[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 2، شماره 5 - ( 9-1397 ) ::
سال 2 شماره 5 صفحات 48-31 برگشت به فهرست نسخه ها
از کُوار (شیراز) تا سواحل خلیج‌فارس؛ تحلیلی بر اهمیت بازرگانی پل کُوار و بند بهمن در دورۀ ساسانی و صدر ‌اسلام
محمد‌اسماعیل اسمعیلی‌جلودار1، حمید پورداود2، علی اعراب3
1- استادیار گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران.
2- دانش‌آموختۀ باستان‌شناسی دانشگاه تهران ، hamidpoordavood@yahoo.com
3- دانشجوی دکتری باستان‌شناسی دانشگاه تهران.
چکیده:   (6296 مشاهده)
در سراسر عصر ساسانی و همین‌طور دوران اسلامی، تجارت نقش بسیار پررنگی در اقتصاد و معیشت مردمان آن ادوار داشته است. در این میان بنا به دلایل سیاسی در اواخر عصر ساسانی، راه‌های دسترسی به خلیج‌پارس از اهمیت خاصی برخوردار می‌شود. شهرستان کوار با توجه به قرارگرفتن در مسیر تجاری استان فارس که از یک‌سو به خلیج‌پارس و ازسوی دیگر به نواحی مرکزی این امپراطوری منتهی می‌شد، نقش پررنگی درطول تاریخ داشته و به‌سبب وجود رود سکان (قره‌آقاج) در جوار این شهرستان، عبور کاروان‌های تجاری در گرو احداث معبری بوده که این مهم را میسر کند. در مقالۀ پیش‌رو تلاش شده است تا با توسل به مطالعات باستان‌شناسانه و همچنین تحقیقات کتابخانه‌ای به بررسی منبع آبی شهر کوار، نقش پل کوار در ایجاد ارتباط با خلیج‌فارس و همچنین ریشه‌شناسی نام این شهر پرداخته شود. بقای پل کوار یکی از گزینه‌های احتمالی عبور کاروانیان بوده است. با بررسی متون جغرافیایی دسته اول از سده‌های آغاز اسلام و همچنین بررسی سازۀ فعلی پل می‌توان دریافت که این شهرستان با اتکا به این پل تاریخی، نقش بی‌بدیلی در ایجاد و دوام تجارت از دورۀ ساسانی تا دوران اسلامی داشته است. همچنین دوام و بقای این شهر در طول تاریخ در گرو آبی بوده که از بند بهمن به‌واسطۀ تأسیساتی خاص به این شهر می‌رسیده است. بر این اساس در پژوهش حاضر سعی شده تا با بررسی تأسیسات یادشده، چگونگی و عملکرد آن تبیین شود و همچنین علاوه‌بر شناخت‌ پل کوار، با رویکرد فنون ساخت و کاربرد و عملکرد آن براساس منابع نوشتاری موجود، چشم‌انداز منطقه بررسی و در آخر با ارزیابی نتایج به‌دست‌آمده، گاه‌نگاری پیشنهادیِ آن بازگو شود. روش تحقیق توصیفی، تطبیقی و تحلیلی است.
واژه‌های کلیدی: کُوار، پل کُوار، بند بهمن، راه، خلیج‌فارس.
متن کامل [PDF 3129 kb]   (1270 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1397/11/24 | پذیرش: 1397/11/24 | انتشار: 1397/11/24
فهرست منابع
1. - آیتی، عبدالمحمد (1346). تحریر تاریخ وصاف. تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ.
2. - ابن‌الفقیه، ابوبکر احمدبن محمد بن‌اسحاق همدانی (1379)‌. مختصر‌البلدان. (بخش مربوط به ایران)، تهران:‌ بنیاد فرهنگ ایران.
3. - ابن‌بلخی (1374). فارسنامه. تصحیح: منصور رستگار‌فسایی، شیراز: بنیاد فارس‌شناسی.‌
4. - ابن‌تغری بردی اتابکی‌، یوسف (1392). النجوم الزاهره فی ملوک مصر و القاهره. قاهره‌: وزاره الثقافۀ و الارشاد القومی، المؤسسه المصریه العامه.
5. - ابن‌حوقل نصیبی، ابی‌قاسم (1992). صوره‌الارض. بیروت: منشورات دار‌المکتب حیاه.
6. - ابن‌خردادبه، عبید‌الله بن‌عبد‌الله ‌(1889). المسالک و الممالک. ترجمۀ سعید خاکرند، بیروت: دار‌صادر.
7. - ادریسی، محمد بن‌محمد (1409). نزهه‌المشتاق فی‌إختراق الآفاق‌. بیروت‌: عالم الکتب.
8. - اسماعیلی‌جلودار، محمد‌اسماعیل؛ و نوری‌شادمهانی، رضا (1390). «فناوری ساخت پل‌بند دزفول و مهار آب رودخانه دز در دورۀ ساسانی». همایش ملی باستان‌شناسی و معماری سازه‌های آبی دزفول، دزفول: دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول.
9. - اصطخری، ابواسحاق (1368). مسالک و ممالک. به‌اهتمام: ایرج افشار، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
10. - اکبری، حسن؛ مراد‌سلطان، محمد‌شریف؛ میراسکندری، سیدمحمود؛ و کرمی، حمیدرضا (1394). «سازه‌آبی لور اندیمشک، یادگاری برجامانده از دوران ایلخانی». مجلۀ باغ‌نظر. دورۀ 12. شمارۀ پیاپی 33. صص: 68-59.
11. - درخشی، حسن؛ و عنایتی، علیرضا (1390). «پژوهشی پیرامون پل‌بندهای ساسانی رود کارون در دشت خوزستان». همایش ملی باستان‌شناسی و معماری سازه‌های آبی دزفول، دزفول: دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول.
12. - بیات، مقصود (1388). «سنجش توسعه‌یافتگی روستاهای بخش کوار شهرستان شیراز با استفاده از روش تحلیل خوشه‌ای». جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی. شمارۀ 33. صص: 131-113.
13. - تشکری، عباس (1356). ایران به روایت چین باستان. تهران: موسسۀ روابط بین‌المللی.
14. - جملی‌کارری، جووانی فرانچسکو (1348). سفرنامه کارری. ترجمۀ عباس نخجوانی و عبدالعلی کارنگ، تبریز: اداره‌کل فرهنگ و هنر آذربایجان شرقی.‌
15. - جنیدشیرازی، جنید بن‌محمود (1364). تذکرۀ هزارمزار. تصحیح: عبدالوهاب نورانی‌وصال، تهران: کتابخانۀ احمدی.
16. - حافظ ابرو، عبد‌الله بن‌لطف‌الله (‌1375). جغرافیای حافظ ابرو. مصحح: صادق سجادی، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب.
17. - حدود العالم من المشرق الی‌المغرب (بی‌نا)، (1362). به‌کوشش: منوچهر ستوده، تهران: انتشارات طهوری.
18. - حموی، یاقوت بن‌عبدالله‌ (1995). معجم‌البلدان. ‌بیروت دار‌صادر.
19. - رایگانی، ابراهیم (1394). «بررسی اقتصاد کشاورزی منطقۀ ارجان در دورۀ ساسانی و سده‌‌های نخست اسلامی براساس متون و داده‌های باستان‌شناسی». رسالۀ دکتری باستان‌شناسی، دانشگاه تربیت‌مدرس.
20. - دریایی، تورج (1383). شاهنشاهی ساسانی. تهران: انتشارات ققنوس.
21. - زرکوب شیرازی، ابوالعباس (1310). شیرازنامه. تصحیح: بهمن کریمی، طهران: کتابخانه‌های احمدی و معرفت شیرازی.
22. - سجادی، علی (1381). «پل کشکان در مسیر راه‌های تاریخی لرستان». مجلۀ اثر. شمارۀ 35. صص: 268-244. ‌
23. - شیروانی، زین‌العابدین بن‌اسکندر (1253). بستان‌السیاحه. تهران: سنایی.‌
24. - صداقت‌کیش، جمشید (1388). کوار زمرد فارس. شیراز: انتشارات تخت‌جمشید.
25. - صفی‌الدین، عبد‌المؤمن‌‌ ابن‌عبد‌الحق بغدادی (1412). مراصد الإطلاع علی أسماء الأمکنه و البقاع. تصحیح: بجاوی، بیروت‌: دارالجیل.‌
26. - عصاره، مهدی (1393). «پل تاریخی دزفول». مجله رشد آموزش تاریخ. شمارۀ 57. صص: 56-52.
27. - فرصت‌شیرازی، محمد‌نصیر (1377). آثار عجم‌. تهران: ‌امیرکبیر.
28. - فسایی، حسن بن‌حسن ‌(1382). فارسنامه ناصری. تهران‌: امیرکبیر.
29. - کارنامه اردشیربابکان (1378). ترجمۀ بهرام فره‌وشی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
30. - مقدسی، محمد بن‌احمد (1361). أحسن‌التقاسیم فی معرفه الاقالیم. ترجمۀ علی‌نقی منزوی، تهران: شرکت مؤلفان و مترجمان.
31. - لسترنج، گای (1337). جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی. ترجمۀ محمود عرفان، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
32. - مستوفی، حمدالله (1389). نزهّه‌القلوب. تصحیح و تحشیه: گای لسترنج، تهران: نشر اساطیر.
33. - مصطفوی، محمدتقی‌ (1375). اقلیم پارس. تهران‌: نشر اشاره.‌
34. - مهریار، محمد (1387). «بند بهمن (کوار) شیراز». مجلۀ گلستان هنر ویژه‌نامۀ هنر و معماری. شمارۀ 12. صص: 66-59.
35. - هدایت، رضاقلی‌خان (1339). تاریخ روضه‌الصفای ناصری. تصحیح: جمشید کیان‌فر، تهران: کتاب‌فروشی‌های مرکزی، خیام و پیروز.
36. - یعقوبی، احمد بن‌اسحاق‌‌ (1356). البلدان. ترجمۀ محمد‌ابراهیم آیتی، تهران‌: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Ismaili Jelodar M I, Poordavood H, Arab A. From Kovar (Shiraz) to the Persian Gulf Beaches; An Analysis of the Importance of Kovar Bridge and Bahman Dam Commerce in the Sassanid and the Beginning of Islam Periods. Parseh J Archaeol Stud. 2018; 2 (5) :31-48
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-105-fa.html

اسمعیلی‌جلودار محمد‌اسماعیل، پورداود حمید، اعراب علی. از کُوار (شیراز) تا سواحل خلیج‌فارس؛ تحلیلی بر اهمیت بازرگانی پل کُوار و بند بهمن در دورۀ ساسانی و صدر ‌اسلام. مطالعات باستان شناسی پارسه. 1397; 2 (5) :48-31

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-105-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
سال 2، شماره 5 - ( 9-1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.17 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4361