[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 4، شماره 12 - ( 6-1399 ) ::
سال 4 شماره 12 صفحات 168-153 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی‌های باستان‌سنجی در محوطۀ اورارتویی قلعه‌بسطام با استفاده از روش مغناطیس‌سنجی
مرضیه عباس‌زاده1، بیتا سودائی 2
1- دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، دانشکدۀ علوم‌انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین-پیشوا، ورامین، ایران
2- استادیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ علوم‌انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین-پیشوا، ورامین، ایران ، sodaei@iauvaramin.ac.ir
چکیده:   (2150 مشاهده)
روش مغناطیس‌سنجی به‌دلیل نداشتن اثرات مخرب محیطی یکی از بهترین روش‌ها در اکتشافات باستان‌شناسی به‌شمار می‌آید. قلعۀ اورارتویی بسطام با 80 هکتار مساحت یکی از سه قلعۀ بزرگ اورارتوها در شمال‌غرب ایران است که در 9 کیلومتری شهر قره‌ضیاءالدین در شمال استان آذربایجان‌غربی واقع شده است. هدف از انجام این پژوهش، شناخت بهتر این محوطه با استفاده از دانش نوین و شیوه‌های جدید بررسی در باستان‌شناسی بدون کوچک‌ترین دخالت در محوطه است. پرسش مطرح‌شده در این پژوهش درخصوص شناسایی معماری اورارتوها در بخش محوطۀ مسکونی و بخش شرقی قلعه است. این پژوهش با استفاده از روش مغناطیس‌سنجی به شناسایی ساختارهای زیرسطحی محوطۀ باستانی قلعه‌بسطام پرداخته است. به این‌منظور داده‌های مغناطیس‌سنجی در محدودۀ موردنظر برداشت‌ شده و پس از تصحیحات لازم روی داده‌ها، نقشه‌های آنومالی مغناطیسی تهیه گردید. نقشه‌های حاصل از بررسی مغناطیس‌سنجی و داده‌های به‌دست‌آمده از گمانه‌های باستان‌شناسی نشان‌دهندۀ وجود ساختارهای معماری منظم و متراکم در بخش محلۀ مسکونی است. فضاهای معماری درجهت شرقی-غربی و در امتداد هم گسترش یافته‌اند و از قطعات سنگ در ابعاد بزرگ و متوسط با ملات گِل در ساخت آن‌ها استفاده شده است. ساختار معماری در بخش شرقی شامل بناهای تک‌واحدی است که احتمالاً برای استفادۀ طبقات پایین جامعه بوده است. در جنوب قلعه بقایای لایه‌های خاکستر و کف سنگ‌فرش به‌دست آمده که نشان‌دهندۀ وجود لایه‌های استقراری اورارتویی است و در سمت غرب قلعه در امتداد رودخانۀ آغ‌چای بخشی از بقایای کانال آبرسانی دیده می‌شود که نشان‌دهندۀ استفاده ساکنان از این کانال جهت تأمین آب قلعه است که از قطعات سنگ با ملات گِل و آهک ساخته شده است.
واژه‌های کلیدی: باستان‌شناسی شمال‌غرب، هزارۀ اول قبل‌ازمیلاد، اورارتو، قلعه‌بسطام، مغناطیسی‌سنجی
متن کامل [PDF 1207 kb]   (524 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1399/2/19 | پذیرش: 1399/4/9 | انتشار: 1399/6/10
فهرست منابع
1. - امین‌پور، بابک، (1380). «کاربرد روش‌های ژتوفیزیک اکتشافی در باستان‌شناسی و نمونه‌ای از اجرای روش مغناطیس‌سنجی در اطراف معبد چغازنبیل». مجلۀ باستان‌پژوهی، شمارۀ 8، صص: 9-6.
2. - پیوتروفسکی، بوریس، (1383). تمدن اورارتو. ترجمۀ حمید خطیب‌شهیدی، تهران: اندیشه نو.
3. - حاجی‌زاده، کریم، (1374). «بررسی استقرارهای اورارتویی در شمال‌غرب ایران (900-700 ق.م.)». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی، دانشگاه تربیت‌مدرس (منتشرنشده).
4. - خان‌محمدی، بهروز، (1391). «پژوهش‌های باستان‌شناسی و باستان‌ژئوفیزیکی در قره‌کلیسا»، فصلنامۀ فرهنگی پیمان، شمارۀ 60، سال 16، صص: 107-97.
5. - سرلک، بهزاد؛ و آقاجانی، حمید، (1395). «بررسی‌های باستان‌سنجی در تپه‌حصار دامغان با استفاده از روش‌های گرانی‌سنجی و مغناطیس‌سنجی». دو فصلنامۀ پژوهه‌باستان‌سنجی، سال 2، شمارۀ 2، صص: 34-19.
6. - شیرزاده، غلام، (1394). «گزارش کلوش‌های باستان‌شناسی محوطۀ اورارتویی قلعه‌بسطام». ارومیه: مرکز اسناد اداره کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری آذربایجان‌غربی (منتشر‌نشده).
7. - شیرزاده، غلام، (1397)، «گزارش کاوش‌های باستان‌شناسی محوطۀ باستان‌شناسی قلعه‌بسطام و چورس». ارومیه: مرکز اسناد اداره کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری آذربایجان‌غربی (منتشر‌نشده).
8. - کلایس، ولفرام، (1348). «معماری اورارتو». ترجمۀ غلامعلی همایون. بررسی‌های تاریخی، شمارۀ 22، صص: 312-289.
9. - کلایس، ولفرام، (1354). حفریات سال 1390 در قلعۀ اورارتویی بسطام (روزا هینیلی). گزارش‌های باستان‌شناسی در ایران. هیأت باستان‌شناسان آلمانی، ترجمۀ سروش حبیبی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
10. - کلایس، ولفرام، (1388). آذربایجان، باستان‌شناسی آذربایجان از دورۀ اورارتو تا شروع اشکانی. ترجمۀ محمد فیض‌خواه و صمد علیون، تبریز، اختر.
11. - محمدخانی، کورش، (1383). «کاربرد روش‌های ژئوفیزیک اکتشافی در باستان‌شناسی (آرکئوژئوفیزیک) مطالعۀ موردی بررسی مغناطیس‌سنجی در تخت‌جمشید و پاسارگاد». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی، دانشگاه تربیت‌مدرس (منتشرنشده).
12. - محمدخانی، کورش، (1396). «فصل دوم، سوم و چهارم فعالیت‌های باستان‌شناسی و علوم باستان‌شناختی هیأت مشترک ایران- فرانسه در پاسارگاد و دشت مرغاب». شانزدهمین گردهم‌آیی سالانۀ باستان‌شناسی ایران. تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، صص: 424- 421.
13. - محمدخانی، کورش؛ و نظیف، سمانه، (1397). «معرفی محوطۀ باستانی شهر سیبه- کوخرد، براساس داده‌های حاصل از بررسی‌های آرکئوژئوفیزیک و باستان‌شناسی». دو فصلنامۀ پژوهه‌باستان‌سنجی. دورۀ 4، شمارۀ 2، صص: 19-1.
14. - محمدخانی، کورش، (1398). «بررسی‌های آرکئوژئوفیزیک: مزایا و محدودیت‌ها». مجموعه مقالات اولین کنفرانس ملی دوسالانۀ باستان‌شناسی و تاریخ هنر ایران، دانشگاه مازندران، صص: 2575- 2568.
15. - میلیکشویلی، گئورکی، (1387). زبان اورارتو. ترجمۀ حمیده بحرائیان، تهران: مؤسسۀ فرهنگی و انتشاراتی پازینه.
17. - Aliken, M. J., (1958). “Magnetic Prospecting, I – the Water Newton Survey”. Archaeometry, No. 1, Pp: 24-29
18. - Allderd, J. C., (1964). “A fluxgate gradiometer for archaeological surveying”. Archaeometry, No. 7 (1), Pp: 14-19
19. - Belli, O., (2003-2004a). “Historical development of the kingdom of Urartu”. Urartu: war and aesthetics, Istanbul: YapiKredi Cultural Activities.
20. - Belli, O., (2003-2004b). “Research into the history of Urartu”. Urartu: Savaşveestetik (Urartu: War and Aesthetics), Istanbul: YapiKredi Cultural Activities.
21. - Biscione, R., (2009). Proposal of archaeological research programs in Iran, 1. Azerbaijan (The South-Eastern and Eastern borders of the Urartian Kingdom in Iran, Rome: Istituto di StudiSulleCivilta ‘Dell’ EgeoedelVicinoOriente..
22. - Fores, T. B., (1983). Urartian architecture. (BAR Internatinal series 170), Oxford.
23. - Gaffney, C. F.; Gater, J. A.; Linford, P.; Gaffney, V. L. & White, R., (2000). “Large scale systematic fluxgate gradiometer at the Roman city of Worcester”. Archaeological Prospection, No. 7(2), Pp: 81-99.
24. - Heses, A, Barba, L, Link, K, & Ortiz, A., (1997). “Amagnetic and electrical study of archaeological structures at Loma Alta, Michoacan, Mexico”. Archaeological Prospection, No. 4(2), Pp: 53-67.
25. - KhatibShahidi, H. & Biscione, R., (2005). “Iranian-Italian archaeological survey in Eastern Azerbaijan”. In: 9th international annual symposium at Iranian Archaeology (Archaeological reports), Vol. 2, Pp: 25-34.
26. - Kleiss, W. (1990). “Bastam”. Encyclopeidia Iranica, Ehsan Yarshater (ed), Vol. IV., Pp: 175-7, London and New York: Routledge and Kegan.
27. - Kroll, S. E., (1972). “Excavations at Bastam Iran”. Archaeology (XXV), No. 4. Pp: 292-297.
28. - Kroll, S. E., (2011). “Urartian cities in Iran”. Urartu (Transformation in the east), Kemalettin Koroglu & Erkan Konyar (eds.), Istanbul: YapiKrediYayinlan.
29. - Mohammadkhani, K., (2014). “Étude de l’urbanisme des villes achéménides: reconnaissances de surface et prospection géophysique à Dahaneh-e Gholaman (Sistan, Iran)”. Thèse de doctorat en Langues. Universite de Lyon 2.
30. - Mohammadkhani, K., (2018). “Geo-Magnetic Survey at Shahr-iSokhta”. The 11th International Congress on the Archaeology of the Ancient Near East (ICAANE) 03-07 April 2018, Ludwig- Maximilians-Universitat Munich, Germany.
31. - Perrot, J., (2010). Le Palais de Darius à Suse: une résidence royale sur la route de Persépolis à Babylone. Presses de l’Université de Paris-Sorbonne, Paris.
32. - Salvini, M., (2002). “Nel regno di Urartu”. Archeo, No. 18/2, Pp: 56-89.
33. - Tite, M. S. & Mullins, C., (1971). “Enhancement of the magnetic susceptibility of soils on archaeological sites”. Archaeometry, No. 13 (2), Pp: 209-219.
34. - Wilhelm, G., (2002). Urartian. The Cambridge encyclopedia of the World’s ancient languages, Cambridge.
35. - Zimansky, P., (1995). “Urartian material cultures as state assemblage: An anomaly in the archaeology of empire”. Bulletin of the American School of Oriental Research 299/300, The archaeology of Empire in Ancient Anatolia, Aug-Nov, American School of Oriental Research.
36. - www.Google earth.com)
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Abbaszadeh M, Sodaei B. Archaeological Investigation at the Urartian Sites of Bastam Castle Using Magnetics Method. Parseh J Archaeol Stud. 2020; 4 (12) :153-168
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-332-fa.html

عباس‌زاده مرضیه، سودائی بیتا. بررسی‌های باستان‌سنجی در محوطۀ اورارتویی قلعه‌بسطام با استفاده از روش مغناطیس‌سنجی. مطالعات باستان شناسی پارسه. 1399; 4 (12) :168-153

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-332-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
سال 4، شماره 12 - ( 6-1399 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.17 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4361