[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 3، شماره 9 - ( 9-1398 ) ::
سال 3 شماره 9 صفحات 39-58 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی و بازسازی تکنیک‌های پخت سفال خاکستری طی هزارۀ سوم تا اول قبل‌ازمیلاد در نواحی شرقی زاگرس‌مرکزی
مهدی کریمی‌منسوب1، یعقوب محمدی‌فر2
1- دانش‌آموختۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی دانشکدۀ ادبیات و علوم‌انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران
2- استاد گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران ، mohamadifar@basu.ac.ir
چکیده:   (4266 مشاهده)
دو گونۀ شاخص از داده‌های فرهنگی مربوط به نواحی شرقی زاگرس‌مرکزی، سفال خاکستری یانیقی مربوط به عصر مفرغ قدیم (هزارۀ سوم قبل‌ازمیلاد) و سفال خاکستری عصر آهن (هزارۀ دوم و اول قبل‌ازمیلاد) هستند که شناسایی، بررسی و بازسازی تکنیک پخت این دو گونۀ سفال در پژوهش پیش‌رو، مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت. هدف اصلی پژوهش، بازسازی شرایط مشابه پخت این دو گونه بوده که با استفاده از روش‌های باستان‌شناسی تجربی و بازسازی عملی و کوره‌های سنتی محقق گردیده است.  پرسش‌های پژوهش عبارتنداز: 1. سفال خاکستری به‌واسطۀ قرار گرفتن در معرض حرارت مستقیم  به سفال خاکستری تبدیل شده یا  این‌که در فرآیند پخت و احیاء به سفال خاکستری تبدیل می‌شود؟ 2. مهم‌ترین عامل تفاوت دو نوع سفال خاکستری عصر مفرغ و عصر آهن در چیست؟ در این مسیر با تکیه بر داده‌های باستانی و مقایسۀ آن با نمونه‌های بازسازی شده، به شباهت‌ها و تفاوت‌های تکنیکی موجود پرداخته شده است؛ سپس، به بازسازی 2 نمونه از هر یک سفال‌های خاکستری عصر مفرغ و عصر آهن مبادرت ورزیده و نمونه‌هایی تولید شده و با بازسازی کوره‌هایی سنتی که از امکانات امروزی آزمایشگاهی و وسایل دقیق اندازه‌گیری دما بهره می‌برد، در معرض حرارت قرار گرفته و در فرآیند پخت و احیاء مورد آزمون و خطا قرار گرفته‌اند. با نتایج حاصله از آزمون خطای روش مذبور، در انتها می‌توان چنین نتیجه گرفت که پخت به روش احیاء و رنگ خاکستری حاصله، مهم‌ترین شاخصۀ مشترک تفاوت سفال خاکستری با دیگر گونه‌هاست. نوع تکنیک پخت و معماری ساختمان کوره، مهم‌ترین عامل در تفاوت دو نوع سفال خاکستری عصر مفرغ و عصر آهن است. آن‌چه مسلم است، با تکامل ساختمان کوره‌ها، حرارت تولید شده از حدود 700 درجۀ سانتی‌گراد در سفال خاکستری یانیقی عصر مفرغ، به حدود 1000درجۀ سانتی‌گراد، در نمونه‌های عصر آهنی افزایش یافته و باعث بالاتر رفتن کیفیت پخت و همچنین، احیای مناسب و کامل سفالینه‌ها شده است. مقایسۀ عملی نمونه‌های بازسازی شده، انطباق کامل مشخصات آن‌ها را، با نمونه‌های باستانی (تپه پیسا، تپه توشمالان و تپه احمدآباد) نشان داده و هم‌چنین از راز تولید این دو گونۀ شاخص سفال خاکستری پرده برداشته است.
واژه‌های کلیدی: شرق زاگرس‌مرکزی، سفال خاکستری عصر مفرغ، سفال خاکستری عصر آهن، باستان‌شناسی تجربی، کوره، پخت و احیاء.
متن کامل [PDF 1241 kb]   (558 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1398/2/4 | پذیرش: 1398/5/28 | انتشار: 1398/9/28
فهرست منابع
1. - توحیدی، فائق، (1382)، فن و هنر سفالگری. تهران: انتشارات سمت، چاپ دوم.
2. - طلایی، حسن، (1387)، عصر مفرغ ایران. تهران: انتشارات سمت، چاپ دوم.
3. - علیزاده، عباس، (1383). تئوری و عمل در باستان‌شناسی: با فصل‌هایی در زیست‌شناسی تحولی و معرفت‌شناسی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری.
4. - کامبخش‌فرد، سیف‌الله، (1389)، سفال و سفالگری در ایران از ابتدای نوسنگی تا دوران معاصر. تهران: انتشارات ققنوس، چاپ چهارم.
5. - مجیدزاده، یوسف، (1370)، «باستان‌شناسی و سفال». مجله باستان‌شناسی و تاریخ، سال پنجم، شمارۀ دوم، صص: 7-14.
6. - مترجم عباس؛ و رنجبران، محمدرحیم، (1383)، «گزارش فصل نخست لایه‌نگاری تپه پیسای همدان». آرشیو مدارک اداره کل میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان همدان (منتشر نشده).
7. - محمدی‌فر، یعقوب؛ و مترجم، عباس، (1387). «گزارش سومین کاوش تپه پیسا». آرشیو مدارک اداره کل میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان همدان (منتشر نشده).
8. - محمدی‌فر، یعقوب، (1384)، «بررسی و تحلیل آثار و استقرارهای اشکانی در زاگرس‌مرکزی». رساله‌ی دکتر باستان‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس تهران (منتشر نشده).
10. - Burney, C . A., (1961), “Excavation at Yanik Tepe North-West Iran”, IRAQ . Vol. XXIII, Pp: 138-156.
11. - Burney, C. A. & Lang, D. M., (1972). The Peoples of Hills. New York, Praeger.
12. - Dyson, R. H., (1986), “Annotation and Corrections of the Relative Chronology of Iran”. American Jornal of Archaeology, Vol. 72, No. 4.
13. - Rice, P. M., 1987, Pottery Analysis: A source Book. University of Chicago Press, Chicago.
14. - Hansen, S. A., (2001), “Early Pottery Kilns In The Middle East”. Paleorient, Vol. 26, No. 2, Pp: 69-81.
15. - Sagona. A., (2004), Aviwe from the High land, Archaeological studies in Honor of Charles Burney. Ed by: Antonio Sagona, Supplement, 12 leuven.
16. - Young, T. C., (1969), “The Chronology of the Late Third Second Millennia in Central Western Iran as Seen from Godin Tepe”. American Jornal of Archaeology, Vol. 73, No. 3.
17. - Young, T. C., (1961), “Survey in western iran, Journal of near eastern studies”. Vol. 25 ,No. 4, Pp: 228-239.
18. - Young. T. C. & Levine, L., (1974), “Excavation of the God in Project”. Second Rogross. ROM, No. 26.
19. - Young. T. C., (1963), “Dalma Painted Waer”. Expedition, Pp: 38-39.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Karimi Mansoob M, Mohammadifar Y. Experimental Archaeology; Investigating and Reconstructing Gray Pottery Firing Techniques During the Third Millennium B.C. Until the First B.C. in the Eastern Regions of Central Zagros. Parseh J Archaeol Stud. 2019; 3 (9) :39-58
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-260-fa.html

کریمی‌منسوب مهدی، محمدی‌فر یعقوب. بررسی و بازسازی تکنیک‌های پخت سفال خاکستری طی هزارۀ سوم تا اول قبل‌ازمیلاد در نواحی شرقی زاگرس‌مرکزی. مطالعات باستان شناسی پارسه. 1398; 3 (9) :39-58

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-260-fa.html



سال 3، شماره 9 - ( 9-1398 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.15 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4286