[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 5، شماره 16 - ( 6-1400 ) ::
سال 5 شماره 16 صفحات 173-159 برگشت به فهرست نسخه ها
غار کان‌گوهر: تحلیل یک حادثۀ تاریخی با روش‌های باستان‌شناسی‌زیستی
مهسا نجفی1، کمال‌الدین نیکنامی2، سعید غلامزاده3، آرکادیوش سولتیشیاک4
1- دانش‌آموختۀ کارشناسی‌ارشد گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2- استاد گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران ، kniknami@ut.ac.ir
3- معاون اجرایی معاونت توسعه مدیریت و منابع دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران
4- استاد گروه انسان‌شناسی زیستی (/جسمانی باستان)، دانشگاه ورشو، ورشو، لهستان
چکیده:   (1136 مشاهده)
در سال 1389 ه‍.ش. از معدن غار کان‌گوهر در شهرستان بوانات در استان فارس تعدادی اسکلت‌ انسانی کشف شد. باتوجه به‌وجود فرضیه‌های مختلف در رابطه باوجود این بقایا در غار و نامعلوم بودن قدمت آن‌ها، به‌منظور یافتن دلیل وجود این تعداد بقایای انسانی، علاوه‌بر بازدید از غار، جغرافیای تاریخی منطقۀ بوانات در منابع تاریخی نیز مورد مطالعه قرار گرفت. در منابع دورۀ آل‌مظفر و تیموری ذکر شده است که در حدود سال 742 ه‍.ق.، هم‌زمان با ناآرامی‌های بعد از فروپاشی ایلخانان در ایران و نبود قدرت متمرکز، روستایی در بوانات مورد حملۀ امیرزاده‌ای مغول قرار گرفته و اهالی روستا برای نجات جان خود به غاری پناه می‌برند. امیر‌زاده به‌محض اطلاع از محل اختفای آن‌ها، دستور به افروختن آتش در دهانۀ غار داده که دود ناشی از آن منجر‌ به کشته شدن تمام افراد در داخل غار می‌شود. درراستای تطبیق این بقایای باستان‌شناختی با رویداد مذکور در منابع تاریخی، مطالعات باستان‌شناسی زیستی با محوریت بررسی آثار خشونت، با استفاده از روش پیشنهادی «بیوکسترا» و «آبه‌لیکر» (در سال 1994م.) مورد استفاده قرار گرفت. این روش برمبنای مشاهدۀ چشمی، با هدف تخمین سن، تعیین جنسیت، تشخیص بیماری‌ها و شناسایی تمام تغییرات قبل، حین و پس از مرگ تنظیم شده است. باتوجه به سقف دود‌زدۀ غار، به‌ویژه دهانۀ آن، تعداد زنان (37 درصد)، کودکان (29 درصد) و کهنسالان (30 درصد) و نبود آثار خشونت فیزیکی در جمجمه‌ها و وجود آثار سوختگی، می‌توان با احتمال این بقایا را با حادثۀ مذکور در منابع تاریخی تطبیق داد. این یافته‌ها می‌توانند پاسخ روشنی را در جهت فهم علت وجود این تعداد بقایای انسانی در غار مذکور فراهم آورند.
واژه‌های کلیدی: غار کان‌گوهر، شهرستان بوانات، بقایای انسانی، باستان‌شناسی زیستی، باستان‌شناسی خشونت.
متن کامل [PDF 556 kb]   (137 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1399/2/4 | پذیرش: 1399/4/27 | انتشار: 1400/6/10
فهرست منابع
1. - افشار، زهرا، (1397). «زیست‌باستان‌شناسی: مطالعۀ علمی بقایای اسکلت‌های انسانی به‌دست‌آمده از کاوش‌های باستان‌شناسی». پژوهۀ باستان‌سنجی، دورۀ 2، شمارۀ 4، صص: 92-81.
2. - پزشک، منوچهر، (1387). عصر فترت ایران در سده‌های میانه. تهران: ققنوس.
3. - چمبرلین، اندرو، (1397). جمعیت‌شناسی در باستان‌شناسی. ترجمۀ سحر بختیاری، سپیده بختیاری و مهران نوروزی‌آبادچی، تهران: آریارمنا.
4. - حافظ‌ابرو، عبدالله‌بن لطف‌‌الله، (1317). ذیل جامع‌التواریخ رشیدی. تهران: انتشارات علمی.
5. - حافظ‌ابرو، عبدالله‌بن لطف‌الله، (1372). زبده‌التواریخ. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
6. - حافظ‌ابرو، عبدالله‌بن لطف‌الله، (1375). جغرافیای حافظ‌ابرو. به‌کوشش: صادق سجادی، تهران: میراث مکتوب.
7. - حیدریان، محمود؛ و قاسمی، بهنام، (1394). استخوان‌شناسی در باستان‌شناسی. اصفهان: جهاد دانشگاهی.
8. - خانی‌پور، مرتضی؛ طهماسبی، ملیحه؛ نیکزاد، میثم؛ میرقادری، محمدامین؛ عمادی، حبیب؛ و طباطبایی، حمید، (1394). «گزارش توصیفی اولین فصل بررسی باستان‌شناسی بخش مرکزی و مزایجان شهرستان بوانات». مرکز اسناد پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشر‌نشده).
9. - راه‌پیما، عنایت‌الله، (1385). «غار کان‌گوهر از آثار باارزش زمین‌شناسی و میراث گذشته عهدمفرغ». ویژه‌نامۀ دلگشا، شمارۀ 7، ص. 4.
10. - سمرقندی، کمال‌الدین عبدالزراق، (1372). مطلع سعدین و مجمع بحرین. به‌اهتمام: عبدالحسین نوایی، تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه).
11. - کتبی، محمود، (1364). تاریخ آل‌مظفر. به‌اهتمام: عبدالحسین نوایی، تهران: امیرکبیر.
12. - محولاتی‌شمس‌آبادی، فرهاد، (1387). «ژنتیک کرانیوسینوستوز». ژنتیک در هزارۀ سوم، سال 6، شماره 2، صص: 1318-1305.
13. - مستوفی‌قزوینی، زین‌الدین‌بن حمدالله، (1372). ذیل تاریخ گزیده. به‌کوشش: ایرج افشار، تهران: نقش‌جهان.
14. - معلم‌یزدی، معین‌الدین‌بن‌ جلال‌الدین‌محمد، (1326). مواهب الهی در تاریخ آل‌مظفر. تصحیح: سعید نفیسی، جلد اول، تهران: اقبال.
15. - میرخواند، محمد‌بن خاوند‌شاه‌بن محمود، (1380). تاریخ روضه‌الصفا فی سیره‌الأنبیا و الملوک و الخلفا. تصحیح: جمشید کیانفر، جلد 5، تهران: اساطیر.
16. - میز، سایمن، (1396). باستان‌شناسی استخوان‌های انسان. ترجمۀ سمیه عدیلی. جلد 1، تهران: سمیرا .
17. - نجفی، مهسا، (1397). «کشتار در غار کان‌گوهر: تلفیق شواهد باستان‌شناسی و تاریخی». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی دانشگاه تهران (منتشرنشده).
18. - نطنزی، معین‌الدین، (1336). منتخب‌التواریخ نطنزی. تصحیح: ژان اوبن، تهران: خیام.
20. - Buikstra, J. A. & Ubelaker, D. H., (Ed.), (1994). Standards for data collection from human skeletal remains. Arkansas archaeological survey research series 44. Fayetteville: Arkansas archaeological survey.
21. - Mann, R. W.; Symes, S. A. & BASS, W. M., (1987). “Maxillary suture obliteration: aging the human skeleton based on intact or fragmentary maxilla”. Journal of Forensic Sciences, No. 32, Pp: 148-157.
22. - Meindl, R. S. & Lovejoy O, C., (1985). “Ectocranial suture closure: a revised method for the determination of skeletal age at death based on the lateral-anterior sutures”. American Journal of Physical Anthropology, No. 68.1. Pp: 57-66.
23. - Najafi M.; Niknami K. A.; Gholamzadeh S.; Khanipour M. & Sołtysiak A., (2018). “Human remains from Kan-Gohar cave, Iran, 2010-2015”. Bioarchaelogy of the Near East, No. 12, Pp: 95-102.
24. - Niknami, K. A. & Ramezani, M., (2011). “Ali Kosh Lady and her artificially modified head: an appraisal”. Iranian Journal of Archaeological Studies, No. 1 (2), Pp: 17-24.
25. - Ortner, D. J., (2003). Identification of pathological conditions in human skeletal remains. 2nd ed. New York: Academic Press.
26. - Ortner, D. J. & Putschar, W. G. J., (1985). Identification of pathological conditions in human skeletal remains. Smithsonian Institution Press, Washington, D.C.
27. - Smith, B. H., (1991). “Standards of human tooth formation and dental age assessment”. In: Advances in dental anthropology, M. Kelly, C. S. Larsen (eds), Pp: 143-268, Willey-Liss, New York
28. - Stuart-Macadam, P., (1985). “Protic hyperostosis: representative of a childhood condition”. American Journal of Physical anthropology, No. 66, Pp: 392-398.
29. - Sunderland, E. P.; Smith, C. J. & Sunderland, R., (1987). “A histological study of the chronology of initial mineralization in the human deciduous dentition”. Archive of oral biology, No. 32, Pp: 167-174.
30. - Todd, T. W. & Lyon, D. W. Jr., (1924). “Endocrinal suture closure its progress and age relationship, (Part 1) adult males of white stock”. American Journal of Physical Anthropology, No. 7, Pp: 325-384.
31. - Ubelaker, D. C., (1991). “Standards of human tooth formation and dental age assessment”. In: Advances in dental anthropology, M. Kelly and C. S. Larsen (eds.), Pp: Wiley-Liss, New York, pp. 143-168.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Najafi M, Niknami K A, Golamzadeh S, Sołtysiak A. Kan-Gohar Cave: Analysis of a Historical Event with Bioarcheological Methods. Parseh J Archaeol Stud. 2021; 5 (16) :159-173
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-324-fa.html

نجفی مهسا، نیکنامی کمال‌الدین، غلامزاده سعید، سولتیشیاک آرکادیوش. غار کان‌گوهر: تحلیل یک حادثۀ تاریخی با روش‌های باستان‌شناسی‌زیستی. مطالعات باستان شناسی پارسه. 1400; 5 (16) :173-159

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-324-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
سال 5، شماره 16 - ( 6-1400 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.2 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4402