[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 4، شماره 12 - ( 6-1399 ) ::
سال 4 شماره 12 صفحات 73-61 برگشت به فهرست نسخه ها
مطالعۀ پتروگرافی سفال‌های هزارۀ چهارم قبل‌ازمیلاد محوطۀ نارجوئیه III جیرفت
یاسین صدقی 1، ایرج بهشتی2، اکبر عابدی3، نصیر اسکندری4، فرح‌انگیز صبوحی‌ثانی5
1- کارشناس‌ارشد باستان‌سنجی، گروه باستان‌سنجی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران ، sedghi.yassin@yahoo.com
2- کارشناس‌ارشد زمین‌شناسی، پژوهشکدۀ حفاظت و مرمت آثار تاریخی، پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران
3- استادیار گروه باستان‌سنجی و باستان‌شناسی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
4- استادیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
5- کارشناس‌ارشد مرمت اشیاء تاریخی و فرهنگی، گروه مرمت دانشکدۀ حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده:   (2290 مشاهده)

فرهنگ علی‌آباد، یکی از مهم‌ترین فرهنگ‌های مربوط به هزارۀ چهارم قبل‌ازمیلاد (مس‌وسنگ جدید) در جنوب‌شرق ایران است که پراکندگی سفالینه‌های آن‌را می‌توان در مناطقی همچون استان کرمان، استان سیستان‌وبلوچستان و غرب کشور پاکستان مشاهده کرد. در بررسی‌های باستان‌شناسی مربوط به فرهنگ مذکور، محوطۀ نارجوئیه III شناسایی گردید که دارای سفال‌‌های شاخص این فرهنگ بوده است. در این پژوهش سعی‌شده با طرح پرسش‌هایی درخصوص چگونگی نحوۀ فرآوری خمیره، نوع خاک و شاموت مصرف‌شده، شرایط و حرارت پخت در کوره و هم‌چنین تاحدودی به منشأ ساخت سفال‌های این منطقه(؟) پاسخ داده شود. در همین‌راستا به‌منظور مطالعۀ فنی (اطلاعاتی نظیرِ نوع خاک مورد استفاده و نحوۀ فرآوری آن، منشأ و شیوۀ ساخت) این‌سفال‌ها از روش پتروگرافی مقاطع نازک در زیر میکروسکوپ پلاریزان استفاده گردید. براساس مطالعۀ کانی‌شناسی می‌ توان سفال‌ها را ازنظر نوع پتروفابریک به دو دستۀ سیلتی (ریزبلور) و پورفیری (درشت‌بلور) تقسیم‌بندی کرد. تمام سفال‌ها ازنظر خصوصیات کانی‌شناسی از ویژگی‌های یکسانی پیروی می‌کنند که بیان‌کنندۀ استفاده از یک نوع خاک یکسان است. دانه‌های خمیرۀ افزوده‌شده را می‌توان به‌راحتی در اندازه‌های درشت شناسایی کرد، که این دانه‌ها به‌صورت دانه‌های کوارتز با لبه‌های تیز و زاویه‌دار، پلاژیوکلاز، دانه‌های میکا و خرده‌سنگ‌ها هستند. سفال‌ها ازنظر منشأ ساخت دارای منشأیی واحد بوده و با مقایسه با رِخنمون زمین‌شناسی منطقه، احتمالاً بومی و مربوط به همان منطقۀ کرمان هستند. دمای پخت سفال‌ها را براساس کانی‌های شناسایی‌شده کلسیت و مسکویت می‌توان تاحدودی تخمین‌زد که برای 5 قطعه باتوجه به‌حضور کلسیت پایین‌تر از 850 درجۀ سانتی‌گراد و در سفال‌‌هایی با دانه‌های مسکویت نارنجی متمایل به زرد تا 950 درجۀ سانتی‌گراد درنظر گرفته شده است.

واژه‌های کلیدی: باستان‌ سنجی، پتروگرافی، فرهنگ علی‌آباد، نارجوئیه جیرفت، مس‌وسنگ جدید
متن کامل [PDF 1042 kb]   (427 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1398/7/6 | پذیرش: 1398/10/25 | انتشار: 1399/6/10
فهرست منابع
1. - اسکندری، نصیر، (1391). «ارزیابی گاهنگاری محوطۀ کنارصندل شمالی و سازۀ خشتی پله‌ای آن». مجلۀ پیام باستان‌شناس، سال 9، شمارۀ 18، صص: 76-69.
2. - اسکندری، نصیر، (1393). «گزارش نهایی کاوش لایه‌نگاری تپه دهنو بخش شهداد». کرمان: بایگانی اداره کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان کرمان (منتشرنشده).
3. - اسکندری، نصیر؛ ملاصالحی، حکمت‌الله؛ و فاضلی‌نشلی، حسن، (1395). «استقرارهای پیش‌از‌تاریخ دشت لوت، جنوب‌شرق ایران». مجلۀ مطالعات باستان‌شناسی، شمارۀ 8، صص: 15-1.
4. - رازانی، مهدی؛ گونیخرو، فلی مارتینز؛ منصوری‌اصفهانی، مهین؛ و افشاری‌نژاد، حکیمه، (1396). «آماده‌سازی مقاطع نازک از مواد متخلخل برای مطالعات با میکروسکوپ پلاریزان در باستان‌سنجی». نشریه پژوهه باستان‌سنجی، سال 3، شمارۀ 3، صص: 60-45.
5. - سلمانزاده، جواد؛ کاوش، حسینعلی؛ فاضلی‌نشلی، حسن؛ و بهشتی، سید‌ایرج، (1393). «نتایج آزمایشات پتروگرافی نمونه‌های سفالی تپه گراتزیانی». مجلۀ مطالعات باستان‌شناسی، دورۀ 6، شمارۀ 1، صص: 66-55.
6. - صدقی، یاسین؛ امین‎امامی، سیدمحمد؛ عابدی، اکبر؛ جهانگیری، احمد؛ و اسکندری، نصیر، (1395). «بررسی فنی سفال‌های فرهنگ علی‌آباد جنوب‌شرق (محوطۀ مختارآباد شهداد)». دوازدهمین همایش حفاظت و مرمت آثار تاریخی و فرهنگی، تهران: پژوهشکده حفاظت و مرمت.
7. - عباس‌نژاد، احمد، (1391). «زمین‌لغزه عظیم جیرفت: معرفی، نشانه‌ها و ویژگی‌ها». علوم زمین، سال 21، شمارۀ 83، صص: 48-41.
8. - مجیدزاده، یوسف، (1395). «گزارشی کوتاه از پنجمین فصل حفریات باستان‌شناختی در محوطه‌های کنارصندل و گورستان‌های محطوط‌آباد و قلعه‌کوچک: جیرفت». مجموعه مقالات نهمین گردهمایی سالانه باستان‌شناسی ایران (جلد اول)، تهران: پژوهشکدۀ باستان‌شناسی، صص: 472-463.
9. - ملاصالحی، حکمت‌الله؛ شفیعی، مژگان؛ فیروزمندی‌شیره‌چینی، بهمن؛ علیدادی سلیمانی، نادر؛ و اسکندری، نصیر، (1394). «خواجه‌عسکر: گورستانی از هزارۀ چهارم پیش‌ازمیلاد در جنوب‌شرق ایران از داده‌های مشهود تا بوده‌های مفقود». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، سال 4، شمارۀ 6، صص: 64-47.
10. - نبوی، محمدحسن، (1355). دیباچه‌ای بر زمین‌شناسی ایران. تهران: سازمان زمین‌شناسی کشور.
11. - نقشۀ 1:100000 زمین‌شناسی منطقۀ جیرفت (پایگاه ملی داده‌های علوم زمین کشور http://www.ngdir.ir/)، تاریخ دسترسی: 11/3/1395.
13. - Beale, T. W. & Lamberg-Karlovsky, C. C., (ed.), (1986). Excavations at Tepe Yahya, Iran 1967-1975. The Early Periods, American School of Prehistoric Research Bulletin. Vol. 38, Peabody Museum of Archaeology and Ethnology, Cambridge.
14. - Boldea, D. A. & Praisler, M., (2013). “Petrographic characterization of painted eneolithic ceramics”. European Journal of Science and Theology, April 2013, Vol. 9, No. 2, Pp: 243-248.
15. - Caldwel, J. R., (1967). Investigations at Tal-I-Iblis. Springfield: Illinois State Museum Society, Preliminary Reports No 9.
16. - Dimitrijevic, M. D., (1973). “Geology of Kerman Region, Geological Survey of Iran”. Report No Yu/52.
17. - Hakemi. A., (1977). Shahdad: Archaeological Excavations of a Bronze Age Center in Iran. Instituto Italiano per il Medio ed Estremo Oriente, Centro scavi e richerche archeologiche, Reports and Memoirs 27. Rome: Oxford & IBH.
18. - Madjidzade, Y., (2008). “Excavations at Konar Sandal in the region of the Jiroft in Halil Basin: First preliminary report (2002-2008)”. IRAN, Vol. 46, Pp: 69-103.
19. - Mutin. B., (2013). “Ceramic traditions and interactions on the south-eastern Iranian Plateau during the fourth millennium BC”. In: C. Petrie (ed) Ancient Iran and Its Neighbours: Local Developments and Long-range Interactions in the 4th Millennium BC. The British Institute of Persian Studies, Archaeological Monographs Series III, Pp: 253-276.
20. - Reedy, Ch. L., (2008). Thin-Section Petrography of Stone and Ceramic Cultural Materials. London: Archetype.
21. - Riederer, J., (2004). Thin Section Microscopy Applied to thr Study of Archaeological Ceramics. Kluwer Academic Publishers, Printed in the Netherlands.
22. - Sajjadi, S. M. S., (1987). “Prehistoric Settlements in the Bardsir Plain, South-Eastern Iran”. East and West, No. 37, Pp: 11-129.
23. - Salvatori, S. & Vidale, M., (1982). “A Brief Surface Survey of the Protohistoric Site of Shahdad (Kerman, Iran): Preliminary Report”. Rivista di Archeologia, No. 6, Pp: 5-10.
24. - Stien, M. A., (1937). Archaeological Reconnaissances in North-Western India and South-Eastern Iran. London: Macmillan.
25. - Vidale, M. & Desset, F., (2013). “Mahtoutabad (KSS, Jiroft). Preliminary Evidence of Occupation of a Halil Rud Site in the early 4th Millennium BC”. In: C. Petrie (ed) Ancient Iran and Its Neighbours: Local Developments and Long-range Interactions in the 4th Millennium BC. The British Institute of Persian Studies, Archaeological Monographs Series, No. III, Pp: 233-252.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Sedghi Y, Beheshti I, Abedi A, Eskandari N, Sabuhi Sani F. The Study of Petrography of the 4th Millennium B.C. Pottery of the Narjuiyeh in Jiroft. Parseh J Archaeol Stud. 2020; 4 (12) :61-73
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-205-fa.html

صدقی یاسین، بهشتی ایرج، عابدی اکبر، اسکندری نصیر، صبوحی‌ثانی فرح‌انگیز. مطالعۀ پتروگرافی سفال‌های هزارۀ چهارم قبل‌ازمیلاد محوطۀ نارجوئیه III جیرفت. مطالعات باستان شناسی پارسه. 1399; 4 (12) :73-61

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-205-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
سال 4، شماره 12 - ( 6-1399 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.16 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4361