[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 5، شماره 18 - ( 12-1400 ) ::
سال 5 شماره 18 صفحات 70-49 برگشت به فهرست نسخه ها
منشأ ساخت، تحلیل و تفسیر سگک کمربند مفرغی با نقش شتر دوکوهانۀ گورستان عصرآهن لفور سوادکوه
عبدالرضا مهاجری‌نژاد1، کمال‌الدین نیکنامی2، هایده خمسه3
1- دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.
2- استاد گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران ، kniknami@ut.ac.ir
3- استادیار گروه باستان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
چکیده:   (500 مشاهده)
درمیان مجموعۀ یافته‌های به‌دست‌آمده از کاوش‌های باستان‌شناسی گورستان عصرآهن لفور سوادکوه نقشی از یک شتر دوکوهانه برروی سگک کمربند مفرغی دیده می‌شود که به‌طرز ماهرانه‌ای با روش قالب‌گیری ساخته شده است. هدف از این پژوهش، بررسی، تفسیر و تحلیل تصویر نقش شتر دوکوهانه برروی سگک کمربندی مفرغی است. با توجه به مطالعات انسان‌شناسی جسمانی ازنظر ریخت‌شناسی جمجمه‌ها نشان می‌دهد که گورخفتگان گورستان با ساکنین پیش از خود متفاوت بوده و گور‌آوندها نیز حاکی از اقوامی دامپرور و کوچ‌رو بوده‌اند. شاخص‌ترین شئ یافت‌شده، سگک کمربند مفرغی با نقش یک شتر دوکوهانه‌ است که مربوط به دشت‌های آسیای‌مرکزی، جنوبی‌ترین منطقۀ زیست این نوع شتر در شمال دشت گرگان و جنوب ترکمنستان است. در منابع دورۀ هخامنشی نیز شتر دوکوهانه نمایش داده شده است، این نوع شترها فقط به‌همراه گروه‌های هدیه‌آورندگانی که از آسیای‌میانه و شرق دریای مازندران آمده‌اند، دیده می‌شود. در نقوش سنگ یادبود «شلمانسر‌ سوم» شاه آشور نیز افرادی شتر دوکوهانه به‌همراه دارند که متن کتیبۀ آن‌ها را متعلق‌ به کشوری دوردست در شرق نسبت داده‌اند. مهم‌ترین پرسش‌هایی که در این پژوهش مطرح می‌گردد عبارتنداز: بقایای انسانی به‌دست‌آمده در این گورستان بومی منطقه بوده‌اند و یا از مناطق دیگر به این منطقه مهاجرت کرده‌اند؟ گورنهاده‌های به‌دست‌آمده در محل ساخته یا وارداتی بوده‌اند و تا چه اندازه تحت‌تأثیر شیوه‌های هنری و صنعتی از مناطق دور و نزدیک بوده‌اند؟ و آیا می‌توان با مطالعۀ یافته‌های مورد پژوهش، مسیر مهاجرت این گروه‌ها را در مناطق حاصل‌خیز و کوهپایه‌ای مازندران بازسازی نمود؟ لذا نگارندگان در این مقاله علاوه‌بر مقایسۀ شکلی و ماهیتی سگک کمربند مفرغی با دیگر یافته‌های گورستان لفور تطبیق، تحلیل و تفسیر آن همراه با اسناد و منابع تاریخی به پرسش‌ها پاسخ می‌دهند. نتیجۀ پژوهش نشان می‌دهد این شئ در جای دیگری تولید و ساخته شده و ازطریق مهاجران به منطقه وارد شده است. 
واژه‌های کلیدی: عصرآهن، سگک کمربندمفرغی، گورستان لفور، سوادکوه.
متن کامل [PDF 2164 kb]   (103 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1399/9/1 | پذیرش: 1399/11/13 | انتشار: 1400/12/10
فهرست منابع
1. - آنتونی، دیوید، (1392). «باستان‌شناسی خاستگاه هند و اروپاییان». ترجمۀ کامیار عبدی، مجلۀ مارلیک، سال 2، شمارۀ 3 و 4، صص: 35-52.
2. - استروناخ، دیوید؛ و رف، مایکل، (1390). نوشیجان 1: بناهای بزرگ دورۀ ماد. ترجمۀ کاظم ملازاده، همدان، انتشارات دانشگاه بوعلی سینا.
3. - اشمیت، اریخ، (1391). کاوش‌های تپه‌حصار دامغان. ترجمۀ کوروش روستایی، سمنان: اداره کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان سمنان.
4. - اورسیانا، فابریزیا، (1388). «شاه‌تپه: رویکردی نو به کاوشی قدیمی». ترجمۀ شادی گنجی، نامۀ پژوهشگاه میراث‌فرهنگی، شماره‌های 20 و 21، صص: 149-141.
5. - باصفا، حسن؛ رحمتی، مهدیه، (1393). «سومین فصل کاوش نجات‌بخشی محوطۀ شهرک فیروزه نیشابور». مقاله‌های کوتاه دوازدهمین گردهم‌آیی سالانۀ باستان‌شناسی، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری (پژوهشگاه).
6. - تالبوت‌رایس، تامارا، (1372). هنرهای باستانی آسیای‌مرکزی تا دورۀ اسلامی. ترجمۀ رقیه بهزادی، تهران: انتشارات تهران.
7. - حصاری، مرتضی، (1396). «تدفین‌های عصرآهن در مرکز فلات ایران مطالعه موردی: محوطۀ سفالین، پیشوا». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، دورۀ 7، شمارۀ 15، همدان. صص: 101-116.
8. - خلعتبری، محمدرضا، (1383). کاوش‌های باستان‌شناسی در حوزۀ محوطۀ باستانی تالش. چاپ اول، سازمان میراث‌فرهنگی کشور.
9. - دارک،کن.آر.، (1379). مبانی نظری باستان‌شناسی. ترجمۀ کامیار عبدی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
10. - دیاکونوف، ایگور میخائیلوویچ، (1377). تاریخ ماد. ترجمۀ کریم کشاورز، چاپ چهارم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
11. - ریاضی، محمدرضا، (1374). «جاده ابریشم: شکل‌گیری و پیشینه». مجلۀ باستان‌شناسی و تاریخ، سال نهم، شمارۀ 2، پیاپی 18، صص: 48-55.
12. - سرلک، سیامک؛ و ملکزاده، مهرداد، (1384). «آجرهای منقوش عصرآهن پایانی ماد شرقی، سکوی خشتی قلی‌درویش جمکران و سازۀ بزرگ سیلک کاشان». باستان‌شناسی، سال 1، شمارۀ 1، تهران: جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران و موزۀ ملی ایران. صص: 52-66.
13. - سرلک، سیامک، (1390). باستان‌شناسی و تاریخ قم: کاوش‌های باستان‌شناختی محوطۀ قلی‌درویش جمکران- قم. قم: اداره کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان قم.
14. - شاپورشهبازی، علیرضا، (1375). شرح مصور تخت‌جمشید. تهران: سازمان میراث‌فرهنگی، چاپ دوم.
15. - صادق، مینا، (1376). «بررسی روابط فرهنگی و اقتصادی فلات ایران- جنوب ترکمنستان- افغانستان و بین‌النهرین در روزگار باستان». یادنامۀ گردهم‌آیی باستان‌شناسی شوش، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی (پژوهشگاه).
16. - طلایی، حسن، (1374). باستان‌شناسی و هنر ایران در هزارۀ اول قبل از میلاد. تهران: انتشارات سمت.
17. - طلایی، حسن، (1376). «پویایی فرهنگی در باستان‌شناسی». یادنامۀ گردهم‌آیی باستان‌شناسی شوش، جلد 1، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی (پژوهشگاه).
18. - عابدینی‌عراقی، مهدی، (1384). «گزارش فصل اول مطالعات باستان‌شناسی محوطۀ سد البرز لفور شهرستان سوادکوه». تهران: مرکز اسناد پژوهشکدۀ باستان‌شناسی کشور (منتشرنشده).
19. - عابدینی‌عراقی، مهدی، (1387). «فصل دوم مطالعات باستان‌شناسی محوطۀ سد البرز لفور شهرستان سوادکوه». تهران: مرکز اسناد پژوهشکدۀ باستان‌شناسی کشور (منتشرنشده).
20. - عابدینی‌عراقی، مهدی؛ و میری، میثم؛ (1396). «برررسی و شناسایی محدودۀ رودخانۀ کسیلیان شهرستان سوادکوه». تهران: مرکز اسناد پژوهشکدۀ باستان‌شناسی کشور (منتشرنشده).
21. - عباسی، قربانعلی، (1390). گزارش پایانی کاوش‌های باستان‌شناختی نرگس‌تپه دشت‌گرگان. تهران: گنجینه نقش‌جهان.
22. - فهیمی، حمید، (1388). «فرهنگ عصرآهن در بخش جنوبی مرکز فلات ایران: گزارش مقدماتی بررسی اشیاء بازیافته محوطۀ میلاجرد، نطنز». مجلۀ باستان‌شناسی و تاریخ، سال 23، شمارۀ پیاپی 45، صص: 32-44.
23. - کامبخش‌فرد، سیف‌الله، (1376). «پدیدۀ سفال خاکستری‌رنگ». یادنامۀ گردهم‌آیی باستان‌شناسی شوش، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی (پژوهشگاه).
24. - گوپنیک، هلاری؛ و راثمن، میچل، (1395). در مسیر شاهراه: پژوهش‌های باستان‌شناختی در گودین. ترجمۀ محمد‌امین میرقادری و هادی صبوری، تهران: مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی).
25. - گیرشمن، رومن، (1346). هنر ایران در دوران ماد و هخامنشی. ترجمۀ عیسی بهنام، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
26. - لوکنت، الیویه؛ و مشکور، مرجان، (1375). «یافته‌های باستان‌شناختی در هیرکانی و دهستان از عصرآهن تا دورۀ تیموری». مجلۀ باستان‌شناسی و تاریخ، سال 10، شمارۀ پیاپی 20، صص: 9-21.
27. - مجیدزاده، یوسف، (1377). «گزارش مقدماتی نخستین‌فصل حفریات باستان‌شناختی در محوطۀ ازبکی، شهرستان ساوجبلاغ، پاییز 1377». مجلۀ باستان‌شناسی و تاریخ، سال 13، شمارۀ 1، شمارۀ پیاپی 25. صص: 57-81.
28. - مدودسکایا، یانا، (1383). ایران در عصرآهن 1. ترجمۀ علی‌اکبر وحدتی، تهران: پژوهشکدۀ باستان‌شناسی.
29. - ملکزاده مهرداد، (1374الف). «اندیه شاهک‌نشینی در سرزمین ماد بزرگ و شاهکارهای هنری مارلیک». مجلۀ باستان‌شناسی و تاریخ، سال 8، شمارۀ 2، پیاپی 16. صص: 12-18.
30. - ملکزاده، مهرداد، (1374ب). «شاهک‌نشین ابددان در ماد غربی». مجلۀ باستان‌شناسی و تاریخ، سال 9، شمارۀ 2، پیاپی 18. صص: 47-39.
31. - ملکزاده، مهرداد، (1376). «یادداشت‌های مادی1: جایگاه مادها در تاریخ ایران». گزارش‌های باستان‌شناسی 1، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی کشور.
32. - ملکزاده، مهرداد، (1382). «بنای سنگی زاربلاغ قم نیایشگاهی؟ از دورۀ ماد: گزارش بازدید و بررسی مقدماتی پاییز 1381». مجلۀ باستان‌شناسی و تاریخ، سال 17، شمارۀ 2، پیاپی 34، صص: 52-64.
33. - ملکزاده، مهرداد، (1383). «بنای سنگی واسون کهک، سازه‌ای از دورۀ ماد؟: گزارش بازدید و بررسی مقدماتی- زمستان 1382». مجلۀ باستان‌شناسی و تاریخ، سال 18، شمارۀ 2، پیاپی 36، صص: 52-64.
34. - سرلک، سیامک؛ و ملکزاده، مهرداد، (1384). «آجرهای منقوش عصرآهن پایانی ماد شرقی، سکوی خشتی قلی‌درویش جمکران و سازۀ بزرگ سیلک کاشان». باستان‌شناسی، سال 1، شمارۀ 1،تهران، جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران و موزه ملی ایران، صص: 129-163.
35. - ملک‌شهمیرزادی، صادق، (1372). «انتقال اندیشۀ سوسک مصری در دشت قزوین». مجلۀ باستان‌شناسی و تاریخ، سال 7، شمارۀ 1 و 2، پیاپی 13 و 14. صص: 66-74.
36. - موسوی، علی، (1380). «هند و اروپاییان در ایران: مقدمه‌ای بر پیشینه و باستان‌شناسی مسئلۀ هند و اروپایی». مجلۀ باستان‌شناسی و تاریخ، سال 13 و 14، شمارۀ پیاپی 26 و 27. صص: 12-21.
37. - نگهبان، عزت‌الله، (1368). ظروف فلزی مارلیک. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.
38. - واندنبرگ، لویی، (1348). باستان‌شناسی ایران‌باستان. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
39. - وحدتی، علی‌اکبر، (1383). «همایش بین‌المللی عصرآهن در جهان ایرانی». کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شمارۀ 79، صص: 93-88.
40. - وحدتی، علی‌اکبر، (1384). «پیدایش عصرآهن در ایران و انگارۀ مهاجرت آریاییان ایرانی زبان». دومین همایش باستان‌شناسان جوان، به‌کوشش شهرام زارع، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی. صص: 146-127.
42. - Abbasi, Q., (2012). Final report of archaeological excavations of Narges Tepe in Gorgan plain. Tehran, Ganjineh Naghshe Jahan, (in Persian).
43. - Abedini, M., (2006). Chapter 2 Archaeological studies of Alborz Lefour Dam site in Savadkuh city. Tehran, Documentation Center of the Archaeological Research Institute of the country, Unpublished, (in Persian).
44. - Abedini, M. & Miri, M., (2009). Investigation and identification of Kasilian river area of Savadkuh city. Documentation Center of the Archaeological Research Institute of the Country, Unpublished, (in Persian).
45. - Anthony, D., (2014). “Archeology of Indo-European origin”. Translated by: Kamyar Abdi. Marlik Magazin. Vol. 1, No. 3 & 4, Pp: 52-35 (in Persian).
46. - Askarov, A., (1992). The beginning of the iron age in Transoxania, History of civilizations of Central Asia. Volume I, The dawn of civilization: earliest times to 700 B.C., Editors: A. H. Dani and V. M. Masson, United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, UNESCO.
47. - Barbarunova, A., (1995). “Early Sarmatian Culture”. In: J. Davis-Kimball, V. Bashilov, & L. Yablonsky, Eds., Nomads of Eurasia in the Early Iron Age, Berkeley: Zinat Press, Pp: 121–136
48. - Boucharlat, R.; Francfort, H. P. & Lecomte, O., (2005). “The Citadel of Ulug-Depe and the Iron Age Archaeological Sequence in Southern Central Asia”. Iranica Antiqua, No. 40, Pp: 479–514.
49. - Cleuziou, S., (1985). L’ Age du Fer à Tureng Tepe (Iran) et ses Relations aves 1’ Asie central. L’ Archéologie de la Bactriane Ancienne, CNRS, Paris.
50. - Dark, K., R., (2001). Theoretical foundation of Archeology. Translated by: Kamyar Abdi, Tehran: University Publication Center, (in Persian).
51. - Diakonof, I. M., (1999). History of the Medes. Translated by: Keshavarz, Fourth edition, Tehran, Scientific and Cultural Publications, (in Persian).
52. - Elizaarenkova, T. Ya. & Toporv, V. N., (1995). “Mir veshchey PO dannym Rigvedy”. In: T. Ya. Elizarenkova, Rigveda, Mandaly, 5-8, Mosscow.
53. - Fahimi, H., (2010). Iron Age culture in the southern part of the center of the Iranian Plateau (in Persian).
54. - Gereshman, R., (1968). Iranian art during the Median and Achaemenod eras. Translated by Isa Behnam, Tehran: Book translation and publishing company, (in Persian).
55. - Hessari, M., (2018). “Iron Age burials in the center of the Iranian Plateau A case study”. Pazhoheshhay-h Bastanshenasi Iran, Vol. , No. 15, pp: 101-116 (in Persian).
56. - Kimball, J.; Davis, B.; Vladmir, A. & Yablonsky, L. T. (1995). Nomads of the Eurasian steppes in the early Iron age. Zinat press Berkely.
57. - Kambakhshfard, S., (1998). The phenomenon of gray pottery. Tehran: Cultural Heritage Organization, (in Persian).
58. - Kohl, P., (1984). Central Asia: Paleolithic beginnings to the Iron Age. Editions Recherchésure les civilizations, Paris.
59. - Королькова, Е.Ф. (2006). Звериный стиль Евразии.Искусство племён Нижнего Поволжья и Южного Приуралья.в скифскую эпоху (VII-IV вв. до н.э.). Проблемы стиля и этнокультурной принадлежности. “Петербургское Востоковедение”. ISBN 5-85803-312-1.
60. - Kuz’mina, E., (2007). The Origin of the Indo-Iranian. Leiden: Brill.
61. - Lecomte, O., (2005). “The Iron Age of Northern Hyrcania”. Iranica Antiqua, No. XL, Pp: 461-478.
62. - Lhuillier, J. & Mashkour, M.., (2017). “Animal exploitation in the oases: an archaeozoological review of Iron Age sites in southern Central Asia”. Antiquity Publications/Cambridge University Press, Vol. 91, Issue 357, Pp: 655-673.
63. - Malekzadeh, M., (2004). The place of Medes in the history of Iran. Tehran: Cultural Heritage Organization, (in Persian).
64. - Malekzadeh, M.. (2005). “The stone building of Zarbolagh, Qom, aplace of worship, From the Median period, preliminary visit and review report”. Journal of Archeology and History, Vol. 18, No 2., Pp: 52-64 (in Persian).
65. - Malekshahmirzadi, S., (1994). Transmission of the idea of the Egyption Sosak in the Qazvin plain, (in Persian).
66. - Masson, V, M. & Sarianidi, V, I., (1972). Central Asia. Turkmenia before the Achaemenids, Ancient peoples and places. Londres, Thames and Hudson.
67. - Mosavi, A., (2002). “Indians and Europeans in Iran”. An introduction to the background and archeology of the Indo-European, Vol. 13 & 14, No, 26 & 27 (in Persian).
68. - Mousawi, A., (2001). “La Région de Téhéran á ľaube de ľáge du fer. Reflexionset commentaires sur les nécroples du IIe millénaire av, J-C”. Iranica Aniqua, No. 36, Pp: 151-212.
69. - Negahban, E., (1990). Marlik metal utensils. Tehran: Country cultural Heritage Organization, (in Persian).
70. - Pittman, H., (2001). “Glyptic Art of Period IV”. in: Excavations at Tepe Yahya, Iran 1967-1975, The Third Millennium. edited by: C.C. Lamberg-Karlovsky & D.T. Potts, American School of Prehistoric Research Bulletin, No. 45, Pp: 231-268.
71. - Sadegh, M., (1998). Study of cultural and economic relation of the Iranian Plateau. Tehran: Cultural Heritage Organization, (in Persian).
72. - Sarlak, S. & Malekzadeh, M., (2006). “Painted Iron Age Bricks, Easrern Med, Gholi Darvish Jamkaran brick platform and larg structure of Kashan Sialk”. Archeology, Vol. 1 , No. 1, Tehran, Jahad-e-Daneshgahi & The National Musem of Iran, Pp: 129-163 (in Persian).
73. - Sarlak, S., (2012). Archeology and history of Qom. General office of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism of Qom Province, (in Persian).
74. - Schmidt, E., (2013). Excavation of Damghan Hassar Tepe. Translated by: Rostaei, Semnan: General Directorate of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism of Semnan Province (in Persian).
75. - Shapour Shahbazi, A., (1997). Illustrated description of Persepolis. Tehran: Cultural Heritage Organization, second edition, (in Persian).
76. - Shuaib, M. G., (2014). “The Arabs of North Arabia in later Pre-Islamic Times: Qedar, Nebaioth, and Others”. A thesis submitted to The University of Manchester for the degree of Doctor of Philosophy in the Faculty of Humanities, School of Arts, Languages and Cultures.
77. - Stronakh, D. & Raff, M., (2012). Noshijan 1. Large buildings of the Median period. Translated by: Mollazadeh, Hamedan: Bu-Ali sina University Press (in Persian).
78. - Talaei, H., (1996). Archeology and Art of Iran in the first millennium B.C.. Tehran: Samt Publication, (in Persian).
79. - Talaei, H., (1998). Cultural dynamics in archeology. Cultural Heritage Organization, (in Persian).
80. - Talbout Rice, T., (1999). Ancient arts of Asia up to the Islamic period. Translated by: Behzadi, Tehran, Publications, (in Persian).
81. - Vanden Berghe, L., (1981). Luristan. Vorgeschichtliche Bronzekunst aus Iran. München.
82. - Young, T. C., (1967). “The Iranian migration into Zagros”. IRAN, No. 5, Pp: 11-34.
83. - Young, T. C. & Levine, L, D., (1974). Excavations of the Godin project: Second Progress Report. (Royal Ontario Museum Art and Archaeology Occasional Paper26).
84. - Vahdati, A., (2006). “The emergence of the Iron Age in Iran and the migration of Persian-Speaking Aryans”. The second conference of young archaeologists, Tehrab, Cultural Heritage Organization, Pp: 127-146, (in Persian).
85. - Vahdati, A., (2005). International Iron Age conference in the Iranian. World, No. 79, Pp: 88-93, (in Persian).
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Mohajerinejad A R, Niknami K A, Khamseh H. An Analytical Study on the A Engraved Bronze Belt Buckle with the Two-Humped Camel, from the Iron Age Site of Lefour, Savadkuh. Parseh J Archaeol Stud. 2022; 5 (18) :49-70
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-455-fa.html

مهاجری‌نژاد عبدالرضا، نیکنامی کمال‌الدین، خمسه هایده. منشأ ساخت، تحلیل و تفسیر سگک کمربند مفرغی با نقش شتر دوکوهانۀ گورستان عصرآهن لفور سوادکوه. مطالعات باستان شناسی پارسه. 1400; 5 (18) :70-49

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-455-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
سال 5، شماره 18 - ( 12-1400 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.19 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4414