارآمد و مؤثر است، بررسی‌های آرکئوژئوفیزیک است؛ به‌خصوص در تعیین عرصۀ گورستان‌های باستانی که تراکم و پراکندگی گورها بسیار متفاوت است و فقط با بررسی باستان‌شناختی و گمانه‌زنی، نمی‌توان با اطمینان به تعیین عرصه و حدود در این محوطه‌ها اقدام نمود. در این پژوهش سعی‌بر آن شده است که به پرسش‌های مهمی در زمینۀ تعیین عرصۀ محوطه‌های باستانی به‌خصوص گورستان‌های باستانی دست‌یافت؛ این‌که آیا روش‌های معمول تعیین عرصه می‌توانند به‌طور دقیق حدود گورستان‌های باستانی را مشخص نمایند؟ روش‌های ژئوفیزیکی چگونه می‌توانند در آشکارسازی مکان گورهای باستانی، باستان‌شناسان را یاری نمایند تا بتوانند با اطمینان بیشتری به تعیین عرصۀ گورستان‌های باستانی اقدام نمایند؟ تعیین عرصۀ گورستان‌های باستانی که تا به امروز انجام شده، نشان‌داده است که در مواردی ممکن است که به‌دلیل مشخص نبودن مکان گورها، بعضی از قسمت‌های گورستان‌های باستانی در عرصۀ تعیین‌شده قرار نگیرد. روش‌های ژئوفیزیکی به‌دلیل آن‌که قادر به مشخص نمودن تمامی پدیدارهای زیر سطحی و به‌طبع مشخص نمودن مکان گورهای باستانی هستند، به‌خوبی می‌توانند روشی باشند که باستان‌شناسان را در مشخص نمودن عرصۀ گورستان‌های باستانی کمک نموده و روش بسیار مناسبی جهت حفاظت از محوطه‌های باستانی باشند. بررسی آرکئوژئوفیزیک با روش مغناطیس‌سنجی در محوطۀ باستانی مهدی‌آباد اولیا1 در منظر فرهنگی بم، با هدف تعیین میزان پراکندگی گورهای باستانی و مشخص نمودن عرصه و حدود این گورستان باستانی در سال 1397 ه‍.ش. انجام گرفت. این بررسی باعث آشکار شدن حدود 800 گور باستانی گردید و نقشه‌های مغناطیسی به‌خوبی عرصۀ این گورستان باستانی را مشخص نمودند.
واژه‌های کلیدی: گورستان باستانی، مهدی‌آباد اولیا، بررسی آرکئوژئوفیزیک، مغناطیس‌سنجی، منظر فرهنگی بم.
متن کامل [PDF 1192 kb]   (95 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1400/1/13 | پذیرش: 1400/2/22 | انتشار: 1400/12/10
فهرست منابع
1. - ده‌پهلوان، مصطفی؛ علی‌نژاد، زهرا؛ مهیار‌خادمی، روستایی‌فارسی، ابراهیم؛ محمدخانی، کوروش؛ رحمانی، مدیا؛ و حسینی، پرستو، (1397). «کاوش‌های آموزشی و پژوهشی قره‌تپه سگزآباد با تمرکز بر لایه‌های عصرآهن II ،III و دورۀ هخامنشی؟ (فصل سوم)». در: مجموعه مقالات شانزدهمین گردهم‌آیی سالانۀ باستان‌شناسی ایران (مجموعه مقالات کوتاه 1395)، 14-15 اسفندماه 1397، موزه ملی ایران، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری کشور، صص: 175-171.
2. - علیزاده، عباس، (1374). «اهمیت و شناخت‌ روش‌های بررسی در باستان‌شناسی». مجله باستان‌شناسی و تاریخ،‌ سال 9، شمارۀ 1، شمارۀ پیاپی 17، صص: 8-2.
3. - فاضل، لیلا؛ مهری‌نژاد، فرخ؛ قمری، مسعود؛ ابراهیمی، افشین؛ و شیخ، محمد، (1396). «خط سیرهای باستانی و سیمای تاریخی بخش نگین کویر شهرستان فهرج ( منظر فرهنگی بم)». مطالعات ایران‌شناسی، سال 3، شمارۀ 5، تابستان، صص: 71-27.
4. - قربانی، احمد؛ رضوی‌راد، فاطمه؛ و ملک‌پور دهکردی، کاظم، (1394). مقدمه‌ای بر ژئوفیزیک در باستان‌شناسی. یزد: انتشارات دانشگاه یزد.
5. - قزلباش، ابراهیم؛ جعفری، محمد‌جواد؛ رجبی، نوروز؛ و محمدخانی، کورش، (1395)، «کاوش باستان‌شناختی گورستان تاج‌امیر یاسوج». نشریۀ مطالعات باستان‌شناسی، شمارۀ 13، صص: 190-171.
6. - محمدخانی، کورش، (1397). «گزارش بررسی مغناطیس‌سنجی در گورستان باستانی مهدی‌آباد اولیا، در محدودۀ منظر و محور فرهنگی بم». تهران: مرکز اسناد پژوهشکدۀ باستان‌شناسی کشور (منتشر‌نشده).
7. - مقدم، عباس، (1397). کاوش‌های باستان‌شناسی در گورستان تل چگاسفی (فصل اول زمستان 1394). تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری.
8. - ناشناس، (1383)، «معیارهای تعیین حریم آثار تاریخی». تهران: معاونت حفظ و احیا آثار تاریخی، سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری، (جزوۀ منتشر ‌نشده).
10. - Alizadeh, A., (1995). “Importance and knowledge of survey methods in archeology”. Journal of Archaeology and History, No. 17, Pp: 2-8 (In Persian)
11. - Anonymous, (2004). “Criteria for determining the buffer zone of historical monuments”. Deputy for Preservation and Restoration of Historical Monuments, Cultural Heritage and Tourism Organization, (Unpublished, In Persian)
12. - Ataei, M. T. & Zare, S., (2019). “A new Achaemenid building-complex in Kerman”. In: Arta 2009. 004. http://www.achemenet.com/pdf/arta/ARTA_2019.004-Atayi-Zare.pdf.
13. - Dehpahlavan, M.; Alinejad, Z.; Khademi, M.; Roustaei Farsi, E.; Mohammadkhani, K.; Rahmani, M. & Hoseini, P., (2019). “Educational and research excavations of Qara Tappeh Sagzabad, focusing on the layers of the Iron Age II, III, and the Achaemenid period? (3th season)”. In: 16th annual Symposium on the Iranian Archaeology (A collection of short articles- 2016-2017), 5-6 March 2019, National Museum of Iran, Pp: 171-175 (In Persian)
14. - Fazel, L.; Mehrinejad, F.; Ghamari, M.; Ebrahimi, A. & Shikh, M., (2017). “Khat-e sirha-ye bastani va sima-ye tarikhi bakhsh-e negin-e Kavir-e Shahrestan-e Fahraj (Manzar-e farhangi-e Bam)”. Journal of Iranology Studies, No. 5, Pp: 27-71 (In Persian).
15. - Ghezelbash, E.; Jafari, M. J.; Rajabi, N. & Mohammadkhani, K., (2016). “Archaeological excavation at Taj Ami cemetery in Yasouj”. Journal of Archaeological Studies, University of Tehran, No. 13, Pp: 171-190 (In Persian).
16. - Ghorbani, A.; Razavirad, F. & Malekpour Dehkordi, K., (2015). Introduction to Geophysics in Archeology. Yazd University Press. (In Persian)
17. - Moghaddam, A., (2018). Archaeological excavation at Chega Sofla cemetery (the first season, winter 2015), ICHTO Press (In Persian).
18. - Mohammadkhani, K., (2018). “Report of the magnetic survey at ancient cemetery of Mahdiabad-e Olia, in the cultural landscape of Bam”. ICAR (Unpublished, In Persian)
19. - Mohammadkhani, K., (2014). “Étude de l’urbanisme des villes achéménides: reconnaissances de surface et prospection géophysique à Dahaneh-e Gholaman (Sistan, Iran)”. Thèse de doctorat “Longues, Histoire et Civilisations des Mondes Anciens”, Université Lumière Lyon 2.
20. - Scollar, I.; Tabbagh, A.; Hesse, A. & Herzog, I., (1990). Archaeological prospecting and remote sensing. Cambridge University Press, Cambridge.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Mohammadkhani K. Magnetic Surveys as a Method to Determine the Core Zone of Archaeological Cemeteries Case Study: Mehdiabad-e Olia in the Cultural Landscape of Bam. Parseh J Archaeol Stud. 2022; 5 (18) :203-214
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-551-fa.html

محمدخانی کورش. بررسی‌های مغناطیس‌سنجی، روشی برای شناسایی و تعیین عرصه و حریم گورستان‌های باستانی؛ نمونۀ موردی: گورستان باستانی مهدی‌آباد اولیا در منظر فرهنگی بم. مطالعات باستان شناسی پارسه. 1400; 5 (18) :214-203

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-551-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
سال 5، شماره 18 - ( 12-1400 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.24 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4419