[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 3، شماره 7 - ( 3-1398 ) ::
سال 3 شماره 7 صفحات 56-43 برگشت به فهرست نسخه ها
ساغر ضیافت؛ تفسیر یک نقش­‌مایۀ باستانی با کمک ساغرهای ملامچه، کانی‌کوتر و حسنلو
امیر ساعدموچشی1، ایرج رضائی2، عبدالرضا مهاجری‌نژاد3، اقبال عزیزی4
1- استادیار گروه هنر و معماری، دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه پیام نور، تهران، ایران ، saedmucheshi@gmail.com
2- دانش‌آموختۀ دکتری باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی دانشکدۀ ادبیات و علوم‌انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3- استادیار گروه تاریخی، پژوهشکدۀ باستان‌شناسی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران.
4- کارشناس ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌‎دستی و گردشگری استان کردستان، کردستان، ایران.
چکیده:   (6879 مشاهده)
در بین نقوش برجای مانده مربوط به دوران تاریخی میان‌رودان و ایران، از هزارۀ سوم قبل‌ازمیلاد تا اواسط هزارۀ نخست قبل‌ازمیلاد، نقشی از یک شئ خاص در دست خدایان، شاهان و اشراف‌زادگان دیده می‌شود که گاهی نمای ظاهری آن بسیار شبیه به یک ساغر و گاهی نیز شبیه گل لوتوس است. تاکنون دربارۀ ماهیت و کاربری دقیق شئ مذکور اظهارنظر روشنی از سوی پژوهشگران ارائه نشده است. اخیراً در کاوش گورستان ماناییِ ملامچه و نیز در گور عصر آهنی کانی‌کوتر در محدودۀ زیویه مجموعاً هفت عدد ساغر سفالی یافت شده که دارای بدنۀ باریک و دهانه‌ایی گشاد هستند که در برخی موارد ساده و در برخی موارد منقوش‌اند و ظاهری شبیه به گل لوتوس دارند. در کاوش‌های تپۀ حسنلو نیز یک ساغر لعاب‌دار با ویژگی‌های مشابه نمونه‌های ملامچه و کانی‌کوتر به‌دست آمده است. با توجه به مفهوم نمادین گل لوتوس در فرهنگ‌های باستانی و نیز فرم و تزیین آن‌ها، به‌نظر می‌رسد که ساغرهای مورد بحث کاربری ویژه‌ای داشته‌اند. علاوه‌بر این به‌نظر می‌رسد که نمونه‌های ملامچه و کانی‌کوتر از لحاظ شکل و کاربری احتمالی، با برخی از نمونه‌های نقوش مورد بحث در این نوشتار قابل مقایسه است. احتمالاً این نوع ساغر چه در نقوش روی اشیاء باستانیِ مختلف و چه در این مکان‌ها یا نقاط دیگر، جزو ظروف معمولی با کاربری عمومی نبوده؛ بلکه به نظر می‌رسد که توسط اشخاص بلندمرتبه در مراسم‌ها و ضیافت‌های ویژه و شاید هم برای نوشیدن مایعات خاص استفاده می‌‌شده است. گور کانی‌کوتر غنی است و بافت گورهای حاوی ساغرهای ملامچه به‌لحاظ گورآوندها غنی‌تر از سایر گورها بوده و به‌نظر می‌رسد که استفاده‌کنندگان از این ساغرها از موقعیت برتری نسبت به سایرین برخوردار بوده‌اند. ساغر حسنلو نیز به همراه ظروف لعاب‌دار محلی و مشابه نمونه‌های شاخص محلی و بین‌النهرینی و در اتاقی ویژه به‌دست آمد. در نقوش برجای مانده نیز استفاده‌کنندگان از ساغرها،‌ دارای موقعیت برتر اجتماعی نسبت به دیگران هستند. در این مقاله علاوه‌بر مقایسۀ شکل ظاهری ساغرهای به‌دست آمده از ملامچه با نقوش برجای مانده از دوره‌های پیشین، آزمایش کروماتوگرافی نیز بر روی ساغرها انجام شد که متأسفانه، هیچ‌گونه دادۀ آزمایشگاهی مبنی‌بر کاربرد آن به‌دست نیامد.
واژه‌های کلیدی: ساغر سفالی، ضیافت، ملامچه، کانی کوتر، حسنلو، نقوش باستانی.
متن کامل [PDF 3093 kb]   (805 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1398/5/1 | پذیرش: 1398/5/1 | انتشار: 1398/5/1
فهرست منابع
1. - استروناخ، دیوید (1379). پاسارگاد: گزارشی از کاوش‌های انجام‌شده توسط مؤسسۀ مطالعات ایرانی بریتانیا (از سال 1961 تا سال 1963). مترجم: حمید خطیب‌شهیدی، تهران: پژوهشگاه سازمان میراث‌فرهنگی کشور.
2. - رضائی، ایرج (1396). «از ادموندز تا امروز؛ بررسی چندوچون تغییرات نقوش‌برجستۀ آرامگاه صخره‌ای قیزقاپان از 1934 میلادی تاکنون». باستان‌پژوه. سال‌ هفدهم و هجدهم، سری جدید، شمارۀ 4 و 5 (پیاپی 22 و 23). صص: 36-25.
3. - رضائی، ایرج و فیروزمندی، بهمن (1397). «هویت‌شناسی نقش نمادینِ پیکرۀ درون قرص ماه، براساس نمونه‌های هخامنشی و نقش قیزقاپان» مطالعات باستان‌شناسی. دورۀ 10، شماره 1. صص: 134-115.
4. - شوالیه، ژان و گربران، آلن (1379). فرهنگ نمادها: اساطیر، رؤیاها، رسوم، ایماء و اشاره، اشکال و قوالب، چهره‌ها، رنگ‌ها، اعداد. ترجمۀ سودابه فضایلی،‌ تهران: انتشارات جیحون.
5. - فرجامی‌راد، مهدخت (1389). «پژوهشی نو در گاه‌نگاری گوردخمه قیزقاپان (کردستان عراق)». پژوهش‌های باستان‌شناسی مدرس. سال دوم، شمارۀ سوم. صص: 7-16.
6. - گیرشمن، رومن (1390). هنر ایران در دوران ماد و هخامنشی. ترجمۀ عیسی بهنام، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سوم.
7. - ملازاده، کاظم (1393). باستان‌شناسی ماد. تهران: انتشارات سمت.
8. - مهاجری­‌نژاد، عبدالرضا؛ و اشتودان، رسول (1392). «گزارش فصل اول کاوش باستان­‌شناختی گورستان تاریخی ملامچه». پژوهشکدۀ باستان­‌شناسی (منتشر نشده).
10. - Albenda, P. (1986). The palace of Sargon, King of Assyria: Monumental wall relief at Dur-Sharrukin, from original drawings made at the time of their discovery in 1843 by Botta and Flandin. Paris: Éditions Recherche sur les Civilisations.
11. - Amelirad, Sh.; Mohajerynezhad, A. & Javidkhah, M. (2017). “A Report on the Excavation at the Mala Mcha Graveyard, Kurdistan, Iran”. Iran, 55 (2), pp: 171–207.
12. - Amelirad, Sh. & Azizi, E., (2019). “Kani Koter, Iron Age cemetery from Iranian Kurdistan”. Iran, 57, pp. 1-20.
13. - Barnett, R. D. & Faulkner, M. (1962). The sculpture of Assur-nasir-apli II (883-859 B.C.), Tiglath-Pileser III (745-727 B.C.), Essarhaddon (681-669 B.C.) from the Central and South-West palaces at Nimrud. London: Trustees of the British Museum.
14. - Börker-Klähn, J. (1982). Altvorderasiatische Bildstelen und vergleichbare Felsreliefs. Baghdader Forschungen 4. Mainz: Zabern.
15. - Danti, M. (2013). “The Late Bronze and Early Iron Age in northwestern Iran”. In: Daniel T. Potts, ed. The Oxford Handbook of Ancient Iran. New York: Oxford University Press, pp: 327-376.
16. - Danti, M. D. & Cifarelli, M. (2016). “Assyrianizing contexts at Hasanlu Tepe IVb?: materiality and identity in Iron II northwest Iran”. In J. MacGinnis and D. wicke, (eds). The provincial archaeology of the Assyrian empire. Cambridge: Mcdonald institute for Archaeological research, chapter 32, pp: 357-369.
17. - De Schauensee, M. (1989). “Horse Gear from Hasanlu”. Expedition 31 (2-3), pp: 37-52.
18. - Dyson, R. H. Jr. (1989). “Rediscoverng Hasanlu”. Expedition 31 (2-3), pp: 3-11.
19. - Edmonds, C. J. (1934). “A Tomb in Kurdistan”. Iraq, vol. 1 (2), pp: 183-192.
20. - Frankfort, H. (1934). Iraq excavations of the Oriental Institute, 1932/33: third preliminary report of the Iraq expedition. Oriental Institute Communication, No 20. Chicago: University of Chicago Press.
21. - Herrmann, G.; Laidlaw, S. & Coffey, H. (2009).” Ivories from Nimrud VI: Ivories from the northwest palace (1845-1992)”, In: Ivories from Nimrud (1949-1963). British School of Archaeology in Iraq, London: British Institute for the Study of Iraq.
22. - Herzfeld, E. E. (1941). Iran in the Ancient East. New York: Oxford University Press.
23. - Kantor, H. J. (1957). “Achaemenid Jewelry in the Oriental Institute”. Journal of Near Eastern Studies, 16 (1), pp: 1-23.
24. - Layard, A. H. (1849). The monuments of Ninevah. Vol. 1, London: John Murray.
25. - McGovern, P. M. (2000). “The funerary banquet of King Midas”. Expedition 42 (1), pp: 21-29.
26. - Muscarella, O. W. (1989). “Warfar at Hasanlu in the late 9th century B.C.”. Expedition 31 (2-3), pp: 24-36.
27. - Radner, K. (2003). “The trials of Esarhaddon: the conspiracy of 670 B.C.”. In: Miglus/Cَrdoba. ISIMU: Revista sobre Oriente Proximo y Egipto en la antiguedad 6, pp: 165-84.
28. - Roaf, M. (1983). “Sculptures and sculptors at Persepolis”. Iran, 21.
29. - Stronach, D. (1966). “The Koh-i Shahrak Fire Altar”. journal of Near Eastern Studies, (25), pp: 217-227.
30. - Schmidt, F. E. (1957). Persepolis II, Contents of the Treasury and other Discoveries. the university of Chicago press.
31. - Von Gall, H. (1988). “Das Felsgrab Von Qizqapan. Ein Denkmal Aus Dem Umfeld Der Achämenidischen Königesstrasse”. Baghdader Mitteilungen, 19, pp: 557-82.
32. - West, Martin. (2002). “Darius’ ascent to paradise”. Indo-Iranian Journal (45), pp: 51–57.
33. - http://mcid.mcah.columbia.edu.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Saed Mucheshi A, Rezaie I, Mohajery-Nezhad A, Azizi E. Banquet Beaker; Interpreting an Ancient Object on the Base of Pottery Beakers from Mala Mcha, Kani Koter and Hasanlu. Parseh J Archaeol Stud. 2019; 3 (7) :43-56
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-159-fa.html

ساعدموچشی امیر، رضائی ایرج، مهاجری‌نژاد عبدالرضا، عزیزی اقبال. ساغر ضیافت؛ تفسیر یک نقش­‌مایۀ باستانی با کمک ساغرهای ملامچه، کانی‌کوتر و حسنلو. مطالعات باستان شناسی پارسه. 1398; 3 (7) :56-43

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-159-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
سال 3، شماره 7 - ( 3-1398 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.18 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4361