[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 2، شماره 6 - ( 12-1397 ) ::
سال 2 شماره 6 صفحات 103-122 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی و تحلیل تأثیر معماری سبک آذری بر سبک اصفهانی «مطالعۀ موردی: مساجد ستوندار اسنق و جمال‌آباد شهرستان هریس و مهربان»
حمید خانعلی1، اکبر پورفرج2، رضا عطایی3، حمیده داداش‌وند نیگجه4
1- دانش‌آموختۀ دکترای باستان‌شناسی دانشگاه تربیت‌مدرس ، Hamid.khanali@modares.ac.ir
2- دانشیار گروه جهانگردی دانشگاه علامۀ طباطبائی
3- دانشجوی کارشناسی‌ارشد دانشگاه تربیت‌مدرس
4- دانشجوی کارشناسی‌ارشد دانشگاه محقق‌اردبیلی
چکیده:   (5492 مشاهده)
استفاده از عنصر ستون، زمینۀ لازم برای بزرگ شدن فضاهای معماری را فراهم کرد. بنا به اذعان یافته‌های باستان‌شناختی، مناطق شمال‌غرب ایران به‌دلیل وجود منابع چوب و سنگ فراوان در استفاده از این عنصر پیشگام بوده است. در معماری قدیم ایران، ستون علاوه‌بر نقش کاربردی، نقش تزئینی و زیبایی‌شناسی نیز داشته، به همین‌دلیل بنا به شرایط مختلف اقتصادی و زمینه‌های فرهنگی، در دوره‌های مختلف ستون‌ها در سبک و سیاق‌های گوناگون با مصالح آجر، سنگ یا چوب در بناها استفاده شده‌اند. باتوجه به بناهای شناخته‌شده از دوره‌های آغاز‌تاریخی و تاریخی در شمال‌غرب، به اهمیت ستون در گذشتۀ منطقه پی می‌بریم، همچنین در دورۀ اسلامی نیز این عنصر، نقش کلیدی در بناهای این منطقه دارد. در دوران ایلخانی و صفوی بنا به دلایل اقلیمی و فرهنگی، ستون به‌صورت سنگی و چوبی با تزئینات فراوان همراه با سرستون‌ها و پایه‌ستون‌ها در برخی مساجد آذربایجان مورد استفاده قرار می‌گرفته است. به‌نظر می‌رسد مساجد اسنق و جمال‌آباد در هریس و مهربان، نقطۀ شروع معماری ستون‌دار با ستون‌های با تزئینات پرکار بوده که در ادامه در کاخ‌های ستون‌دار صفوی به اوج زیبایی می‌رسند. مقالۀ حاضر از یک‌طرف درکنار بررسی روند تحول ستون در منطقه، به تشریح تأثیر اقلیم در استفاده از معماری ستون‌دار در منطقه پرداخته و ازطرف دیگر به‌دنبال منشاء‌‌یابی سنت معماری ستون‌های با تزئینات پرکار استفاده‌شده در مساجد و کاخ‌های دورۀ صفوی مثل عالی‌قاپوی اصفهان، مساجد بناب و مراغه است. روش جمع‌آوری اطلاعات شامل بازدیدهای میدانی، ثبت و مستند‌‌نگاری داده‌ها بوده که درنهایت با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای به تحلیل موضوع پرداخته است. 
واژه‌های کلیدی: معماری، آذربایجان، ستون، مسجد اسنق، مسجد جمال‌آباد.
متن کامل [PDF 1329 kb]   (730 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1398/1/25 | پذیرش: 1398/1/25 | انتشار: 1398/1/25
فهرست منابع
1. - اوکان، برنارد (1381). «مساجد جمعه اسنق و سرور». ترجمۀ محمد‌رضا نعمتی. اثر. شمارۀ 35. صص: 221-203.
2. - بی‌نام (1362). حدود‌العالم من المشرق الی المغرب. به‌کوشش: منوچهر ستوده، تهران: کتابخانۀ طهوری.
3. - حصیری، افسانه (1389). «شجره‌نامه طریقتی در سنگ‌نگاره ستون ایپلیک از سدۀ نهم هجری (مسجد شیخ‌بابا- مراغه)». پیام بهارستان. شمارۀ 7. صص: 708-704.
4. - خیری، سیروس (1385). معماری و تزئینات ستاوند‌های چوبی دورۀ صفویه در آذربایجان. جلد اول، تبریز: انتشارات مهد‌آزادی.
5. - رستم‌زاده، یاور؛ و ایلکا، شهاب (1391). «اقلیم، طبیعت و معماری مسکن: پژوهشی در نحوۀ ساخت و اجرای مسکن روستایی ترکمن با تأکید بر تام‌های ترکمنی گمیشان». علوم و تکنولوژی محیط‌زیست. شمارۀ 53. صص: 146-133.
6. - سرفراز، علی‌اکبر؛ و فیروزمندی، بهمن (۱۳۸5). باستان‌شناسی و هنر دوران تاریخی ماد، هخامنشی، اشکانی، ساسانی. تهران: نشر مارلیک.
7. - صحافی‌اصل، پریسا؛ و آیت‌اللهی، حبیب‌الله (1390). «بررسی تداوم عناصر تزئینی معاصر ایران‌باستان در معماری دوران اسلامی ایران تا پایان دورۀ صفوی». نگره. شمارۀ 19. صص: 79-63.
8. - صدرایی، علی (1373). «بررسی بناهای اسلامی دورۀ صفویه در استان آذربایجان‌غربی از دیدگاه باستان‌شناسی». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی، دانشگاه تربیت‌مدرس.
9. - صدرایی، علی (1384). بررسی باستان‌شناسی منطقۀ بناب. تهران: گنجینۀ هنر.
10. - طریقی، سید‌محمد (1376). «ویژگی‌های مساجد اسلامی». هنر. شمارۀ 33. صص: 555-534.
11. - عمرانی، بهروز؛ و اسمعیلی‌سنگری، حسین (1386). مساجد تاریخی آذربایجان‌شرقی. تبریز: انتشارات ستوده.
12. - فیروزمندی، بهمن؛ خالدیان، ستار؛ و حیدری، محسن (1387). «نگرشی به جایگاه ستون در معماری هخامنشی». باستان‌پژوه. شمارۀ 17. صص: 42-28.
13. - فینستر، باربارا (1381). «شوش، اصطخر، سیراف، دامغان؛ مساجد ستون‌دار سادۀ اوایل دورۀ اسلامی». ترجمۀ فرامرز نجد‌سمیعی. اثر. شمارۀ 33 و 34. صص: 191-179.
14. - کارنگ، عبدالعلی (1350). ابنیه و آثار تاریخی مراغه. تبریز: اداره کل آموزش و پرورش آذربایجان‌شرقی.
15. - کارنگ، عبدالعلی (1351). آثار باستانی آذربایجان، آثار و ابنیه شهرستان تبریز. جلد 1، تبریز: چاپ بهمن.
16. - گرابر، اولگ و همکاران (1389). معماری اسلامی. ترجمۀ اکرم قیطاسی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی و انتشارات سوره‌مهر.
17. - ملازاده، کاظم؛ و محمدی، مریم (1379). بناهای عام‌المنفعه. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
18. - ورجاوند، پرویز (1354). «چهل‌ستون مسجد ملارستم مراغه (اثری شکوهمند از معماری چوبی ایران در قرن دهم هجری)». بررسی‌های تاریخی. شمارۀ 61. صص: 34-11.
19. - ورجاوند، پرویز (1355). «چهل‌ستون‌های پرشکوه بناب». هنر و مردم. شمارۀ 162. صص: 9-5.
20. - هرمان، جورجینا (1387). تجدید حیات هنر و تمدن در ایران باستان. ترجمۀ مهرداد وحدتی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
22. - Dyson. R. (1989). “The Iron Age Architecture at Hasanlu: An Essay”. Expedition. Vol 31. N 2-3. Pp: 107-127.
23. - Goff, Clare. (1969). “Excavations at Baba Jan, 1967: Second Preliminary Report”. IRAN. Vol. 7. Pp: 115-130.
24. - Stronach. D. & Roaf. M. (1978). “Excavations at Tepe Nush-I Jan: Part I. A Third Interim Report”. IRAN. Vol. 16. pp: 1-28.
25. - Young, T. C. (1969). Excavation at Godin Tepe: First Progress Report. The Royal Ontario Museum.
27. - http://farabiasl.com
28. - http://www.farschto.ir
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Khanali H, Pourfaraj A, Ataie R, Dadashvand H. Study and Analysis of the Effect of Azeri Style Architecture on the Isfahan Style Case study: Columned Mosques of Asnagh and Jamalabad, Mehrban City. Parseh J Archaeol Stud. 2019; 2 (6) :103-122
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-127-fa.html

خانعلی حمید، پورفرج اکبر، عطایی رضا، داداش‌وند نیگجه حمیده. بررسی و تحلیل تأثیر معماری سبک آذری بر سبک اصفهانی «مطالعۀ موردی: مساجد ستوندار اسنق و جمال‌آباد شهرستان هریس و مهربان». مطالعات باستان شناسی پارسه. 1397; 2 (6) :103-122

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-127-fa.html



سال 2، شماره 6 - ( 12-1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.17 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4263