[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 3، شماره 10 - ( 12-1398 ) ::
سال 3 شماره 10 صفحات 7-24 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی و تحلیل داده‌های فرهنگی-استقراری حاصل از کاوش تپه لپویی (تل‌سیاه‌خان شنگولی)
محسن قاسمی1، محمدرضا سعیدی‌هرسینی*2، احمد چایچی‌امیرخیز3
1- دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران
2- دانشیار گروه تاریخ، پژوهشکدۀ تحقیق و توسعۀ علوم‌انسانی (سمت)، تهران، ایران ، Saeedi@samt.ac.ir
3- استادیار گروه پیش‌ازتاریخ، پژوهشکدۀ باستان‌شناسی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران
چکیده:   (2702 مشاهده)
استان فارس یکی از مهم‌ترین مناطق ایران در مطالعات باستان‌شناسی دوران پیش‌ازتاریخ است. این منطقۀ جغرافیایی با توجه به زیر‌ساخت‌های زیست‌محیطی متنوع، از استعدادهای طبیعی مناسبی برخوردار است. طی بررسی‌های باستان‌شناسی «سامنر» در سال 1972 م. با توجه به شناسایی سفال قرمز‌رنگ ساده و صیقلی در چندین محوطۀ دشت مرودشت و کاوش تل‌باکون در لایۀ V الف، یکی از دوره‌های مهم شناسایی‌شده در توالی گاه‌نگاری فارس، دورۀ لپویی است. طی چند دهۀ اخیر با توجه به شناسایی اندک ویژگی‌های مادی-فرهنگی دورۀ لپویی و اندک مدت زمان استمرار فرهنگی (3900-3400 ق.م.)، ابهاماتی نظیر شروع و پایان زمان دقیق این دوره، معیشت، سازوکار اجتماعی-فرهنگی، تولیدات تخصصی و اقتصادی باقی‌مانده است. یکی از محوطه‌های منتسب به دورۀ لپویی، «تپه‌لپویی» یا «تل‌شنگولی» است که جزو آخرین بازمانده‌های محوطه‌های شاخص این دوره در دشت مرودشت است و در فاصلۀ 3 کیلومتری رودخانۀ کر در جوار کفۀ ‌آهو‌چر قرار دارد. این محوطه، تابستان 1394 ش. توسط کامیار عبدی مورد بررسی مجدد، گمانه‌زنی به‌منظور تعیین عرصه و حریم و کاوش قرار گرفت. تنوع مواد فرهنگی به‌دست‌آمده شامل چندین لایه استقرار، ساختارهای معماری، سفال، دست‌افزار و ظروف سنگی، پیکرک حیوانی، مواد مرتبط با فنون مدیریتی و اداری، اشیاء زینتی و متفرقه بوده که مورد مطالعه و ارزیابی قرار گرفته‌اند. پژوهش فوق در رابطه با مطالعه مواد فرهنگی و استقراری به‌دست‌آمده از کاوش تپه‌لپویی بوده و ماحصل آن مهر تأییدی بر استمرار فرهنگی- استقراری هزارۀ چهارم قبل‌ازمیلاد و دورۀ لپویی در دشت مرودشت است که در این پژوهش بدان پرداخته شده است.
واژه‌های کلیدی: استان فارس، دشت مرودشت، هزارۀ چهارم قبل‌ازمیلاد، دورۀ لپویی. کاوش تپه لپویی.
متن کامل [PDF 1280 kb]   (467 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1398/8/2 | پذیرش: 1398/9/29 | انتشار: 1398/12/16
فهرست منابع
1. - اینیزان، ماری‌لونیز؛ بالینگر، میشل ردرن؛ روش، هلن؛ و تیکیسه، ژان، (1389). فناوری و واژه‌شناسی دست‌افزار‌های سنگی. ترجمۀ الهام قصیدیان، تهران: سیمرا.
2. - جعفری، بهادر؛ و جعفری، راضیه، (1391). لپویی ستارۀ درخشان فارس. جلد اول، شیراز: ایلاف.
3. - حبیبی، فصل‌الله، (1392). «گزارش بررسی روشمند تل‌سیاه‌خان (شنگولی) لپویی شیراز»، شیراز: سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان فارس (منتشر نشده).
4. - حصاری، مرتضی، (1392). شکل‌گیری و توسعۀ آغازنگارش در ایران (از پیش‌نگارش تا آغازایلامی). تهران: انتشارات سمت.
5. - رفیع‌فر، جلال‌الدین، (1389). «ابزارهای سنگ تراشیده جیران‌تپه و یان‌تپه (فصل‌های سوم و چهارم، 1380-1379)». کاوش‌های محوطۀ باستانی ازبکی. جلد اول هنر و معماری. به‌کوشش: یوسف مجیدزاده، تهران: ادارۀ کل میراث‌فرهنگی استان تهران.
6. - زاهدی، محمدرضا، (1383). «معادن و منابع قیر طبیعی و تجارت آن در خاورنزدیک باستان براساس متون و شواهد باستان‌شناسی». باستان‌پژوهی، شمارۀ 12، پاییز ، صص: 46-43.
7. - زیدی، محسن، (1383). «الگوهای پراکندگی و نوسان‌های جمعیتی فرهنگ‌های پیش‌از‌تاریخ تا دوران اسلامی در دره‌های رود کر، شمال‌غربی فارس». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی دانشگاه تهران (منتشر نشده).
8. - سرداری‌زارچی، علیرضا، (1390). «تحلیل پیچیدگی‌های اجتماعی-اقتصادی فرهنگ‌های شمال فارس (اقلید) در دورۀ مس‌سنگی براساس کاوش تپۀ مهرعلی». رسالۀ دکتری باستان‌شناسی دانشگاه تربیت‌مدرس (منتشر نشده).
9. - ظاهری، محمدحسین؛ و سرداری‌زارچی، علیرضا، (1396). «نظام حسابداری اولیه در دورۀ پیش‌از‌تاریخ، یافته‌هایی از کاوش تل‌مش‌کریم شهرستان سمیرم». مطالعات باستان‌شناسی، سال 9، شمارۀ 2، پاییز و زمستان. صص: 136-125.
10. - عبدی، کامیار، (1395). «گزارش مقدماتی تعیین عرصه و پیشنهاد حریم و کاوش تپه لپویی-فارس». با همکاری: محسن قاسمی و نوروز رجبی، شیراز: سازمان میراث‌فرهنگی استان فارس (منتشر‌‎نشده).
11. - عبدی، کامیار؛ قاسمی، محسن؛ و بیگلری، عارف، (1394). «گزارش کاوش ترانشۀ 2 تپه‌لپویی فارس»، شیراز: سازمان میراث‌فرهنگی استان فارس (منتشر نشده).
12. - علیزاده، عباس، (1371). «پیچیدگی ساختار اجتماعی اقتصادی و فن مدیریت تجاری در یک جامعۀ پیش‌ازتاریخ». باستان‌شناسی و تاریخ. سال 7، شمارۀ 1 و 2، صص: 44-26.
13. - علیزاده، عباس، (1374). «گزارش توصیفی مقدماتی بررسی‌های باستان‌شناسی-انسان‌شناسی در دره‌های رود کر و ناحیه شمال‌غرب مرودشت فارس». گزارش باستان‌شناسی 1، تهران: معاونت پژوهشی سازمان میراث‌فرهنگی و پژوهشکدۀ باستان‌شناسی.
14. - علیزاده، عباس، (1383). منشأ نهادهای حکومتی در پیش‌ازتاریخ فارس، تل‌باکون، کوچروی باستان و تشکیل حکومت‌های اولیه. ترجمۀ کوروش روستایی، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری. بنیاد پژوهشی پارسه- پاسارگاد.
15. - علیزاده، عباس، (1385). «گزارش بررسی و کاوش محوطۀ باستانی ابوفندوا - خوزستان». تهران: پژوهشکدۀ باستان-شناسی (منتشر نشده).
16. - مترجم، عباس؛ و شریفی، مهناز، (1393). «تحلیلی بر کارکرد و ماهیت نماد‌کالاها (توکن) و پیکرک‌های گلی در دورۀ مس و سنگی تپه‌قشلاق، تالوار، کردستان». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، دورۀ 4، شمارۀ 7، صص: 48-27.
17. - محمدی، ایرج، (1385). «گزارش پروندۀ ثبت محوطۀ تل‌سیاه‌خان لپویی- تل‌شنگولی». شیراز: سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان فارس (منتشر نشده).
18. - محمدی‌فر، یعقوب؛ متیوس، روجر؛ متیوس، وفری؛ و مترجم، عباس، (1390). « پروژۀ باستان‌شناسی زاگرس مرکزی (CZAP): گزارش مقدماتی کاوش و بررسی در تپه شیخی آباد صحنه و تپه جانی اسلام آباد غرب». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران (نامه باستان‌شناسی)، شمارۀ 1 دورۀ اول پاییز و زمستان، صص: 9-30.
19. - مقیمی، نیلوفر؛ و فاضلی‌نشلی، حسن، (1394). «بررسی باستان‌شناختی سامانۀ حسابداری در جوامع انسانی پیش‌از‌تاریخ دشت قزوین مورد مطالعاتی تپه‌زاغه». مطالعات باستان‌شناسی، دورۀ 7، شمارۀ 11، صص: 136-127.
20. - یشمی، رامین، (1394). «بازنگری و وارسی گونه‌شناسی سفال لپویی در توالی فرهنگی زاگرس‌جنوبی». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران‌مرکز (منتشر نشده).
22. - Alizadeh, A., (2014). Ancint settlement system and cultures in the Rom Hormaz Plain, southwestern iran excavation at tall -e Geser and reginal survey of the Rom Hormoz plain Chicago, Oriental Institute Publications.
23. - Berenbeck, R.; Fazeli, H. & Pollock, S., (2005). “Life in a fifth millennium B.C. village: Excavations at Rahmatabad, Iran”. Near Eastern Archaeology, 68 (3). Pp. 94-105.
24. - Delugaz, P. & Kantor, H., (1996). Chogha Mish: The First Five seasons of Excavations,1961-1971. Edited by: A. Alizadeh, Publication 101, 2 Vol. Chicago: Oriental Institute of the University of Chicago.
25. - Goff, C., (1963). “Excavation at Tell-I Nokhodi”. IRAN I. Pp. 43-70.
26. - Gotch, P., (1968-69). “A survey of the Persepolis and Shiraz Area”. IRAN VI. Pp. 168-170.
27. - Kardualias, N., (2003). “lithic: Reduction sequence and Microwear Analysis”. In: Early Urban Life in the land of Anshan: Excavations at Tal-e Malyan in the Highj lands of Iran. Sumner. W. (Ed). University of pensylvania Musume, Pp. 84-93.
28. - Langsdorff, A. & McCown, D. E., (1942). Tall-i-bakun A: season of 1932. Oriental Institute publication, Vol. 59, Chicago University press, Chicago.
29. - Oudbashi, O.; Emami, S. M. & Davami, P., (2012). “Bronze in Archaeology: A Review of the Archaeometallurgy of Bronze in Ancient Iran”. In: L. Collini (ed.) Copper Alloys-Early Applications and current performance- Enhancing processes In Tech, Pp. 153-176.
30. - Petrie, C. A.; Weeks, L. R.; Potts, D. T. & Roustaei, K., (2006). “Perspectives on the cultural sequence of mamasani”. In: D.T. Potts and k. Roustaei, (Esd), The Mamasani Archaeological project stage. one: A Report on the frist two seasons of the (ICAR) University of Sydney Expedition to the Mamasani district, Fars province, Iran. Tehran Iranian centre for Archaeological Reserch, Pp.169-196.
31. - Piperno, M., (1973). “Jahrom, A Middle Palaeolithic site in Fars”. East and West, vol. 22, Pp. 65-82.
32. -Pittman, H., (2000). “Administrative Evidence from Hacinebi Tepe: and Essay on the local and the colonia”. Paleorient, 25 (1). Pp. 43-50.
33. - Pollarck, S.; Bernbeck, R. H. & Abdi, K., (2003). The 2003 Excavation at Toll-e Bashi, Iran: social life in a Neolitic Village Archaeologie in Iran Und Turan. 10, Mainz am rhein: Deutsche Archaologis chen Instut: Eurasien Abteilung.
34. - Rothman, M., (1994). “Sealing's as control Mechanism in Prehistory: Tepe Gawra XI, X and VII in chiefdoms and Early states in Near East”. Organizational Dynamics of complexity, Edited by: C. Stein and M. S. Rothman, Prehistory Press. Madison, Wiscansin.
35. - Speth, J. D. (2015). “When Did Humans Learn Boil?”. Submitted: 5 september 2014: Accepted 4 April 2015. Department of Anthropology, 101 west Hall, 1085 South University Avenue, University of Micigan, Ann Arbor, M I 4810-1107, USA.
36. - Sumner, W. M., (1972). “Cultural development in the kur River Basin, Iran an archaeological analysis of Settlement patterns”. Ph.D. Dissertation. University of Pennsylvania. Philadelphia.
37. -Sumner, W., (1988). “Prelude to proto Elamite Anshan:The lapui phase”. Iranica Antiqua 23. Pp. 23.
38. - Sumner, W., (2003). Early Urban Life in Land of Anshan: Excavations at Tal-e Malyan in the Highlands of Iran. Philadelphia: University Museum Monograph 117.
39. - Vanden Berge, L., (1952). “Archaologische opzochingen in de Marv-Dasht valkte (Iran)”. Jaarbericht Ex Orient Lux, 12, Pp. 211-220.
40. - Weeks, L.; Alizadeh, A.; Niknami, L.; Alamdari, K.; Zeidi, M.; Khosrowzadeh, A. & McCall, B., (2006). “The Neolithic settlement of Highland SW Iran: New Evidence From the Mamasani District”. IRAN. 44, Pp. 1-31.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Ghasemi M, Saeedi Harsini M R, Chaichi Amirkhiz A. Investigating and Analyzing of the Cultural and Settlement Data from the Excavation of the Lapui Mound (Tel Siyah Khan Shanguli). Parseh J Archaeol Stud. 2020; 3 (10) :7-24
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-296-fa.html

قاسمی محسن، سعیدی‌هرسینی محمدرضا، چایچی‌امیرخیز احمد. بررسی و تحلیل داده‌های فرهنگی-استقراری حاصل از کاوش تپه لپویی (تل‌سیاه‌خان شنگولی). مطالعات باستان شناسی پارسه. 1398; 3 (10) :7-24

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-296-fa.html



سال 3، شماره 10 - ( 12-1398 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.18 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4241